๑
อรรถกถาแปลไทย
อรรถกถากัมมกถา ว่าด้วยกรรม
บัดนี้ ชื่อว่าเรื่องกรรม.
ในเรื่องนั้น ชนเหล่าใดมีความเห็นผิดดุจลัทธิของนิกายอันธกะและอุตตราปถกะบางพวกเหล่านั้นนั่นแหละว่า ที่ตั้งแห่งทิฏฐธัมมเวทนียะเป็นต้นเป็นนิยตะ คือเที่ยงแท้แน่นอน โดยอรรถว่าเป็นทิฏฐธัมมเวทนียะ เพราะฉะนั้น กรรมทั้งปวงจึงเป็นนิยตะ ดังนี้.
คำถามของสกวาทีหมายถึงชนเหล่านั้น คำตอบรับรองเป็นของปรวาที.
ในคำว่า ทิฏฐธัมมเวทนียกรรมเป็นนิยตะ เพราะอรรถว่าให้ผลในภพปัจจุบัน นี้เป็นคำตอบรับรองของสกวาที หมายเอาเนื้อความนี้ว่า ทิฏฐธัมมเวทนียกรรมก็เป็นทิฏฐธัมมิกเวทนียะ คือเป็นกรรมที่ให้ผลในภพปัจจุบันนี้เท่านั้น ถ้าว่า ทิฏฐธัมมเวทนียกรรมนี้ ย่อมอาจให้ผลในภพปัจจุบันได้ก็ย่อมให้ผล ถ้าไม่อาจไซร้ ย่อมชื่อว่าเป็นอโหสิกรรมไป ดังนี้.
อนึ่ง ทิฏฐธัมมเวทนียกรรมนี้ ย่อมไม่เป็นนิยตะด้วยสามารถแห่งนิยามมิจฉัตตะเทียว ดังนี้.
พึงทราบคำที่เหลือโดยนัยที่กล่าวแล้วในหนหลังนั้นแล. อรรถกถากัมมกถา จบ.
รวมกถาที่มีในวรรคนี้คือ
๑. สาสกถา
๒. อวิวิตตกถา
๓. สัญโญชนกถา
๔. อิทธิกถา
๕. พุทธกถา
๖. สัพพทิสากถา
๖. ธัมมกถา
๘. กัมมกถา.
วรรคที่ ๒๑ จบ. -----------------------------------------------------