๑

ในสูตรที่ ๙ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

บทว่า อุปยนฺโต ความว่า ไหลล้นไปเวลาน้ำขึ้น.

บทว่า มหานทิโย ได้แก่ แม่น้ำใหญ่มีแม่น้ำคงคาและยมุนาเป็นต้น.

บทว่า อุปยาเปติ ความว่า ให้ล้นไป. อธิบายว่า ให้เพิ่ม คือให้เต็ม.

บทว่า อวิชฺชา อุปยนฺติ ความว่า อวิชชาย่อมไหลไปเบื้องบนหรือสามารถเป็นปัจจัยแก่สังขารทั้งหลาย.

บทว่า สงฺขาเร อุปยาเปติ ความว่า ย่อมยังสังขารในเบื้องบนให้เป็นไป คือให้เจริญ.

พึงทราบความทุกๆ บทด้วยประการฉะนี้.

บทว่า อปยนฺโต ได้แก่ ปราศไป คือแล่นลง.

บทว่า อวิชฺชา อปยนฺติ ความว่า อวิชชาไปปราศ คือแล่นลง ย่อมไม่สามารถเป็นปัจจัยแก่สังขารในเบื้องบน.

บทว่า สงฺขาเร อปยาเปติ ได้แก่ ย่อมไม่ยังสังขารให้ดำเนินไป.

ในบททั้งปวงก็นัยนี้.

จบอรรถกถาอุปยสูตรที่ ๙ -----------------------------------------------------