SN 22.81

Pālileyyasutta

Leaving behind the quarreling monks at Kosambī, the Buddha went to stay in the empty forest at Pārileyyaka. Ānanda brings some mendicants to receive a teaching, and one of them wonders how to see so as to end defilements in this very life. The Buddha teaches the 37 practices that lead to awakening, and then goes on to show that various ways of regarding the aggregates are conditioned phenomena.

ฉบับหลวงปาลิเลยยสูตร · ว่าด้วยการรู้เห็นที่ทำให้สิ้นอาสวะ

ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ โฆสิตาราม ใกล้พระนครโกสัมพี. ครั้งนั้นแล เป็นเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคทรงผ้าอันตรวาสก ทรงถือบาตรและจีวร เสด็จเข้าไปยังพระนครโกสัมพีเพื่อบิณฑบาตร ครั้นเสด็จเที่ยวบิณฑบาตในพระนครโกสัมพีแล้ว ในเวลาปัจฉาภัต เสด็จกลับจากบิณฑบาตแล้ว ทรงเก็บงำเสนาสนะด้วยพระองค์เอง ทรงถือบาตรและจีวร มิได้รับสั่งเรียกพวกภิกษุที่เป็นอุปัฏฐาก มิได้ตรัสอำลาพระภิกษุสงฆ์ พระองค์เดียวไม่มีเพื่อนเสด็จหลีกไปสู่ที่จาริก.

ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่ง เมื่อพระผู้มีพระภาคเสด็จไปแล้วไม่นาน ได้เข้าไปหาท่านพระอานนท์จนถึงที่อยู่ ครั้นแล้ว ได้กล่าวกะท่านพระอานนท์ว่า มาเถอะท่านพระอานนท์ พระผู้มีพระภาคทรงเก็บงำเสนาสนะด้วยพระองค์เอง ทรงถือบาตรและจีวร มิได้ทรงรับสั่งเรียกพวกภิกษุที่เป็นอุปัฏฐาก มิได้ตรัสอำลาพระภิกษุสงฆ์ พระองค์เดียวไม่มีเพื่อนเสด็จไปสู่ที่จาริก. ท่านพระอานนท์ได้ตอบว่า อาวุโส สมัยใดพระผู้มีพระภาคทรงเก็บงำเสนาสนะด้วยพระองค์เอง ทรงถือบาตรและจีวร มิได้ทรงรับสั่งเรียกพวกภิกษุที่เป็นอุปัฏฐาก มิได้ตรัสอำลาภิกษุสงฆ์ พระองค์เดียวไม่มีเพื่อน เสด็จหลีกไปสู่ที่จาริก สมัยนั้นพระผู้มีพระภาคย่อมทรงพระประสงค์ที่จะประทับแต่พระองค์เดียว สมัยนั้นพระผู้มีพระภาคย่อมเป็นผู้อันใครๆ ไม่พึงติดตาม.

ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเสด็จเที่ยวจาริกไปโดยลำดับ เสด็จถึงป่าปาลิเลยยกะ. ข่าวว่าพระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ โคนไม้รังอันเจริญในป่าปาลิเลยยกะนั้น. ครั้งนั้นแล ภิกษุมากรูปด้วยกันได้เข้าไปหาท่านพระอานนท์ถึงที่อยู่ ครั้นแล้วต่างก็สนทนาปราศรัยกับท่านพระอานนท์ ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้ว นั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง. ครั้นแล้ว ได้พากันกล่าวกะท่านพระอานนท์ว่า ท่านอานนท์ นานแล้วที่พวกผมได้สดับธรรมีกถาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาค ท่านอานนท์ พวกผมปรารถนาที่จะสดับธรรมีกถาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาค. ลำดับนั้นแล ท่านพระอานนท์พร้อมกับภิกษุเหล่านั้นพากันเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ณ โคนไม้รังอันเจริญในป่าปาลิเลยยกะ ครั้นแล้ว ต่างถวายบังคมพระผู้มีพระภาคแล้ว นั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง. ครั้นแล้ว พระผู้มีพระภาคทรงยังภิกษุเหล่านั้น ให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริงด้วยธรรมีกถา.

ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งได้เกิดความปริวิตกแห่งในขึ้นว่า เมื่อบุคคลรู้อย่างไร เห็นอย่างไรหนอ อาสวะทั้งหลายจึงสิ้นไปโดยลำดับ? พระผู้มีพระภาคทรงทราบความปริวิตกแห่งใจของภิกษุนั้นด้วยพระทัย จึงตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราแสดงธรรมด้วยการเลือกเฟ้น แสดงสติปัฏฐาน ๔ ด้วยการเลือกเฟ้น แสดงสัมมัปปธาน ๔ ด้วยการเลือกเฟ้น แสดงอิทธิบาท ๔ ด้วยการเลือกเฟ้น แสดงอินทรีย์ ๕ ด้วยการเลือกเฟ้น แสดงพละ ๕ ด้วยการเลือกเฟ้น แสดงโพชฌงค์ ๗ ด้วยการเลือกเฟ้น แสดงอริยมรรคมีองค์ ๘ ด้วยการเลือกเฟ้น ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราได้แสดงธรรมด้วยการเลือกเฟ้น เช่นนี้ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ธรรมอันเราแสดงแล้วด้วยการเลือกเฟ้นเช่นนี้ เออก็มีภิกษุบางรูปในธรรมวินัยนี้ ยังเกิดความปริวิตกแห่งใจขึ้นว่า เมื่อบุคคลรู้ได้อย่างไร เห็นอย่างไรหนอ อาสวะทั้งหลายจึงสิ้นไปโดยลำดับ.

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลรู้ได้อย่างไร เห็นอย่างไร อาสวะทั้งหลายได้สดับแล้ว จึงสิ้นไปโดยลำดับ? ดูกรภิกษุทั้งหลาย ปุถุชนผู้มิได้สดับแล้วในโลกนี้ ไม่ได้เห็นพระอริยเจ้าทั้งหลาย ไม่ฉลาดในอริยธรรม มิได้รับแนะนำในอริยธรรม ไม่ได้เห็นสัตบุรุษ ไม่ฉลาดในสัปปุริสธรรม ไม่ได้รับแนะนำในสัปปุริสธรรม ย่อมตามเห็นรูปโดยความเป็นตน. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็การตามเห็นดังนั้นแลเป็นสังขาร ก็สังขารนั้นมีอะไรเป็นเหตุ มีอะไรเป็นเครื่องก่อให้เกิดขึ้น มีอะไรเป็นกำเนิด มีอะไรเป็นแดนเกิด? ดูกรภิกษุทั้งหลาย สังขารนั้นเกิดจากตัณหาที่เกิดขึ้นแก่ปุถุชนผู้มิได้สดับแล้ว ผู้อันความเสวยอารมณ์ที่เกิดแต่อวิชชาสัมผัสถูกต้องแล้ว. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ด้วยประการฉะนี้แล แม้สังขารนั้นก็ไม่เที่ยง ปัจจัยปรุงแต่ง อาศัยเหตุเกิดขึ้น แม้ตัณหานั้น แม้เวทนานั้น แม้ผัสสะนั้น แม้อวิชชานั้นก็ไม่เที่ยง อันปัจจัยปรุงแต่ง อาศัยเหตุเกิดขึ้น. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลรู้อยู่แม้อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้ อาสวะทั้งหลายย่อมสิ้นไปโดยลำดับ.

ปุถุชนย่อมไม่ตามเห็นรูป โดยความเป็นตนเลย แต่ว่าตามเห็นตนมีรูป ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็การตามเห็นดังนั้นเป็นสังขาร. ก็สังขารนั้นมีอะไรเป็นเหตุ มีอะไรเป็นเครื่องก่อให้เกิดขึ้น มีอะไรเป็นกำเนิด มีอะไรเป็นแดนเกิด? ดูกรภิกษุทั้งหลาย สังขารนั้นเกิดจากตัณหาที่เกิดขึ้นแก่ปุถุชนผู้มิได้สดับ ผู้อันความเสวยอารมณ์ที่เกิดแต่อวิชชาสัมผัสถูกต้องแล้ว. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ด้วยประการฉะนี้แล แม้สังขารนั้นก็ไม่เที่ยง อันปัจจัยปรุงแต่ง อันอาศัยเหตุเกิดขึ้น แม้ตัณหานั้น แม้ผัสสะนั้น แม้อวิชชานั้นก็ไม่เที่ยง อันปัจจัยปรุงแต่งอาศัยเหตุเกิดขึ้น. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลรู้อยู่แม้อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้ อาสวะทั้งหลายย่อมสิ้นไปโดยลำดับ.

ปุถุชนย่อมไม่ตามเห็นรูป โดยความเป็นตนเลย ย่อมไม่ตามเห็นตนมีรูป แต่ว่าตามเห็นรูปในตน. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็การตามเห็นดังนั้นแลเป็นสังขาร ก็สังขารนั้น มีอะไรเป็นเหตุ มีอะไรเป็นเครื่องก่อให้เกิดขึ้น มีอะไรเป็นกำเนิด มีอะไรเป็นแดนเกิด? ดูกรภิกษุทั้งหลาย สังขารนั้นเกิดจากตัณหาที่เกิดขึ้นแก่ปุถุชนผู้มิได้สดับ ผู้อันความเสวยอารมณ์ที่เกิดแต่อวิชชาสัมผัสถูกต้องแล้ว. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ด้วยประการฉะนี้แม้สังขารนั้นก็ไม่เที่ยง อันปัจจัยปรุงแต่งอาศัยเหตุเกิดขึ้น แม้ตัณหานั้น แม้เวทนานั้น แม้ผัสสะนั้น แม้อวิชชานั้น ก็ไม่เที่ยง อันปัจจัยปรุงแต่งอาศัยเหตุเกิดขึ้น. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลรู้อยู่แม้อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้ อาสวะทั้งหลายย่อมสิ้นไปโดยลำดับ.

