๖. สุสีมชาดก

เมื่อก่อนผมดำเกิดบนศีรษะอันเป็นประเทศที่สมควร ดูกรสุสิมะ วันนี้ ท่านเห็นผมเหล่านั้นกลายเป็นสีขาวแล้ว จงประพฤติธรรมเถิด เวลานี้ เป็นการสมควรจะประพฤติพรหมจรรย์แล้ว.

กาฬานิ เกสานิ ปุเร อเหสุํ ชาตานิ สีสมฺหิ ยถาปเทเส ตานิชฺช เสตานิ สุสีม ทิสฺวา ธมฺมํ จร พฺรหฺมจริยสฺส กาโล ฯ

ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐ ผมหงอกของหม่อมฉันเอง ไม่ใช่ของพระองค์ หม่อมฉันถอนออกจากศีรษะของหม่อมฉันเอง หม่อมฉันได้ทูลคำเท็จ ด้วยคิดจะทำประโยชน์แก่ตน ขอพระองค์จงทรงพระราชทานอภัยโทษให้ สักครั้งหนึ่งเถิด เพคะ.

มเมว เทว ปลิตํ น ตุยฺหํ มเมว สีสํ มม อุตฺตมงฺคํ อตฺถํ กริสฺสนฺติ มุสา อภาณึ เอกาปราธํ ขมถ ราชเสฏฺฐ ฯ

ข้าแต่พระราชาผู้เป็นจอมประชาชน พระองค์ยังหนุ่ม มีพระโฉมชวนพิศ ยังทรงตั้งอยู่ในปฐมวัย มีพระฉวีวรรณงาม ดังใบกล้วยมีนวลอ่อนๆ เมื่อแรกขึ้นฉะนั้น ขอเชิญพระองค์ดำรงราชสมบัติอยู่ก่อนเถิด เชิญ ทอดพระเนตรหม่อมฉันก่อน อย่าทรงทำให้หม่อมฉันเป็นหม้ายไร้ที่พึ่ง เสียเลย เพคะ.

ทหโร ตฺวํ ทสฺสนีโยสิ ราช ปฐมุคฺคโต โหสิ ยถา กลีโร รชฺชญฺจ กาเรหิ มมญฺจ ปสฺส มา กาลิกํ อนุธาวิ ชนินฺท ฯ

เราได้เห็นนางกุมารีรุ่นสาวมีฉวีวรรณอันเกลี้ยงเกลา ร่างกายงาม ทรวด ทรงเฉิดฉายอ่อนละมุนละไม เหมือนเถากาลวัลลี เมื่อต้องลมอ่อนรำเพย พัด ก็โอนเอนไปมา เข้าไปใกล้ชายดั่งยั่วยวนใจชายอยู่.

ปสฺสามิ โวหํ ทหรึ กุมารึ สามฏฺฐปสฺสํ สุตนุํ สุมชฺฌํ กาลปฺปลฺลวาว ปเวลฺลมานา ปโลภยนฺตีว นเรสุ คจฺฉติ ฯ

สมัยต่อมา เราได้เห็นนารีคนนั้นถึงความชรามีอายุล่วงไป ๘๐-๙๐ ปี ถือไม้เท้าสั่นงันงก มีกายคดน้อมลงดุจกลอนเรือน เดินก้มหน้าอยู่.

ตเมน ปสฺสามิ ปเรน นารึ อาสีติกํ นาวุติกญฺจ ชจฺจา ทณฺฑํ คเหตฺวาน ปเวธมานํ โคปาณสีภคฺคสมํ จรนฺตํ ฯ

เรากำลังตริตรองถึงความพอใจและโทษของรูปทั้งหลายนั้นแลอยู่ จึงหลีก ออกไปนอนอยู่ท่ามกลางที่นอนแต่ผู้เดียว เราพิจารณาเห็นว่า แม้เราเอง ก็จักต้องเป็นอย่างนั้นบ้าง จึงมิได้ยินดีในการอยู่ในเรือนเลย ถึงเวลาที่ เราจะประพฤติพรหมจรรย์แล้ว.

โสหํ ตเมวานุวิจินฺตยนฺโต เอโก สยามิ สยนสฺส มชฺเฌ อหมฺปิ เอวํ อิติ เปกฺขมาโน เคเห น รเม พฺรหฺมจริยสฺส กาโล ฯ

ความยินดีของบุคคลผู้อยู่ครอบครองเรือนนี้แหละ เป็นเชือกเครื่องเหนี่ยว รั้งไว้ ธีรชนตัดเชือกนี้แล้ว หาความอาลัยใยดีมิได้ ละทิ้งกามสุขแล้ว ออกบวช. จบ สุสีมชาดกที่ ๖.

รชฺชุ วาลมฺพนี เจสา ยา เคเห วสโต รติ เอตํปิ เฉตฺวาน วชนฺติ ธีรา อนเปกฺขิโน กามสุขํ ปหายาติ ฯ สุสีมชาตกํ ฉฏฺฐํ ฯ ---------