สัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยทุกกุสลัตติกะ
บาลีและคำแปล
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๔ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ สัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยทุกกุสลัตติกะ ปฏิจจวาร
สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตสญฺโญชนิยทุกกุสลตฺติกํ ปฏิจฺจวาโร
กุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม อาศัย กุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญช์นิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุ ปัจจัย กุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม อาศัยกุศลธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ สญฺโญชนิยํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต สญฺโญชนิโย กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ ปจฺจยา: ฯ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ อสญฺโญชนิยํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต อสญฺโญชนิโย กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒ ทุกะนี้เหมือนกับโลกิยะ โลกุตตรทุกะ ในจูฬันตรทุกะ สหชาตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกวาร ปัญหาวาร
เหตุยา เทฺว อารมฺมเณ เทฺว อวิคเต เทฺว ฯ ยถา จูฬนฺตรทุเก โลกิยโลกุตฺตรทุกสทิสํ สหชาตวาโรปิ ปญฺหาวาโรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ -------- ปญฺหาวาโร
อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม เป็น ปัจจัยแก่กุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต สญฺโญชนิโย อกุสโล ธมฺโม สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตสฺส สญฺโญชนิยสฺส อกุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ในอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๑ ปฏิจจวาร
อารมฺมเณ เอกํ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ ---------- ปฏิจฺจวาโร
อัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุ ปัจจัย อัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิยธรรม อาศัย อัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุ ปัจจัย อัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิยธรรม อาศัย อัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุ ปัจจัย อัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม และ อัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม อาศัย อัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม และอัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ สญฺโญชนิยํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต สญฺโญชนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ อสญฺโญชนิยํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต อสญฺโญชนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ อสญฺโญชนิยํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต สญฺโญชนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ อสญฺโญชนิยํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต สญฺโญชนิโย อพฺยากโต จ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต อสญฺโญชนิโย อพฺยากโต จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ สญฺโญชนิยํ อพฺยากตญฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ อสญฺโญชนิยํ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต สญฺโญชนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอธิปติปัจจัย มี " ๕ ในกัมมปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในวิปากปัจจัย มี " ๕ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕
เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ เทฺว อธิปติยา ปญฺจ กมฺเม ปญฺจ วิปาเก ปญฺจ อวิคเต ปญฺจ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๔ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๓ สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร ปัญหาวาร
นเหตุยา เอกํ นอารมฺมเณ ตีณิ นอธิปติยา เทฺว นปุเรชาเต จตฺตาริ นปจฺฉาชาเต ปญฺจ นอาเสวเน ปญฺจ นกมฺเม เอกํ นวิปาเก เอกํ นวิปฺปยุตฺเต เทฺว โนวิคเต ตีณิ ฯ สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา ฯ ปญฺหาวาโร
อัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม โดยเหตุ ปัจจัย
สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต สญฺโญชนิโย อพฺยากโต ธมฺโม สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตสฺส สญฺโญชนิยสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอธิปติปัจจัย มี " ๔ ในอนันตรปัจจัย มี " ๔ ในอวิคตปัจจัย มี " ๗
เหตุยา จตฺตาริ อารมฺมเณ ตีณิ อธิปติยา จตฺตาริ อนนฺตเร จตฺตาริ อวิคเต สตฺต ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๗ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๗
นเหตุยา สตฺต นอารมฺมเณ สตฺต ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อ ปัจจัย ๔
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ จตฺตาริ ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย หัวข้อ ปัจจัย ๓ อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวารในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น สัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยทุกกุสลัตติกะ จบ สัญโญชนโคจฉกทุกกุสลัตติกะ จบ
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ ตีณิ ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตสญฺโญชนิยทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ สญฺโญชนโคจฺฉกทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ---------