SN 41.8

Nigaṇṭhanāṭaputtasutta

The Jain leader Mahāvīra, known as Nigaṇṭha Nātaputa in the Buddhist tradition, is visited by Citta. Mahāvīra asks him whether he believes in a certain state of immersion. When Citta replies that he doesn’t go by faith in the Buddha on this point, Mahāvīra is delighted. But it turns out Citta doesn’t need faith, as he experiences such a state for himself.

ฉบับหลวงนิคัณฐสูตร

ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง

ก็สมัยนั้นแล นิครณฐ์นาฏบุตรได้ไปถึงราวป่าชื่อว่ามัจฉิกาสณฑ์ พร้อมด้วยนิครณฐ์บริษัทเป็นอันมาก จิตตคฤหบดีได้สดับข่าวว่า นิครณฐ์นาฏบุตรได้มาถึงราวป่าชื่อว่า มัจฉิกาสณฑ์พร้อมด้วยนิครณฐ์บริษัทเป็นอันมาก ครั้งนั้นแลจิตตคฤหบดีพร้อมด้วยอุบาสกหลายคนเข้าไปหานิครณฐ์นาฏบุตรแล้ว ได้ปราศรัยกับนิครณฐ์นาฏบุตร ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้ว จึงได้นั่ง ณที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ครั้นแล้วนิครณฐ์นาฏบุตรได้ถามจิตตคฤหบดีว่า ดูกรคฤหบดี ท่านย่อมเชื่อต่อพระสมณโคดมว่า สมาธิที่ไม่มีวิตกวิจารมีอยู่ ความดับวิตกวิจารมีอยู่หรือ จิตตคฤหบดีกล่าวว่า ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าไม่ได้เชื่อต่อพระผู้มีพระภาคในข้อนี้ว่า สมาธิอันไม่มีวิตกวิจารมีอยู่ ความดับแห่งวิตกวิจารมีอยู่ ฯ

เมื่อจิตตคฤหบดีกล่าวอย่างนี้แล้ว นิครณฐ์นาฏบุตรแลดูบริษัทของตนแล้วจึงประกาศว่า ท่านผู้เจริญทั้งหลาย จงดูเรื่องนี้ จิตตคฤหบดีนี้เป็นคนตรงไม่โอ้อวด ไม่มีมารยาจริงเพียงใด จิตตคฤหบดีผู้เข้าใจว่า พึงมีการดับวิตกวิจารนั้น ก็เท่ากับว่าเข้าใจว่า พึงกั้นกางลมได้ด้วยข่าย หรือจิตตคฤหบดีผู้เข้าใจว่าพึงมีการดับวิตกวิจารนั้น ก็เท่ากับว่าเข้าใจว่า พึงกั้นกางกระแสน้ำคงคาได้ด้วยฝ่ามือของตน

จิตตคฤหบดีกล่าวว่า ท่านผู้เจริญ ท่านย่อมเข้าใจเป็นไฉน คือญาณกับศรัทธาอะไรประณีตกว่ากัน ฯ นิครณฐ์.

ดูกรคฤหบดี ญาณนั่นแหละประณีตกว่าศรัทธา ฯ

จิตต. ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าย่อมจำนงหวังได้ทีเดียวว่า เราสงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรม เข้าปฐมฌานอันมีวิตกวิจาร มีปีติและสุขอันเกิดแต่วิเวกอยู่ ข้าพเจ้าย่อมจำนงหวังได้ทีเดียวว่า เราเข้าทุติยฌาน ฯลฯ เพราะวิตกวิจารสงบไปข้าพเจ้าย่อมจำนงหวังได้ทีเดียวว่า เพราะปีติสิ้นไป ฯลฯ เข้าตติยฌาน ข้าพเจ้าย่อมจำนงหวังได้ทีเดียวว่า เราเข้าจตุตถฌาณ ฯลฯ เพราะละสุขละทุกข์และดับโสมนัส โทมนัสก่อนๆ ได้ ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้ารู้เห็นอยู่อย่างนี้ จักไม่เชื่อสมณะหรือพราหมณ์ใดๆ ว่าสมาธิอันไม่มีวิตกวิจารมีอยู่ ความดับแห่งวิตกวิจารมีอยู่ ฯ