ปุถุชนย่อมไม่ตามเห็นรูป โดยความเป็นตนเลย ย่อมไม่ตามเห็นตนมีรูป ย่อมไม่ตามเห็นรูปในตน แต่ว่าตามเห็นตนในรูป. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็การตามเห็นดังนั้นแลเป็นสังขาร ก็สังขารนั้นมีอะไรเป็นเหตุ มีอะไรเป็นเครื่องก่อให้เกิดขึ้น มีอะไรเป็นกำเนิด มีอะไรเป็นแดนเกิด? ดูกรภิกษุทั้งหลาย สังขารนั้นเกิดจากตัณหาที่เกิดขึ้นแก่ปุถุชนผู้มิได้สดับ ผู้อันความเสวยอารมณ์ที่เกิดแต่อวิชชาสัมผัสถูกต้องแล้ว. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ด้วยประการฉะนี้แล แม้สังขารนั้นก็ไม่เที่ยงอันปัจจัยปรุงแต่ง อาศัยเหตุเกิดขึ้น แม้ตัณหานั้น แม้เวทนานั้น แม้ผัสสะนั้น แม้อวิชชานั้นก็ไม่เที่ยง อันปัจจัยปรุงแต่ง อาศัยเหตุเกิดขึ้น. ดูกรภิกษุทั้งหลาย บุคคลรู้อยู่แม้อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้ อาสวะทั้งหลายย่อมสิ้นไปโดยลำดับ.

ปุถุชนย่อมไม่ตามเห็นรูป โดยความเป็นตนเลย ย่อมไม่ตามเห็นตนมีรูป ย่อมไม่ตามเห็นรูปในตน ย่อมไม่ตามเห็นตนในรูป แต่ว่าตามเห็นเวทนาโดยความเป็นตน ฯลฯ แต่ว่าตามเห็นตนมีเวทนา ฯลฯ แต่ว่าตามเห็นเวทนาตนใน ฯลฯ แต่ว่าตามเห็นตนในเวทนา ฯลฯ แต่ว่าตามเห็นสัญญาโดยความเป็นตน ฯลฯ แต่ว่าตามเห็นตนมีสัญญา ฯลฯ แต่ว่าตามเห็นสัญญาในตน ฯลฯ แต่ว่าตามเห็นตนในสัญญา ฯลฯ แต่ว่าตามเห็นสังขารโดยความเป็นตน ฯลฯ แต่ว่าตามเห็นตนมีสังขาร ฯลฯ แต่ว่าตามเห็นสังขารในตน ฯลฯ แต่ว่าตามเห็นตนในสังขาร ฯลฯ แต่ว่าตามเห็นวิญญาณโดยความเป็นตน ฯลฯ แต่ว่าตามเห็นตนมีวิญญาณ ฯลฯ แต่ว่าตามเห็นวิญญาณในตน ฯลฯ แต่ว่าตามเห็นตนในวิญญาณ. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็การตามเห็นดังนั้นแลเป็นสังขาร ก็สังขารนั้นมีอะไรเป็นเหตุ มีอะไรเป็นเครื่องก่อให้เกิดขึ้น มีอะไรเป็นกำเนิด มีอะไรเป็นแดนเกิด? สังขารนั้นเกิดจากตัณหาที่เกิดขึ้นแก่ปุถุชนผู้มิได้สดับ ผู้อันความเสวยอารมณ์ที่เกิดแต่อวิชชาสัมผัสถูกต้องแล้ว. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ด้วยประการฉะนี้แล แม้สังขารนั้นก็ไม่เที่ยง อันปัจจัยปรุงแต่ง อาศัยเหตุเกิดขึ้น แม้ตัณหานั้น แม้เวทนานั้น แม้สัมผัสะนั้น แม้อวิชชานั้น ก็ไม่เที่ยง อันปัจจัยปรุงแต่ง อาศัยเหตุเกิดขึ้น. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลรู้อยู่แม้อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้ อาสวะทั้งหลายย่อมสิ้นไปโดยลำดับ.

