๑

คยาสูตรที่ ๔ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

บทว่า เอตทโวจ ความว่า เพื่อจะตรัสบอกวิตกที่เกิดขึ้น ณ ที่ทำความเพียรของตนแก่ภิกษุสงฆ์ จึงตรัสคำมีอาทิว่า ปุพฺพาหํ ภิกฺขเว.

บทว่า โอภาสํ ได้แก่ แสงสว่างแห่งทิพพจักขุญาณ.

บทว่า ญาณทสฺสนํ ได้แก่ ทัสสนะ กล่าวคือญาณอันเป็นตัวทิพยจักษุ.

บทว่า สนฺนิวุฏฺฐปุพฺพํ แปลว่า เคยอยู่ร่วมกัน.

แต่ในพระสูตรนี้ ญาณ ๘ นี้เท่านั้นมาเฉพาะในพระบาลีก่อน คือ ทิพยจักขุญาณ อิทธิวิธญาณ เจโตปริยญาณ ยถากัมมูปคญาณ อนาคตตังสญาณ ปัจจุปปันนังสญาณ อตีตังสญาณ ปุพเพนิวาสญาณ. แต่ตรัสรวมญาณเหล่านี้ คือ วิปัสสนาญาณ (๙) มรรคญาณ ผลญาณ ๔ ปัจจเวกขณญาณ ๔ ปฏิสัมภิทาญาณ ๔ อสาธารณญาณ ๖ กับญาณ ๘ นั้น ย่อมเป็นอันชื่อว่าตรัสพระสูตรนี้ ด้วยประการฉะนี้.

จบอรรถกถาคยาสูตรที่ ๔ -----------------------------------------------------