๑

พึงทราบวินิจฉัยในขีรสูตรที่ ๔ ดังต่อไปนี้.

บทว่า มาตุถญฺญํ ได้แก่ น้ำนมมารดา ผู้เป็นมนุษย์ มีชื่อผู้หนึ่ง.

จริงอยู่ ในเวลาสัตว์เหล่านี้บังเกิดในไส้เดือนและมดแดงเป็นต้น ในปลาและเต่าเป็นต้น หรือในชาติปักษี น้ำนมแม่ไม่มีเลย. ในเวลาบังเกิดในแพะ สัตว์เลี้ยงและกระบือเป็นต้น น้ำนมมี. ในพวกมนุษย์ น้ำนมมีอยู่เหมือนอย่างนั้น.

บรรดากาลเหล่านั้น น้ำนมที่เธอดื่ม ในกาลที่เธอถือกำเนิดในครรภ์ของมารดาผู้มีชื่อผู้หนึ่งว่า "ติสสา" เท่านั้น โดยยังมิต้องนับในกาลที่ถือกำเนิดในสัตว์มีแพะเป็นต้น และแม้ในกาลที่ถือกำเนิดในครรภ์ของมารดาที่มีชื่อต่างๆ กัน อย่างนี้ว่า "เทวี สุมนา ติสสา ในพวกมนุษย์" พึงทราบว่า ยังมากกว่าน้ำในมหาสมุทรทั้ง ๔.

จบอรรถกถาขีรสูตรที่ ๔ -----------------------------------------------------