ปุถุชนย่อมไม่ตามเห็นรูป โดยความเป็นตนเลย ฯลฯ ย่อมไม่ตามเห็นเวทนา โดยความเป็นตน ฯลฯ ย่อมไม่ตามเห็นสัญญา โดยความเป็นตน ฯลฯ ย่อมไม่ตามเห็นสังขาร โดยความเป็นตน ฯลฯ ย่อมไม่ตามเห็นวิญญาณ โดยความเป็นตน ฯลฯ แต่ว่าเป็นผู้มีทิฏฐิเช่นนี้ว่า ตนก็อันนั้น โลกก็อันนั้น เรานั้นละโลกนี้ไปแล้ว จักเป็นผู้เที่ยง ยั่งยืน มั่นคง มีความไม่เปลี่ยนแปลงเป็นธรรม. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ทิฏฐิความเห็นว่าเที่ยงเช่นนั้น เป็นสังขาร ก็สังขารนั้นมีอะไรเป็นเหตุ ฯลฯ ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลรู้อยู่แม้อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้ อาสวะทั้งหลายย่อมสิ้นไปโดยลำดับ.

ปุถุชนย่อมไม่ตามเห็นรูป โดยความเป็นตนเลย ฯลฯ ย่อมไม่ตามเห็นเวทนา โดยความเป็นตน ฯลฯ ย่อมไม่ตามเห็นสัญญา โดยความเป็นตน ฯลฯ ย่อมไม่ตามเห็นสังขาร โดยความเป็นตน ฯลฯ ย่อมไม่ตามเห็นวิญญาณ โดยความเป็นตน ฯลฯ เป็นผู้ไม่มีทิฏฐิเช่นนี้ว่า ตนก็อันนั้น โลกก็อันนั้น เรานั้นละโลกนี้ไปแล้ว จักเป็นผู้เที่ยง ยั่งยืน มั่นคง มีความไม่เปลี่ยนแปลงเป็นธรรมดา แต่ว่าเป็นผู้มีทิฏฐิเช่นนี้ว่า เราไม่พึงมีและบริขารของเราไม่พึงมี เราจักไม่มี บริขารของเราจักไม่มี ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็มีทิฏฐิความเห็นว่าขาดสูญเช่นนั้นเป็นสังขาร. ก็สังขารนั้นมีอะไรเป็นเหตุ ฯลฯ ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลแม้รู้อยู่อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้ อาสวะทั้งหลายย่อมสิ้นไปโดยลำดับ.

ปุถุชนย่อมไม่ตามเห็นรูป โดยความเป็นตน ฯลฯ ย่อมไม่เห็นเวทนา โดยความเป็นตน ฯลฯ ย่อมไม่ตามเห็นสัญญา โดยความเป็นตน ฯลฯ ย่อมไม่ตามเห็นสังขาร โดยความเป็นตน ฯลฯ ย่อมไม่ตามเห็นวิญญาณ โดยความเป็นตน ฯลฯ เป็นผู้ไม่มีทิฏฐิเช่นนี้ว่า ตนก็อันนั้น โลกก็อันนั้น เรานั้นละโลกนี้ไปแล้ว จักเป็นผู้เที่ยง ยั่งยืน มั่นคง มีความไม่เปลี่ยนแปลงเป็นธรรมดา และเป็นผู้ไม่มีทิฏฐิเช่นนี้ว่า เราไม่พึงมี และบริขารของเราไม่พึงมี เราจักไม่มี บริขารของเราจักไม่มี แต่ว่ายังเป็นผู้มีความสงสัย เคลือบแคลง ไม่แน่ใจในสัทธรรม. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ความเป็นผู้มีความสงสัย เคลือบแคลง ไม่แน่ใจในสัทธรรมเช่นนั้นเป็นสังขาร. ก็สังขารนั้น มีอะไรเป็นเหตุ มีอะไรเป็นเครื่องก่อให้เกิดขึ้น มีอะไรเป็นกำเนิด มีอะไรเป็นแดนเกิด? ดูกรภิกษุทั้งหลาย สังขารนั้นเกิดจากตัณหาที่เกิดขึ้นแก่ปุถุชนผู้มิได้สดับ ผู้อันความเสวยอารมณ์ที่เกิดแต่อวิชชาสัมผัสถูกต้อง. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ด้วยประการฉะนี้แล แม้สังขารนั้นก็ไม่เที่ยง อันปัจจัยปรุงแต่ง อาศัยเหตุเกิดขึ้น แม้ตัณหานั้น แม้เวทนานั้น แม้ผัสสะนั้น แม้อวิชชานั้นก็ไม่เที่ยง อันปัจจัยปรุงแต่ง อาศัยเหตุเกิดนั้น. ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อบุคคลแม้รู้อยู่อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้ อาสวะทั้งหลายย่อมสิ้นไปโดยลำดับ.

