๑๐. กุกกุฏชาดก

ไม่ควรวางใจในคนทำความชั่ว คนพูดเหลาะแหละ คนเห็นแก่ตัว แม้คนที่สงบเกินไปก็ไม่ควรวางใจ

เพราะว่ามีคนพวกหนึ่งเป็นเช่นกับโคกระหายน้ำ เพียงแต่พูดเสียดสีมิตร แต่ไม่กระทำตามที่พูด

ผู้ใดดีแต่ประณมมือไหว้ พูดวกวน เป็นมนุษย์กระพี้ ไม่มีความกตัญญู ผู้นั้นก็ไม่ควรนั่งใกล้

อนึ่ง ไม่พึงวางใจสตรีหรือบุรุษผู้มีจิตแปรปรวน แม้คนเปิดเผยความสัมพันธ์มีประการต่างๆ เช่นนั้น ก็ไม่ควรวางใจ

คนผู้ตกอยู่ในกรรมชั่ว มีวาจาไม่มั่นคง ฆ่าได้ทุกคน เหมือนดาบที่ลับแล้วซ่อนไว้ แม้คนเช่นนั้นก็ไม่ควรวางใจ

คนบางพวกในโลกนี้ เป็นคนเทียมมิตร มีวาจาคมคาย แต่ไร้น้ำใจ เข้าไปหาด้วยอุบายต่างๆ แม้คนเช่นนั้นก็ไม่ควรวางใจ

คนใดเห็นอามิสหรือทรัพย์ในที่ใดยังละทิ้งเพื่อนนั้นไปเสียได้ คนเช่นนั้นเป็นคนโง่ ทำลายมิตร (พระราชาตรัสว่า)

สัตว์จำนวนมากปกปิดตนไว้ เป็นคนเทียมมิตร คอยคบหาอยู่ คนเหล่านี้เป็นคนชั่ว ควรละเว้นเสีย เหมือนไก่ละเว้นเหยี่ยว {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๓๔๐} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๑๐. ทสกนิบาต] ๑๑. มัฏฐกุณฑลีชาดก (๔๔๙)

อนึ่ง ผู้ใดไม่รู้เท่าทันเหตุที่เกิดขึ้นโดยฉับพลัน ผู้นั้นจะตกอยู่ในอำนาจของศัตรูและจะเดือดร้อนในภายหลัง

ส่วนผู้ใดรู้เท่าทันเหตุที่เกิดขึ้นโดยฉับพลัน ผู้นั้นย่อมพ้นจากความคับขันอันเกิดจากศัตรู เหมือนไก่พ้นจากเหยี่ยว

คนผู้ไม่ตั้งอยู่ในธรรม มีปกติกำจัดอยู่เป็นนิตย์ เหมือนบ่วงที่เขาดักไว้ในป่าฉะนั้น นรชนผู้มีปัญญาพิจารณาควรเว้นให้ห่างไกล เหมือนไก่ในป่าไผ่จะเว้นเหยี่ยว กุกกุฏชาดกที่ ๑๐ จบ