อานิสงส์กรานกฐิน โทษของการนอนลืมสติ อานิสงส์ของการนอนมีสติ บุคคลไม่ควรไหว้ บุคคลควรไหว้ ข้อปฏิบัติของภิกษุผู้อ่อนกว่า หัวข้อประจำวรรค หัวข้อบอกวรรค

ท่านพระอุบาลีทูลถามว่า “การกรานกฐินมีอานิสงส์เท่าไรหนอแล พระพุทธเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อุบาลี การกรานกฐินมีอานิสงส์ ๕ อย่างนี้ คือ ๑. เที่ยวไปไม่ต้องบอกลา ๒. ไม่ต้องถือไตรจีวรไปครบสำรับ ๓. ฉันคณโภชนะได้ ๔. ทรงอติเรกจีวรไว้ได้ตามต้องการ ๕. พวกเธอจะได้จีวรที่เกิดขึ้นในที่นั้น อุบาลี การกรานกฐินมีอานิสงส์ ๕ อย่างนี้แล” โทษของการนอนลืมสติ

ท่านพระอุบาลีทูลถามว่า “บุคคลผู้นอนหลับลืมสติไม่รู้ตัวมีโทษเท่าไร หนอแล พระพุทธเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อุบาลี บุคคลผู้นอนหลับลืมสติไม่รู้ตัวมีโทษ ๕ อย่างนี้ คือ ๑. หลับเป็นทุกข์ ๒. ตื่นเป็นทุกข์ ๓. เห็นความฝันเลวทราม ๔. เทวดาไม่รักษา ๕. น้ำอสุจิเคลื่อน อุบาลี บุคคลผู้นอนหลับลืมสติไม่รู้ตัวมีโทษ ๕ อย่างนี้แล อานิสงส์ของการนอนมีสติ อุบาลี บุคคลผู้นอนหลับมีสติรู้สึกตัว มีอานิสงส์ ๕ อย่างนี้ คือ ๑. หลับเป็นสุข ๒. ตื่นเป็นสุข {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๘ หน้า : ๖๖๕} พระวินัยปิฎก ปริวาร [อุปาลิปัญจกะ] ๑๔. กฐินัตถารวรรค ๓. ไม่เห็นความฝันเลวทราม ๔. เทวดารักษา ๕. น้ำอสุจิไม่เคลื่อน อุบาลี บุคคลผู้นอนหลับมีสติรู้สึกตัว มีอานิสงส์ ๕ อย่างนี้แล” บุคคลไม่ควรไหว้

ท่านพระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุที่ไม่ควรไหว้มีเท่าไรหนอแล พระ พุทธเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อุบาลี ภิกษุที่ไม่ควรไหว้นี้มี ๕ จำพวก คือ ๑. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้เข้าไปสู่ละแวกบ้าน ๒. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้เข้าไปสู่ถนน ๓. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้อยู่ในที่มืด ๔. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้ไม่ได้สนใจ ๕. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้หลับอยู่ อุบาลี ภิกษุ ๕ จำพวกนี้แล ที่ไม่ควรไหว้ อุบาลี ภิกษุที่ไม่ควรไหว้แม้อื่นอีก ๕ จำพวก คือ ๑. ไม่ควรไหว้ภิกษุในเวลาที่ดื่มยาคู ๒. ไม่ควรไหว้ภิกษุในโรงภัตร ๓. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้เป็นศัตรู ๔. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังคิดเรื่องอื่น ๕. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังเปลือยกาย อุบาลี ภิกษุ ๕ จำพวกนี้แล ที่ไม่ควรไหว้ อุบาลี ภิกษุที่ไม่ควรไหว้แม้อื่นอีก ๕ จำพวก คือ ๑. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังเคี้ยวอยู่ ๒. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังฉันอยู่ ๓. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังถ่ายอุจจาระ ๔. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังถ่ายปัสสาวะ ๕. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกวัตร อุบาลี ภิกษุ ๕ จำพวกนี้แล ที่ไม่ควรไหว้ {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๘ หน้า : ๖๖๖} พระวินัยปิฎก ปริวาร [อุปาลิปัญจกะ] ๑๔. กฐินัตถารวรรค อุบาลี บุคคลที่ไม่ควรไหว้แม้อื่นอีก ๕ จำพวก คือ ๑. ผู้อุปสมบทก่อนไม่ควรไหว้ผู้อุปสมบททีหลัง ๒. ไม่ควรไหว้อนุปสัมบัน ๓. ไม่ควรไหว้ภิกษุนานาสังวาส มีพรรษาแก่กว่า เป็นอธรรมวาที ๔. ไม่ควรไหว้มาตุคาม ๕. ไม่ควรไหว้บัณเฑาะก์ อุบาลี บุคคล ๕ จำพวกนี้แล ที่ไม่ควรไหว้ อุบาลี ภิกษุที่ไม่ควรไหว้แม้อื่นอีก ๕ จำพวก คือ ๑. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังอยู่ปริวาส ๒. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้ควรชักเข้าหาอาบัติเดิม ๓. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้ควรแก่มานัต ๔. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังประพฤติมานัต ๕. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้ควรแก่อัพภาน อุบาลี ภิกษุ ๕ จำพวกนี้แล ที่ไม่ควรไหว้” บุคคลควรไหว้