จบ สูตรที่ ๙.

ไทย · อ่านฉบับหลวงด้านบน
  1. 0.1

    Saṁyutta Nikāya 22.81

    Linked Discourses 22.81

  2. 0.2

    8. Khajjanīyavagga

    8. Bitable

  3. Pālileyyasutta

    At Pārileyyaka

  4. 1.1

    Ekaṁ samayaṁ bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.

    At one time the Buddha was staying near Kosambī in Ghosita’s monastery.

  5. 1.2

    Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya kosambiṁ piṇḍāya pāvisi.

    Then the Buddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, entered Kosambī for alms.

  6. 1.3

    Kosambiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto sāmaṁ senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya anāmantetvā upaṭṭhāke anapaloketvā bhikkhusaṅghaṁ eko adutiyo cārikaṁ pakkāmi.

    After the meal, on his return from almsround, he set his lodgings in order himself. Taking his bowl and robe, without informing his supporters or taking leave of the mendicant Saṅgha, he set out to go wandering alone, with no companion.

  7. 2.1

    Atha kho aññataro bhikkhu acirapakkantassa bhagavato yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:

    Then, not long after the Buddha had left, one of the mendicants went to Venerable Ānanda and told him what had happened.

  8. 2.2

    “esāvuso ānanda, bhagavā sāmaṁ senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya anāmantetvā upaṭṭhāke anapaloketvā bhikkhusaṅghaṁ eko adutiyo cārikaṁ pakkanto”ti.

  9. 2.3

    “Yasmiṁ, āvuso, samaye bhagavā sāmaṁ senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya anāmantetvā upaṭṭhāke anapaloketvā bhikkhusaṅghaṁ eko adutiyo cārikaṁ pakkamati, ekova bhagavā tasmiṁ samaye viharitukāmo hoti;

    Ānanda said, “Reverend, when the Buddha leaves like this it means he wants to stay alone.

  10. 2.4

    na bhagavā tasmiṁ samaye kenaci anubandhitabbo hotī”ti.

    At this time no one should follow him.”

  11. 3.1

    Atha kho bhagavā anupubbena cārikaṁ caramāno yena pālileyyakaṁ tadavasari.

    Then the Buddha, traveling stage by stage, arrived at Pārileyyaka,

  12. 3.2

    Tatra sudaṁ bhagavā pālileyyake viharati bhaddasālamūle.

    where he stayed at the root of a sacred sal tree.

  13. 3.3

    Atha kho sambahulā bhikkhū yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṁ sammodiṁsu.

    Then several mendicants went up to Venerable Ānanda and exchanged greetings with him.

  14. 3.4

    Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṁ ānandaṁ etadavocuṁ:

    When the greetings and polite conversation were over, they sat down to one side and said to him,

  15. 3.5

    “cirassutā kho no, āvuso ānanda, bhagavato sammukhā dhammī kathā;

    “Reverend, it’s been a long time since we’ve heard a Dhamma talk from the Buddha.

  16. 3.6

    icchāma mayaṁ, āvuso ānanda, bhagavato sammukhā dhammiṁ kathaṁ sotun”ti.

    We wish to hear a Dhamma talk from the Buddha.”

  17. 4.1

    Atha kho āyasmā ānando tehi bhikkhūhi saddhiṁ yena pālileyyakaṁ bhaddasālamūlaṁ yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

    Then Venerable Ānanda together with those mendicants went to Pārileyyaka to see the Buddha. They bowed and sat down to one side,

  18. 4.2

    Ekamantaṁ nisinne kho te bhikkhū bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi.

    and the Buddha educated, encouraged, fired up, and inspired them with a Dhamma talk.

  19. 4.3

    Tena kho pana samayena aññatarassa bhikkhuno evaṁ cetaso parivitakko udapādi:

    Now at that time one of the monks had the thought,

  20. 4.4

    “kathaṁ nu kho jānato kathaṁ passato anantarā āsavānaṁ khayo hotī”ti?

    “How do you know and see in order to end the defilements without delay?”

  21. 4.5

    Atha kho bhagavā tassa bhikkhuno cetasā cetoparivitakkamaññāya bhikkhū āmantesi:

    Then the Buddha, knowing that monk’s train of thought, addressed the mendicants:

  22. 4.6

    “vicayaso desito, bhikkhave, mayā dhammo;

    “Mendicants, I’ve taught the Dhamma analytically.

  23. 4.7

    vicayaso desitā cattāro satipaṭṭhānā;

    I’ve analytically taught the four kinds of mindfulness meditation,

  24. 4.8

    vicayaso desitā cattāro sammappadhānā;

    the four right efforts,

  25. 4.9

    vicayaso desitā cattāro iddhipādā;

    the four bases of psychic power,

  26. 4.10

    vicayaso desitāni pañcindriyāni;

    the five faculties,

  27. 4.11

    vicayaso desitāni pañca balāni;

    the five powers,

  28. 4.12

    vicayaso desitā sattabojjhaṅgā;

    the seven awakening factors,

  29. 4.13

    vicayaso desito ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.

    and the noble eightfold path.