เมื่อจิตตคฤหบดีกล่าวอย่างนี้แล้ว นิครณฐ์นาฏบุตรได้แลดูบริษัทของตนแล้ว จึงประกาศว่า ท่านผู้เจริญทั้งหลาย จงดูเรื่องนี้ จิตตคฤหบดีนี้เป็นคนไม่ตรง โอ้อวด มีมารยาจริง เพียงใด จิตตคฤหบดีกล่าวว่า ท่านผู้เจริญ ก็ข้าพเจ้าทราบคำที่ท่านพูดเมื่อสักครู่นี้แหละว่า ท่านผู้เจริญทั้งหลาย จงดู เรื่องนี้จิตตคฤหบดีนี้เป็นคนตรง ไม่โอ้อวด ไม่มีมารยาจริงเพียงใด และทราบคำที่ท่านพูดเดี๋ยวนี้ว่า ท่านผู้เจริญทั้งหลาย จงดูเรื่องนี้ จิตตคฤหบดีนี้เป็นคนไม่ตรง โอ้อวด มีมารยาจริงเพียงใด ถ้าคำพูดครั้งก่อนของท่านเป็นจริง คำพูดครั้งหลังของท่านก็ผิด ถ้าคำพูดครั้งหลังของท่านเป็นจริง คำพูดครั้งก่อนของท่านก็ผิด ก็ปัญหาที่มีเหตุผล ๑๐ ข้อนี้ ย่อมมาถึงแก่ท่าน เมื่อท่านเข้าใจเนื้อความแห่งปัญหาเหล่านั้นก็เชิญบอกกับนิครณฐ์บริษัท ปัญหา ๑๐ ข้อนี้ คือ ปัญหา ๑ อุเทศ ๑ ไวยากรณ์ ๑ ปัญหา ๒ อุเทศ ๒ ไวยากรณ์ ๒ ปัญหา ๓ อุเทศ ๓ ไวยากรณ์ ๓ ปัญหา ๔ อุเทศ ๔ ไวยากรณ์ ๔ ปัญหา ๕ อุเทศ ๕ ไวยากรณ์ ๕ ปัญหา ๖ อุเทศ ๖ ไวยากรณ์ ๖ ปัญหา ๗ อุเทศ ๗ ไวยากรณ์ ๗ ปัญหา ๘ อุเทศ ๘ ไวยากรณ์ ๘ ปัญหา ๙ อุเทศ ๙ ไวยากรณ์ ๙ ปัญหา ๑๐ อุเทศ ๑๐ ไวยากรณ์ ๑๐ ครั้นจิตตคฤหบดีได้ถามปัญหาที่มีเหตุผล ๑๐ ข้อนี้กะนิครณ์นาฏบุตรเสร็จแล้ว ลุกจากอาสนะหลีกไป ฯ

จบสูตรที่ ๘

ไทย · อ่านฉบับหลวงด้านบน
  1. 0.1

    Saṁyutta Nikāya 41.8

    Linked Discourses 41.8

  2. 0.2

    1. Cittavagga

    1. With Citta

  3. Nigaṇṭhanāṭaputtasutta

    The Jain Ascetic of the Ñātika Clan

  4. 1.1

    Tena kho pana samayena nigaṇṭho nāṭaputto macchikāsaṇḍaṁ anuppatto hoti mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhiṁ.

    Now at that time the Jain ascetic of the Ñātika clan had arrived at Macchikāsaṇḍa together with a large assembly of Jain ascetics.

  5. 1.2

    Assosi kho citto gahapati: “nigaṇṭho kira nāṭaputto macchikāsaṇḍaṁ anuppatto mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhin”ti.

    Citta the householder heard that they had arrived.

