คันถวิปปยุตตคันถนิยทุกกุสลัตติกะ
บาลีและคำแปล
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๔ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ คันถวิปปยุตตคันถนิยทุกกุสลัตติกะ ปฏิจจวาร
คนฺถวิปฺปยุตฺตคนฺถนิยทุกกุสลตฺติกํ ปฏิจฺจวาโร
กุศลธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตตคันถนิยธรรม อาศัยกุศลธรรม ที่เป็นคันถวิปปยุตตคันถนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย กุศลธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตตอคันถนิยธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็น คันถวิปปยุตตอคันถนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คนฺถวิปฺปยุตฺตํ คนฺถนิยํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถวิปฺปยุตฺโต คนฺถนิโย กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ คนฺถวิปฺปยุตฺตํ อคนฺถนิยํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถวิปฺปยุตฺโต อคนฺถนิโย กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒ สหชาตวารก็ดี ฯลฯ ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกวาร ปฏิจจวาร
เหตุยา เทฺว อารมฺมเณ เทฺว อวิคเต เทฺว ฯ สหชาตวาโรปิ ฯเปฯ ปญฺหาวาโรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ---------- ปฏิจฺจวาโร
อกุศลธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตตคันถนิยธรรม อาศัยอกุศล- *ธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตตคันถนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คนฺถวิปฺปยุตฺตํ คนฺถนิยํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถวิปฺปยุตฺโต คนฺถนิโย อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัย ปฏิจจวาร
เหตุยา เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ ---------- ปฏิจฺจวาโร
อัพยากตธรรม ที่เป็นคันถวิปปยุตตคันถนิยธรรม อาศัย อัพยากตธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตตคันถนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อัพยากตธรรม ที่เป็นคันถวิปปยุตตอคันถนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่ เป็นคันถวิปปยุตตอคันถนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อัพยากตธรรม ที่เป็นคันถวิปปยุตตอคันถนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่- *เป็นคันถวิปปยุตตคันถนิยธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตตอคันถนิย- *ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คนฺถวิปฺปยุตฺตํ คนฺถนิยํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถวิปฺปยุตฺโต คนฺถนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ คนฺถวิปฺปยุตฺตํ อคนฺถนิยํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถวิปฺปยุตฺโต อคนฺถนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ คนฺถวิปฺปยุตฺตํ คนฺถนิยํ อพฺยากตญฺจ คนฺถวิปฺปยุตฺตํ อคนฺถนิยํ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถวิปฺปยุตฺโต อคนฺถนิโย อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในวิปากปัจจัย มี " ๕ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕ สหชาตวารก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร ปัญหาวาร
เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ เทฺว วิปาเก ปญฺจ อวิคเต ปญฺจ ฯ สหชาตวาโรปิ ฯเปฯ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร
อัพยากตธรรม ที่เป็นคันถวิปปยุตตคันถนิยธรรม เป็นปัจจัย แก่อัพยากตธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตตคันถนิยธรรม โดยเหตุปัจจัย อัพยากตธรรมที่เป็นคันถวิปปยุตตอคันถนิยธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากต- *ธรรม ที่เป็นคันถวิปปยุตตอคันถนิยธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
คนฺถวิปฺปยุตฺโต คนฺถนิโย อพฺยากโต ธมฺโม คนฺถวิปฺปยุตฺตสฺส คนฺถนิยสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ คนฺถวิปฺปยุตฺโต อคนฺถนิโย อพฺยากโต ธมฺโม คนฺถวิปฺปยุตฺตสฺส อคนฺถนิยสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในอวิคตปัจจัย มี " ๗
เหตุยา จตฺตาริ อารมฺมเณ ตีณิ อธิปติยา จตฺตาริ อวิคเต สตฺต ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๗ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๗
นเหตุยา สตฺต นอารมฺมเณ สตฺต ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ จตฺตาริ ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวารในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น คันถวิปปยุตตคันถนิยทุกกุสลัตติกะ จบ คันถโคจฉกทุกกุสลัตติกะ จบ โอฆโคจฉกะก็ดี โยคโคจฉกะก็ดี เหมือนอาสวโคจฉกทุกกุสลัตติกะ
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ ตีณิ ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ คนฺถวิปฺปยุตฺตคนฺถนิยทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ คนฺถโคจฺฉกทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ โอฆโคจฺฉกมฺปิ โยคโคจฺฉกมฺปิ อาสวโคจฺฉกทุกกุสลตฺติกสทิสํ ฯ ---------