  30. 4.14

    Evaṁ vicayaso desito, bhikkhave, mayā dhammo.

    That’s how I’ve taught the Dhamma analytically.

  31. 4.15

    Evaṁ vicayaso desite kho, bhikkhave, mayā dhamme atha ca panidhekaccassa bhikkhuno evaṁ cetaso parivitakko udapādi:

    Though I’ve taught the Dhamma analytically, still a certain mendicant present here has this thought:

  32. 4.16

    ‘kathaṁ nu kho jānato kathaṁ passato anantarā āsavānaṁ khayo hotī’ti?

    ‘How do you know and see in order to end the defilements without delay?’

  33. 5.1

    Kathañca, bhikkhave, jānato kathaṁ passato anantarā āsavānaṁ khayo hoti?

    And how, mendicants, do you know and see in order to end the defilements without delay?

  34. 5.2

    Idha bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto

    Take an unlearned ordinary person who has not seen the noble ones, and is neither skilled nor trained in the teaching of the noble ones. They’ve not seen true persons, and are neither skilled nor trained in the teaching of the true persons.

  35. 5.3

    rūpaṁ attato samanupassati.

    They regard form as self.

  36. 5.4

    Yā kho pana sā, bhikkhave, samanupassanā saṅkhāro so.

    But that regarding is just a conditioned phenomenon.

  37. 5.5

    So pana saṅkhāro kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo?

    And what’s the source, origin, birthplace, and inception of that conditioned phenomenon?

  38. 5.6

    Avijjāsamphassajena, bhikkhave, vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa uppannā taṇhā;

    When an unlearned ordinary person is struck by feelings born of contact with ignorance, craving arises.

  39. 5.7

    tatojo so saṅkhāro.

    That conditioned phenomenon is born from that.

  40. 5.8

    Iti kho, bhikkhave, sopi saṅkhāro anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno.

    So that conditioned phenomenon is impermanent, conditioned, and dependently originated.

  41. 5.9

    Sāpi taṇhā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā.

    And that craving,

  42. 5.10

    Sāpi vedanā, sopi phasso anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno.

    that feeling, that contact,

  43. 5.11

    Sāpi avijjā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā.

    and that ignorance are also impermanent, conditioned, and dependently originated.

  44. 5.12

    Evampi kho, bhikkhave, jānato evaṁ passato anantarā āsavānaṁ khayo hoti.

    That’s how you should know and see in order to end the defilements without delay.

  45. 6.1

    Na heva kho rūpaṁ attato samanupassati;

    Perhaps they don’t regard form as self,

  46. 6.2

    api ca kho rūpavantaṁ attānaṁ samanupassati.

    but they still regard self as possessing form.

  47. 6.3

    Yā kho pana sā, bhikkhave, samanupassanā saṅkhāro so.

    But that regarding is just a conditioned phenomenon. …

  48. 6.4

    So pana saṅkhāro kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo?

  49. 6.5

    Avijjāsamphassajena, bhikkhave, vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa uppannā taṇhā;

  50. 6.6

    tatojo so saṅkhāro.

  51. 6.7

    Iti kho, bhikkhave, sopi saṅkhāro anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno.

  52. 6.8

    Sāpi taṇhā …

  53. 6.9

    sāpi vedanā …

  54. 6.10

    sopi phasso …

  55. 6.11

    sāpi avijjā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā.

  56. 6.12

    Evampi kho, bhikkhave, jānato evaṁ passato anantarā āsavānaṁ khayo hoti.

  57. 7.1

    Na heva kho rūpaṁ attato samanupassati, na rūpavantaṁ attānaṁ samanupassati;

    Perhaps they don’t regard form as self, or self as possessing form,

  58. 7.2

    api ca kho attani rūpaṁ samanupassati.

    but they still regard form in self.

  59. 7.3

    Yā kho pana sā, bhikkhave, samanupassanā saṅkhāro so.

    But that regarding is just a conditioned phenomenon. …

  60. 7.4

    So pana saṅkhāro kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo?

  61. 7.5

    Avijjāsamphassajena, bhikkhave, vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa uppannā taṇhā;

  62. 7.6

    tatojo so saṅkhāro.

  63. 7.7

    Iti kho, bhikkhave, sopi saṅkhāro anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno.

  64. 7.8

    Sāpi taṇhā …

  65. 7.9

    sāpi vedanā …

  66. 7.10

    sopi phasso …

  67. 7.11

    sāpi avijjā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā.

