๑

ในโขมทุสสสูตรที่ ๑๒ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :-

บทว่า โขมทุสฺสนฺนาม ได้แก่ นิคมที่ได้ชื่ออย่างนี้ เพราะมีผ้าไหมมาก.

บทว่า สภายํ ได้แก่ ในศาลา.

บทว่า ผุสายติ ความว่า หลั่งหยาดน้ำ คือตก.

ได้ยินว่า พระศาสดามีพระประสงค์จะเข้าสู่สภานั้น ทรงดำริว่า เมื่อเราเข้าไปด้วยอาการอย่างนี้ จะไม่มีความสะดวก เพราะเหตุนั้น เราอาศัยเหตุอย่างหนึ่งแล้วจักเข้าไป ดังนี้แล้ว ทรงบันดาลให้เกิดฝนตกด้วยการอธิษฐาน.

บทว่า สภาธมฺมํ ความว่า ได้ยินว่า การไม่ทำชนผู้นั่งอย่างสบาย ให้ลุกขึ้นแล้วเข้าไปข้างหนึ่ง และการไม่ทำมหาชนให้เข้าไปตรงๆ ทีเดียว ชื่อว่า สภาธรรมของพราหมณ์และคฤหบดีเหล่านั้น. ก็พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จตรงไปทีเดียว. เพราะเหตุนั้น พราหมณ์และคฤหบดีเหล่านั้นโกรธ กล่าวเย้ยหยันพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ชนเหล่าไหนเล่าเป็นสมณะโล้น และชนเหล่าไหนเล่าจักรู้สภาธรรม.

บทว่า สนฺโต ได้แก่ บัณฑิต คือ สัตบุรุษ.

บทว่า ปหาย ความว่า ชนที่ละราคะเป็นต้นเหล่านั่น กล่าวธรรมเพื่อกำจัดราคะเป็นต้น ชื่อว่าสัตบุรุษ.

จบอรรถกถาโขมทุสสสูตรที่ ๑๒ อุปาสกวรรคที่ ๒ แห่งพราหมณสังยุตเพียงเท่านี้ -----------------------------------------------------

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. กสิสูตร

๒. อุทัยสูตร

๓. เทวหิตสูตร

๔. มหาศาลสูตร

๕. มานัตถัทธสูตร

๖. ปัจจนิกสูตร

๗. นวกรรมิกสูตร

๘. กัฏฐหารสูตร

๙. มาตุโปสกสูตร

๑๐. ภิกขกสูตร

๑๑. สังครวสูตร

๑๒. โขมทุสสสูตร ฯ จบพราหมณสังยุต -----------------------------------------------------