  6. 1.3

    Atha kho citto gahapati sambahulehi upāsakehi saddhiṁ yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā nigaṇṭhena nāṭaputtena saddhiṁ sammodi.

    Together with several lay followers, he went up to the Jain Ñātika and exchanged greetings with him.

  7. 1.4

    Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho cittaṁ gahapatiṁ nigaṇṭho nāṭaputto etadavoca:

    When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side. The Jain Ñātika said to him,

  8. 1.5

    “saddahasi tvaṁ, gahapati, samaṇassa gotamassa—

    “Householder, do you have faith in the ascetic Gotama’s claim that

  9. 1.6

    atthi avitakko avicāro samādhi, atthi vitakkavicārānaṁ nirodho”ti?

    there is a state of immersion without placing the mind and keeping it connected; that there is the cessation of placing the mind and keeping it connected?”

  10. 2.1

    “Na khvāhaṁ ettha, bhante, bhagavato saddhāya gacchāmi.

    “Sir, in this case I don’t rely on faith in the Buddha’s claim that

  11. 2.2

    Atthi avitakko avicāro samādhi, atthi vitakkavicārānaṁ nirodho”ti.

    there is a state of immersion without placing the mind and keeping it connected; that there is the cessation of placing the mind and keeping it connected.”

  12. 2.3

    Evaṁ vutte, nigaṇṭho nāṭaputto ulloketvā etadavoca:

    When he said this, the Jain Ñātika looked up at his assembly and said,

  13. 2.4

    “idaṁ bhavanto passantu, yāva ujuko cāyaṁ citto gahapati, yāva asaṭho cāyaṁ citto gahapati, yāva amāyāvī cāyaṁ citto gahapati, vātaṁ vā so jālena bādhetabbaṁ maññeyya, yo vitakkavicāre nirodhetabbaṁ maññeyya, sakamuṭṭhinā vā so gaṅgāya sotaṁ āvāretabbaṁ maññeyya, yo vitakkavicāre nirodhetabbaṁ maññeyyā”ti.

    “See, good sirs, how straightforward this householder Citta is! He’s not devious or deceitful at all. To imagine that you can stop placing the mind and keeping it connected would be like imagining that you can catch the wind in a net, or dam the Ganges River with your own hand.”

  14. 3.1

    “Taṁ kiṁ maññasi, bhante,

    “What do you think, sir?

  15. 3.2

    katamaṁ nu kho paṇītataraṁ—ñāṇaṁ vā saddhā vā”ti?

    Which is better—knowledge or faith?”

  16. 3.3

    “Saddhāya kho, gahapati, ñāṇaṁyeva paṇītataran”ti.

    “Knowledge is definitely better than faith, householder.”

  17. 3.4

    “Ahaṁ kho, bhante, yāvadeva ākaṅkhāmi, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.

    “Well sir, whenever I want, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, I enter and remain in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.

  18. 3.5

    Ahaṁ kho, bhante, yāvadeva ākaṅkhāmi, vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.

    And whenever I want, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled … I enter and remain in the second absorption.

  19. 3.6

    Ahaṁ kho, bhante, yāvadeva ākaṅkhāmi, pītiyā ca virāgā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.

    And whenever I want, with the fading away of rapture … I enter and remain in the third absorption.

  20. 3.7

    Ahaṁ kho, bhante, yāvadeva ākaṅkhāmi, sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharāmi.

    And whenever I want, giving up pleasure and pain … I enter and remain in the fourth absorption.

  21. 3.8

    Na so khvāhaṁ, bhante, evaṁ jānanto evaṁ passanto kassa aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā saddhāya gamissāmi?

    And so, sir, since I know and see like this, why should I rely on faith in another ascetic or brahmin who claims that

  22. 3.9

    Atthi avitakko avicāro samādhi, atthi vitakkavicārānaṁ nirodho”ti.

    there is a state of immersion without placing the mind and keeping it connected; that there is the cessation of placing the mind and keeping it connected?”

