สังสัฏฐวาร
บาลีและคำแปล
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๒ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๙ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ สังสัฏฐวาร
สํสฏฺฐวาโร
นเหตุสเหตุกธรรม คลุกเคล้ากับ นเหตุสเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นนเหตุสเหตุกธรรม ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
นเหตุํ สเหตุกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ นเหตุ สเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: นเหตุํ สเหตุกํ เอกํ ขนฺธํ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอธิปติปัจจัย มี " ๑ ในอนันตรปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๒ ในวิคตปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒ อนุโลม จบ
เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เทฺว อธิปติยา เอกํ อนนฺตเร เทฺว สพฺพตฺถ เทฺว มคฺเค เอกํ อวิคเต เทฺว ฯ อนุโลมํ นิฏฺฐิตํ ฯ
นเหตุอเหตุกธรรม คลุกเคล้ากับ นเหตุอเหตุกธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นนเหตุอเหตุกธรรม ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็น นเหตุอเหตุกธรรม ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
นเหตุํ อเหตุกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ นเหตุ อเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: นเหตุํ อเหตุกํ เอกํ ขนฺธํ ... นเหตู อเหตุกา ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๒ ปัจจนียะ จบ การนับ ๑ อย่างแม้ที่ยังเหลือ พึงนับอย่างนี้ สัมปยุตตวาร เหมือนกับ สังสัฏฐวาร
นเหตุยา เอกํ นอธิปติยา เทฺว นปุเรชาเต เทฺว นปจฺฉาชาเต เทฺว นอาเสวเน เทฺว นกมฺเม เทฺว นวิปาเก เทฺว นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นวิปฺปยุตฺเต เทฺว ฯ ปจฺจนียํ นิฏฺฐิตํ ฯ เอวํ อวเสสาปิ เทฺว คณนา คเณตพฺพา ฯ สมฺปยุตฺตวาโร สํสฏฺฐวารสทิโส ฯ