๑

พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อธิจฺจุปฺปตฺติกา พุทฺธา ความว่า พระพุทธเจ้าทั้งหลายเป็นผู้มีการอุบัติเลิศลอย คือไม่มีเหตุการณ์อะไรขัดข้อง ได้แก่เกิดเป็นด้วยพระญาณของพระองค์เอง ปราศจากเทวดาพรหมและมารเป็นต้นเหล่าอื่นที่จะให้คำแนะนำ.

บทว่า อุทุมฺพริกปฺปฺผํว ได้แก่ คล้ายดอกมะเดื่อที่หาได้โดยยาก คือเกิดขึ้นได้ยากฉะนั้น.

บทว่า จนฺทมฺหิ สสกํ ยถา ได้แก่ คล้ายรูปกระต่ายในดวงจันทร์ ซึ่งหาได้ยาก.

บทว่า วายสานํ ยถา ขีรํ ความว่า คล้ายกับน้ำนมกาจะบีบคั้นเป็นนิตย์ คือทั้งคืนทั้งวันให้ได้สักนิดหน่อยก็ได้โดยยากฉันใด พระผู้นำของชาวโลกก็หาได้ยาก เพราะกว่าจะเป็นพระพุทธเจ้าได้ ต้องบำเพ็ญบารมีถึง ๔ อสงไขยกำไรแสนกัปก็มี ถึง ๘ อสงไขยกำไรแสนกัปก็มี จึงจะได้เป็นพระผู้นำของชาวโลกได้ ฉันนั้นแล. จบอรรถกถาพุทธสัญญกเถราปทาน -----------------------------------------------------