สังสัฏฐวาร
บาลีและคำแปล
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๓ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๐ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๔ สังสัฏฐวาร
สํสฏฺฐวาโร
ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม คลุกเคล้ากับทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ. ธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม คลุกเคล้ากับธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพ- *เหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม คลุกเคล้ากับธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย คลุกเคล้ากับ โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม คลุกเคล้ากับทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และธรรม ที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และโมหะ ขันธ์ ๒ ฯลฯ.
ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ ทสฺสเนนปหาตพฺพ- เหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ นทสฺสเนนปหาตพฺพ- เหตุกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ นทสฺสเนน- ปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: วิจิกิจฺฉาสหคตํ โมหํ สํสฏฺฐา สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา ฯ ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกญฺจ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกญฺจ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: วิจิกิจฺฉาสหคตํ เอกํ ขนฺธญฺจ โมหญฺจ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ
ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม คลุกเคล้ากับทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย เหมือนกับปฏิจจวาร. ธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม คลุกเคล้ากับธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพ- *เหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม คลุกเคล้ากับธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เหมือนกับปฏิจจวาร. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม คลุกเคล้ากับทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และธรรม ที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย เหมือนกับปฏิจจวาร. ฯลฯ
ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ ทสฺสเนนปหาตพฺพ- เหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: ตีณิ ปฏิจฺจสทิสา ฯ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ นทสฺสเนน- ปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: ปฏิจฺจสทิสํ ฯ ทสฺสเนนปหาตพฺพ- เหตุกญฺจ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกญฺจ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ ทสฺสเนน- ปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: ปฏิจฺจสทิสํ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๔ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๖ ในอธิปติปัจจัย มี " ๒ ในอนันตรปัจจัย มี " ๖ ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๖ ในวิปากปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๖.
เหตุยา จตฺตาริ อารมฺมเณ ฉ อธิปติยา เทฺว อนนฺตเร ฉ สพฺพตฺถ ฉ วิปาเก เอกํ อวิคเต ฉ ฯ
ธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม คลุกเคล้ากับทัสสเนนปหาตัพพ- *เหตุกธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย คือ โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา คลุกเคล้ากับขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา. ธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม คลุกเคล้ากับธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพ- *เหตุกธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม ซึ่งเป็น อเหตุกะ ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ โมหะ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ คลุกเคล้ากับขันธ์ทั้งหลายที่ สหรคตด้วยอุทธัจจะ.
ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: วิจิกิจฺฉาสหคเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ วิจิกิจฺฉาสหคโต โมโห ฯ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ นทสฺสเนนปหาตพฺพ- เหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: อเหตุกํ นทสฺสเนน- ปหาตพฺพเหตุกํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ อุทฺธจฺจ- สหคโต โมโห ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๖ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๖ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๖ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๖ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๔ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๖ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๖.
นเหตุยา เทฺว นอธิปติยา ฉ นปุเรชาเต ฉ นปจฺฉาชาเต ฉ นอาเสวเน ฉ นกมฺเม จตฺตาริ นวิปาเก ฉ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นวิปฺปยุตฺเต ฉ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี " ๔ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๔ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๔.
เหตุปจฺจยา นอธิปติยา จตฺตาริ ... นปุเรชาเต จตฺตาริ ฯเปฯ นวิปฺปยุตฺเต จตฺตาริ ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มี " ๒ ในอนันตรปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒ ในวิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มี " ๒. สัมปยุตตวาร เหมือนกับสังสัฏฐวาร.
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เทฺว ... อนนฺตเร เทฺว วิปาเก เอกํ อวิคเต เทฺว ฯ สมฺปยุตฺตวาโร สํสฏฺฐวารสทิโส ฯ