  23. 4.1

    Evaṁ vutte, nigaṇṭho nāṭaputto sakaṁ parisaṁ apaloketvā etadavoca:

    When he said this, the Jain Ñātika looked askance at his own assembly and said,

  24. 4.2

    “idaṁ bhavanto passantu, yāva anujuko cāyaṁ citto gahapati, yāva saṭho cāyaṁ citto gahapati, yāva māyāvī cāyaṁ citto gahapatī”ti.

    “See, good fellows, how crooked this householder Citta is! He’s so devious and deceitful!”

  25. 5.1

    “Idāneva kho te mayaṁ, bhante, bhāsitaṁ:

    “Sir, just now I understood you to say:

  26. 5.2

    ‘evaṁ ājānāma idaṁ bhavanto passantu, yāva ujuko cāyaṁ citto gahapati, yāva asaṭho cāyaṁ citto gahapati, yāva amāyāvī cāyaṁ citto gahapatī’ti.

    ‘See, good fellows, how straightforward this householder Citta is! He’s not devious or deceitful at all.’

  27. 5.3

    Idāneva ca pana mayaṁ, bhante, bhāsitaṁ:

    But then I understood you to say:

  28. 5.4

    ‘evaṁ ājānāma idaṁ bhavanto passantu, yāva anujuko cāyaṁ citto gahapati, yāva saṭho cāyaṁ citto gahapati, yāva māyāvī cāyaṁ citto gahapatī’ti.

    ‘See, good fellows, how crooked this householder Citta is! He’s so devious and deceitful!’

  29. 5.5

    Sace te, bhante, purimaṁ saccaṁ, pacchimaṁ te micchā.

    If your first statement is true, the second is wrong.

  30. 5.6

    Sace pana te, bhante, purimaṁ micchā, pacchimaṁ te saccaṁ.

    If your first statement is wrong, the second is true.

  31. 5.7

    Ime kho pana, bhante, dasa sahadhammikā pañhā āgacchanti.

    And also, sir, these ten legitimate questions are relevant.

  32. 5.8

    Yadā nesaṁ atthaṁ ājāneyyāsi, atha maṁ paṭihareyyāsi saddhiṁ nigaṇṭhaparisāya.

    When you understand what they mean, then, together with your assembly of Jain ascetics, you can rebut me.

  33. 5.9

    Eko pañho, eko uddeso, ekaṁ veyyākaraṇaṁ.

    ‘One thing: question, summary, and answer.

  34. 5.10

    Dve pañhā, dve uddesā, dve veyyākaraṇāni.

    Two …

  35. 5.11

    Tayo pañhā, tayo uddesā, tīṇi veyyākaraṇāni.

    Three …

  36. 5.12

    Cattāro pañhā, cattāro uddesā, cattāri veyyākaraṇāni.

    Four …

  37. 5.13

    Pañca pañhā, pañca uddesā, pañca veyyākaraṇāni.

    Five …

  38. 5.14

    Cha pañhā, cha uddesā, cha veyyākaraṇāni.

    Six …

  39. 5.15

    Satta pañhā, satta uddesā, satta veyyākaraṇāni.

    Seven …

  40. 5.16

    Aṭṭha pañhā, aṭṭha uddesā, aṭṭha veyyākaraṇāni.

    Eight …

  41. 5.17

    Nava pañhā, nava uddesā, nava veyyākaraṇāni.

    Nine …

  42. 5.18

    Dasa pañhā, dasa uddesā, dasa veyyākaraṇānī”ti.

    Ten things: question, summary, and answer.’”

  43. 5.19

    Atha kho citto gahapati nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ ime dasa sahadhammike pañhe āpucchitvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti.

    Then Citta rose from his seat and left without asking the Jain Ñātika these ten legitimate questions.

  44. 5.20

    Aṭṭhamaṁ.

แหล่งที่มา
SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 · sn41.8
ฉบับที่ใช้
Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
สิทธิ์การใช้งาน
สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