  68. 7.12

    Evampi kho, bhikkhave, jānato evaṁ passato anantarā āsavānaṁ khayo hoti.

  69. 8.1

    Na heva kho rūpaṁ attato samanupassati, na rūpavantaṁ attānaṁ samanupassati, na attani rūpaṁ samanupassati;

    Perhaps they don’t regard form as self, or self as possessing form, or form in self,

  70. 8.2

    api ca kho rūpasmiṁ attānaṁ samanupassati.

    but they still regard self in form.

  71. 8.3

    Yā kho pana sā, bhikkhave, samanupassanā saṅkhāro so.

    But that regarding is just a conditioned phenomenon. …

  72. 8.4

    So pana saṅkhāro kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo?

  73. 8.5

    Avijjāsamphassajena, bhikkhave, vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa uppannā taṇhā;

  74. 8.6

    tatojo so saṅkhāro.

  75. 8.7

    Iti kho, bhikkhave, sopi saṅkhāro anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno.

  76. 8.8

    Sāpi taṇhā …

  77. 8.9

    sāpi vedanā …

  78. 8.10

    sopi phasso …

  79. 8.11

    sāpi avijjā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā.

  80. 8.12

    Evampi kho, bhikkhave, jānato …pe… āsavānaṁ khayo hoti.

  81. 9.1

    Na heva kho rūpaṁ attato samanupassati, na rūpavantaṁ attānaṁ, na attani rūpaṁ, na rūpasmiṁ attānaṁ samanupassati;

    Perhaps they don’t regard form as self, or self as possessing form, or form in self, or self in form.

  82. 9.2

    api ca kho vedanaṁ attato samanupassati, api ca kho vedanāvantaṁ attānaṁ samanupassati, api ca kho attani vedanaṁ samanupassati, api ca kho vedanāya attānaṁ samanupassati;

    But they regard feeling as self …

  83. 9.3

    api ca kho saññaṁ …

    perception as self …

  84. 9.4

    api ca kho saṅkhāre attato samanupassati, api ca kho saṅkhāravantaṁ attānaṁ samanupassati, api ca kho attani saṅkhāre samanupassati, api ca kho saṅkhāresu attānaṁ samanupassati;

    choices as self …

  85. 9.5

    api ca kho viññāṇaṁ attato samanupassati, api ca kho viññāṇavantaṁ attānaṁ, api ca kho attani viññāṇaṁ, api ca kho viññāṇasmiṁ attānaṁ samanupassati.

    consciousness as self …

  86. 9.6

    Yā kho pana sā, bhikkhave, samanupassanā saṅkhāro so.

    But that regarding is just a conditioned phenomenon.

  87. 9.7

    So pana saṅkhāro kiṁnidāno …pe… kiṁpabhavo?

    And what’s the source of that conditioned phenomenon?

  88. 9.8

    Avijjāsamphassajena, bhikkhave, vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa uppannā taṇhā;

    When an unlearned ordinary person is struck by feelings born of contact with ignorance, craving arises.

  89. 9.9

    tatojo so saṅkhāro.

    That conditioned phenomenon is born from that.

  90. 9.10

    Iti kho, bhikkhave, sopi saṅkhāro anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno.

    So that conditioned phenomenon is impermanent, conditioned, and dependently originated.

  91. 9.11

    Sāpi taṇhā …

    And that craving,

  92. 9.12

    sāpi vedanā …

    that feeling,

  93. 9.13

    sopi phasso …

    that contact,

  94. 9.14

    sāpi avijjā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā.

    and that ignorance are also impermanent, conditioned, and dependently originated.

  95. 9.15

    Evaṁ kho, bhikkhave, jānato evaṁ passato anantarā āsavānaṁ khayo hoti.

    That’s how you should know and see in order to end the defilements without delay.

  96. 10.1

    Na heva kho rūpaṁ attato samanupassati,

    Perhaps they don’t regard form

  97. 10.2

    na vedanaṁ attato samanupassati,

    or feeling

  98. 10.3

    na saññaṁ …

    or perception

  99. 10.4

    na saṅkhāre …

    or choices

  100. 10.5

    na viññāṇaṁ attato samanupassati;

    or consciousness as self.

  101. 10.6

    api ca kho evaṁdiṭṭhi hoti:

    Still, they have such a view:

  102. 10.7

    ‘so attā so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’ti.

    ‘The self and the cosmos are one and the same. After death I will be that, permanent, everlasting, eternal, and imperishable.’

  103. 10.8

    Yā kho pana sā, bhikkhave, sassatadiṭṭhi saṅkhāro so.

    But that eternalist view is just a conditioned phenomenon.

