ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกทุกกุสลัตติกะ
บาลีและคำแปล
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๔ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกทุกกุสลัตติกะ ปฏิจจวาร
ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกกุสลตฺติกํ
กุศลธรรม ที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยกุศล- *ธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทสฺสเนน- ปหาตพฺพเหตุโก กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัย
เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ
อกุศลธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัย อกุศลธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อกุศลธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยอกุศลธรรม ที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อกุศลธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยอกุศลธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และอกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพ- *เหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทสฺสเนน- ปหาตพฺพเหตุโก อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นทสฺสเนน- ปหาตพฺพเหตุกํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุโก อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุโก อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ อกุสลญฺจ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ อกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุโก อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา ฯ
อกุศลธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัย อกุศลธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย ในที่ไม่ใช่ทัสสนธรรม มี ๒ เป็นปัจจัยสงเคราะห์ ๑
ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทสฺสเนน- ปหาตพฺพเหตุโก อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา: ตีณิ ฯ นทสฺสเน เทฺว ฆฏเน เอกํ ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๖ ในอธิปติปัจจัย มี " ๖ ในปัจจัยทั้งปวง มีหัวข้อปัจจัย ๖ ในอวิคตปัจจัย มี " ๖
เหตุยา จตฺตาริ อารมฺมเณ ฉ อธิปติยา ฉ สพฺพตฺถ ฉ อวิคเต ฉ ฯ
อกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยอกุศล- *ธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย อกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยอกุศลธรรม ที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทสฺสเนน- ปหาตพฺพเหตุโก อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุโก อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๖ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๔ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๖ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๖ สหชาตวารเป็นต้น พึงให้พิสดาร
นเหตุยา เทฺว นอธิปติยา ฉ ฯเปฯ นกมฺเม จตฺตาริ นวิปาเก ฉ นวิปฺปยุตฺเต ฉ ฯ สหชาตวาราทิ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ
อกุศลธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เป็นปัจจัย แก่อกุศลธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม โดยเหตุปัจจัย
ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุโก อกุสโล ธมฺโม ทสฺสเนน- ปหาตพฺพเหตุกสฺส อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๓ ในทัสสนธรรม มี " ๑ ในที่ไม่ใช่ทัสสนธรรม มี " ๒ ในอนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสหชาตปัจจัย มี " ๖ ฯลฯ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๔ ในอาหารปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในอินทริยปัจจัย มี " ๔ ฯลฯ ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๖ ในนัตถิปัจจัย มี " ๙
เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว ฯ อธิปติยา ตีณิ: ทสฺสเน เอกํ นทสฺสเน เทฺว ฯ อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต ฉ ฯเปฯ อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม จตฺตาริ อาหาเร จตฺตาริ อินฺทฺริเย จตฺตาริ ฯเปฯ สมฺปยุตฺเต ฉ นตฺถิยา นว ฯเปฯ
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัย อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุโก อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัย ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกทุกกุสลัตติกะ จบ
เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ -------