๑

พึงทราบวินิจฉัยในกุสลสูตรที่ ๗ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต ความว่า ออกจากวิหารธรรมคือผลสมาบัติ ที่ทนต่อการเพ่งธรรม เพื่อความเป็นผู้ๆ เดียว.

บทว่า ยถาวิหารํ ได้แก่ วิหารอันเป็นที่อยู่ของตนๆ.

บทว่า นวา ได้แก่ ยังใหม่ต่อบรรพชา.

ภิกษุเหล่านั้นมีประมาณ ๕๐๐ รูป.

บทว่า กากจฺฉมานา ได้แก่ การทำเสียงกรอดๆ (คือนอนกัดฟัน).

บทว่า เถรา ได้แก่ ภิกษุผู้ทำความเป็นผู้มั่นคง.

บทว่า เตน โน แปลว่า เธอทั้งหลายเป็นพระเถระได้อย่างไรหนอ.

____________________________

ปาฐะว่า เตน นุ ฉบับใบลานเป็น เก นุ โข แปลตามใบลาน.

บทว่า เสยฺยสุขา เป็นต้นมีใจความดังกล่าวแล้วในหนหลังนั่นแล.

ผู้ปกครองรัฐ ชื่อว่า รฏฺฐิโก.

ผู้ปกครองรัฐ ต่อเนื่องจากที่มารดาบิดาปกครอง ชื่อว่า เปตฺตณิโก.

ผู้เป็นหัวหน้าแห่งเสนา (แม่ทัพ) ชื่อว่า เสนาปติกะ.

ผู้ปกครองหมู่บ้าน ชื่อว่า คามคามณิโก.

ผู้เป็นหัวหน้าหมู่ ชื่อว่า ปูคคามณิโก.

บทว่า อวิปสฺสโก กุสลานํ ธมฺมานํ ความว่า เป็นผู้ไม่แสวงหา คือไม่แสวงหากุศลธรรมทั้งหลาย.

บทว่า โพธิปกฺขิยานํ ธมฺมานํ ได้แก่ โพธิปักขิยธรรม ๓๗ ประการ.

จบอรรถกถากุสลสูตรที่ ๗ -----------------------------------------------------