สัปปฏิฆทุกกุสลัตติกะ
บาลีและคำแปล
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๔ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ สัปปฏิฆทุกกุสลัตติกะ ปฏิจจวาร
สปฺปฏิฆทุกกุสลตฺติกํ ปฏิจฺจวาโร
กุศลธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอัปปฏิฆ- *ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อปฺปฏิฆํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อปฺปฏิโฆ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในวิปปยุตตปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ แม้ในปัญหาวาร ก็มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัย ปฏิจจวาร
เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ วิปฺปยุตฺเต เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ -------- ปฏิจฺจวาโร
อกุศลธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็น อัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
อปฺปฏิฆํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อปฺปฏิโฆ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ แม้ในปัญหาวาร ก็มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัย ปฏิจจวาร
เหตุยา เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ -------- ปฏิจฺจวาโร
อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปฏิฆธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็น สัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อัพยากตธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสัปปฏิฆ- *ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปฏิฆธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๙ นัย
สปฺปฏิฆํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สปฺปฏิโฆ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สปฺปฏิฆํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อปฺปฏิโฆ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สปฺปฏิโฆ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สปฺปฏิโฆ อพฺยากโต จ อปฺปฏิโฆ อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: นว ฯ
อัพยากตธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็น อัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
อปฺปฏิฆํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อปฺปฏิโฆ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๖ ในนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๑ ในกัมมปัจจัย มี " ๙ ในวิปากปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุยา นว อารมฺมเณ เอกํ อธิปติยา นว อญฺญมญฺเญ ฉ นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย เอกํ กมฺเม นว วิปาเก นว อวิคเต นว ฯ
อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปฏิฆธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็น สัปปฏิฆธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
สปฺปฏิฆํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สปฺปฏิโฆ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยทั่วไป มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๙ ปัญหาวาร
นเหตุยา นว สพฺพตฺถ นว โนวิคเต นว ฯ ปญฺหาวาโร
อัพยากตธรรมที่เป็นอัปปฏิฆธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรม ที่เป็นอัปปฏิฆธรรม โดยเหตุปัจจัย
อปฺปฏิโฆ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปฏิฆสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอธิปติปัจจัย มี " ๓ ในอนันตรปัจจัย มี " ๑ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๑ ในสหชาตปัจจัย มี " ๙ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๖ ในนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๒ ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๓ ในปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๓ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๑ ในกัมมปัจจัย มี " ๓ ในวิปากปัจจัย มี " ๓ ในอาหารปัจจัย มี " ๓ ในอินทริยปัจจัย มี " ๕ ในฌานปัจจัย มี " ๓ ในมัคคปัจจัย มี " ๓ ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๑ ในวิปปยุตตปัจจัย มี " ๔ ในอัตถิปัจจัย มี " ๙ ในนัตถิปัจจัย มี " ๑ ในวิคตปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ เทฺว อธิปติยา ตีณิ อนนฺตเร เอกํ สมนนฺตเร เอกํ สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ ฉ นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย เทฺว ปุเรชาเต ตีณิ ปจฺฉาชาเต ตีณิ อาเสวเน เอกํ กมฺเม ตีณิ วิปาเก ตีณิ อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย ปญฺจ ฌาเน ตีณิ มคฺเค ตีณิ สมฺปยุตฺเต เอกํ วิปฺปยุตฺเต จตฺตาริ อตฺถิยา นว นตฺถิยา เอกํ วิคเต เอกํ อวิคเต นว ฯ
อัพยากตธรรมที่เป็นสัปปฏิฆธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากต- *ธรรมที่เป็นสัปปฏิฆธรรม โดยสหชาตปัจจัย ฯลฯ
สปฺปฏิโฆ อพฺยากโต ธมฺโม สปฺปฏิฆสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯเปฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙
นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อ ปัจจัย ๒ อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น สัปปฏิฆทุกกุสลัตติกะ จบ
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เทฺว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ สปฺปฏิฆทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ -------