ทัสสเนนปหาตัพพทุกกุสลัตติกะ
บาลีและคำแปล
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๔ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ ทัสสเนนปหาตัพพทุกกุสลัตติกะ ปฏิจจวาร
ทสฺสเนนปหาตพฺพทุกกุสลตฺติกํ
กุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยกุศลธรรม ที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นทสฺสเนนปหาตพฺพํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทสฺสเนนปหาตพฺโพ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอธิปติปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัย
เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อธิปติยา เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ
อกุศลธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยอกุศลธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่ ทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ทสฺสเนนปหาตพฺพํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทสฺสเนนปหาตพฺโพ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ นทสฺสเนนปหาตพฺพํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทสฺสเนนปหาตพฺโพ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอธิปติปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒
เหตุยา เทฺว อารมฺมเณ เทฺว อธิปติยา เทฺว อวิคเต เทฺว ฯ
อกุศลธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยอกุศลธรรม ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา อกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่ไม่ใช่ ทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
ทสฺสเนนปหาตพฺพํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ทสฺสเนนปหาตพฺโพ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: วิจิกิจฺฉาสหคเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ วิจิกิจฺฉาสหคโต โมโห ฯ นทสฺสเนนปหาตพฺพํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทสฺสเนนปหาตพฺโพ อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๒ ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย
นเหตุยา เทฺว นอธิปติยา เทฺว นปุเรชาเต เทฺว นกมฺเม เทฺว นวิปาเก เทฺว นวิปฺปยุตฺเต เทฺว ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ
อกุศลธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศล- *ธรรมที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพธรรม โดยเหตุปัจจัย อกุศลธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรม ที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม โดยเหตุปัจจัย
ทสฺสเนนปหาตพฺโพ อกุสโล ธมฺโม ทสฺสเนนปหาตพฺพสฺส อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ นทสฺสเนนปหาตพฺโพ อกุสโล ธมฺโม นทสฺสเนนปหาตพฺพสฺส อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในทัสสนธรรม มี " ๑ ในที่ไม่ใช่ทัสสนธรรม มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอธิปติปัจจัย มี " ๓ ในทัสสนมูลกะ มี " ๑ ในที่ไม่ใช่ทัสสนธรรม มี " ๒ คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ แต่เป็นอารัมมณาธิปติ ๑ ในอนันตรปัจจัย มี " ๒ ทัสสนมูลกะ มี " ๑ ในที่ไม่ใช่ทัสสนธรรม มี " ๑ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๒ ในสหชาตปัจจัย มี " ๒ ฯลฯ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๓ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๒ ในกัมมปัจจัย มี " ๒ ในอาหารปัจจัย มี " ๒ ฯลฯ ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๒ ในอัตถิปัจจัย มี " ๒ ในนัตถิปัจจัย มี " ๒ ฯลฯ
เหตุยา เทฺว ฯ อารมฺมเณ ตีณิ: ทสฺสเน เอกํ น ทสฺสเน เทฺว ฯ อธิปติยา ตีณิ: ทสฺสนมูลกํ เอกํ น ทสฺสเน เทฺว: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ เอการมฺมณาธิปติ ฯ อนนฺตเร เทฺว: ทสฺสนมูลกํ เอกํ น ทสฺสเน เอกํ ฯ สมนนฺตเร เทฺว สหชาเต เทฺว ฯเปฯ อุปนิสฺสเย ตีณิ อาเสวเน เทฺว กมฺเม เทฺว อาหาเร เทฺว ฯเปฯ สมฺปยุตฺเต เทฺว อตฺถิยา เทฺว นตฺถิยา เทฺว ฯเปฯ
อัพยากตธรรม ที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม อาศัย อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่ทัสสเนนปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
นทสฺสเนนปหาตพฺพํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นทสฺสเนน- ปหาตพฺโพ อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัย ทัสสเนนปหาตัพพทุกกุสลัตติกะ จบ
เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ ทสฺสเนนปหาตพฺพทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ---------