ท่านพระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุที่ควรไหว้มีเท่าไรหนอแล พระพุทธเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อุบาลี ภิกษุที่ควรไหว้นี้มี ๕ จำพวก คือ ๑. ผู้อุปสมบทหลังควรไหว้ผู้อุปสมบทก่อน ๒. ควรไหว้ภิกษุนานาสังวาส ผู้มีพรรษาแก่กว่า เป็นธรรมวาที ๓. ควรไหว้พระอาจารย์ ๔. ควรไหว้พระอุปัชฌาย์ ๕. ควรไหว้พระตถาคตผู้เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบในโลก พร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณะ พราหมณ์เทวดาและมนุษย์ อุบาลี ภิกษุ ๕ จำพวกนี้แล ที่ควรไหว้” {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๘ หน้า : ๖๖๗} พระวินัยปิฎก ปริวาร [อุปาลิปัญจกะ] หัวข้อบอกวรรค ข้อปฏิบัติของภิกษุผู้อ่อนกว่า

ท่านพระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุผู้อ่อนกว่า เมื่อไหว้เท้าของภิกษุผู้ แก่กว่า ควรตั้งธรรมเท่าไรไว้ในตน แล้วจึงไหว้เท้า พระพุทธเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อุบาลี ภิกษุผู้อ่อนกว่า เมื่อไหว้เท้าของภิกษุผู้แก่กว่า ควรตั้งธรรม ๕ อย่าง ไว้ในตน แล้วจึงไหว้เท้า ธรรม ๕ อย่าง คือ อุบาลี ภิกษุผู้อ่อนกว่า เมื่อไหว้เท้าของภิกษุผู้แก่กว่า ๑. ควรห่มผ้าเฉวียงบ่า ๒. ประคองอัญชลี ๓. นวดเท้าด้วยฝ่ามือทั้งสอง ๔. มีความรัก ๕. มีความเคารพ แล้วจึงไหว้เท้า อุบาลี ภิกษุผู้อ่อนกว่า เมื่อไหว้เท้าของภิกษุผู้แก่กว่า ควรตั้งธรรม ๕ อย่างนี้แล ไว้ในตน แล้วจึงไหว้เท้า” กฐินัตถารวรรคที่ ๑๔ จบ หัวข้อประจำวรรค การกรานกฐิน การหลับเป็นสุข ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้เข้าสู่ละแวกบ้าน ดื่มยาคู เคี้ยว อุปสมบทก่อน อยู่ปริวาส บุคคลควรไหว้ ภิกษุอ่อนกว่าไหว้ภิกษุแก่กว่า อุปาลิปัญจกะ จบ หัวข้อบอกวรรค อนิสสิตวรรค กัมมวรรค โวหารวรรค ทิฏฐาวิกัมมวรรค โจทนาวรรค ธุดงควรรค @เชิงอรรถ : @ นัปปฏิปัสสัมภนวรรค (๔๒๐/๕๙๕) @ อัตตาทานวรรค (๔๓๖/๖๑๕) {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๘ หน้า : ๖๖๘} พระวินัยปิฎก ปริวาร [อุปาลิปัญจกะ] หัวข้อบอกวรรค มุสาวาทวรรค ภิกขุโนวาทวรรค อุพพาหิกวรรค อธิกรณวูปสมวรรค สังฆเภทกวรรค สังฆเภท ๕ อย่างเหมือนก่อน อาวาสิกวรรค กฐินัตถารวรรค รวม ๑๔ วรรค ท่านประกาศไว้ดีแล้วแล @เชิงอรรถ : @ ทุติยสังฆเภทกวรรค (๔๖๐/๖๕๖) {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๘ หน้า : ๖๖๙}