  104. 10.9

    So pana saṅkhāro kiṁnidāno …pe…

    And what’s the source of that conditioned phenomenon? …

  105. 10.10

    evampi kho, bhikkhave, jānato evaṁ passato anantarā āsavānaṁ khayo hoti.

    That’s how you should know and see in order to end the defilements without delay.

  106. 11.1

    Na heva kho rūpaṁ attato samanupassati,

    Perhaps they don’t regard form

  107. 11.2

    na vedanaṁ …

    or feeling

  108. 11.3

    na saññaṁ …

    or perception

  109. 11.4

    na saṅkhāre …

    or choices

  110. 11.5

    na viññāṇaṁ attato samanupassati;

    or consciousness as self.

  111. 11.6

    nāpi evaṁdiṭṭhi hoti:

    Nor do they have such a view:

  112. 11.7

    ‘so attā so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’ti.

    ‘The self and the cosmos are one and the same. After death I will be that, permanent, everlasting, eternal, and imperishable.’

  113. 11.8

    Api ca kho evaṁdiṭṭhi hoti:

    Still, they have such a view:

  114. 11.9

    ‘no cassaṁ no ca me siyā nābhavissaṁ na me bhavissatī’ti.

    ‘I might not be, and it might not be mine. I will not be, and it will not be mine.’

  115. 11.10

    Yā kho pana sā, bhikkhave, ucchedadiṭṭhi saṅkhāro so.

    But that annihilationist view is just a conditioned phenomenon.

  116. 11.11

    So pana saṅkhāro kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo?

    And what’s the source of that conditioned phenomenon? …

  117. 11.12

    Avijjāsamphassajena, bhikkhave, vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa uppannā taṇhā;

  118. 11.13

    tatojo so saṅkhāro.

  119. 11.14

    Iti kho, bhikkhave, sopi saṅkhāro anicco …pe…

  120. 11.15

    evampi kho, bhikkhave, jānato evaṁ passato anantarā āsavānaṁ khayo hoti.

    That’s how you should know and see in order to end the defilements without delay.

  121. 12.1

    Na heva kho rūpaṁ attato samanupassati, na vedanaṁ …

    Perhaps they don’t regard form or feeling

  122. 12.2

    na saññaṁ …

    or perception

  123. 12.3

    na saṅkhāre …

    or choices

  124. 12.4

    na viññāṇaṁ attato samanupassati …pe…

    or consciousness as self.

  125. 12.5

    na viññāṇasmiṁ attato samanupassati, nāpi evaṁdiṭṭhi hoti:

    Nor do they have such a view:

  126. 12.6

    ‘so attā so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’ti;

    ‘The self and the cosmos are one and the same. After death I will be that, permanent, everlasting, eternal, and imperishable.’

  127. 12.7

    nāpi evaṁdiṭṭhi hoti:

    Nor do they have such a view:

  128. 12.8

    ‘no cassaṁ no ca me siyā nābhavissaṁ na me bhavissatī’ti;

    ‘I might not be, and it might not be mine. I will not be, and it will not be mine.’

  129. 12.9

    api ca kho kaṅkhī hoti vicikicchī aniṭṭhaṅgato saddhamme.

    Still, they have doubts and uncertainties. They’re undecided about the true teaching.

  130. 12.10

    Yā kho pana sā, bhikkhave, kaṅkhitā vicikicchitā aniṭṭhaṅgatatā saddhamme saṅkhāro so.

    That doubt and uncertainty, the indecision about the true teaching, is just a conditioned phenomenon.

  131. 12.11

    So pana saṅkhāro kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo?

    And what’s the source of that conditioned phenomenon?

  132. 12.12

    Avijjāsamphassajena, bhikkhave, vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa uppannā taṇhā;

    When an unlearned ordinary person is struck by feelings born of contact with ignorance, craving arises.

  133. 12.13

    tatojo so saṅkhāro.

    That conditioned phenomenon is born from that.

  134. 12.14

    Iti kho, bhikkhave, sopi saṅkhāro anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno.

    So that conditioned phenomenon is impermanent, conditioned, and dependently originated.

  135. 12.15

    Sāpi taṇhā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā.

    And that craving,

  136. 12.16

    Sāpi vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā.

    that feeling,

  137. 12.17

    Sopi phasso anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno.

    that contact,

  138. 12.18

    Sāpi avijjā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā.

    and that ignorance are also impermanent, conditioned, and dependently originated.

  139. 12.19

    Evaṁ kho, bhikkhave, jānato evaṁ passato anantarā āsavānaṁ khayo hotī”ti.

    That’s how you should know and see in order to end the defilements without delay.”

  140. 12.20

    Navamaṁ.

แหล่งที่มา
SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 · sn22.81
ฉบับที่ใช้
Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
สิทธิ์การใช้งาน
สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