ปัญหาวาร
巴利文与译文
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๒ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๙ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ ปัญหาวาร ในปัญหาวาร ในเหตุปัจจัยก็ดี ในอารัมมณปัจจัยก็ดี ไม่พึงกระทำ โลกุตตระ ควรกระทำว่า "พระเสกขะทั้งหลาย" ย่อมพิจารณาโคตรภู ย่อม พิจารณาโวทาน แม้ในอธิปติปัจจัย ผู้ที่รู้ปัจจัยทุกอย่างแล้ว พึงกระทำ
ปญฺหาวาโร ปญฺหาวาเร เหตุปจฺจเยปิ อารมฺมณปจฺจเยปิ โลกุตฺตรํ น กาตพฺพํ เสกฺขา โคตฺรภุํ ปจฺจเวกฺขนฺติ โวทานํ ปจฺจเวกฺขนฺตีติ กาตพฺพํ อธิปติปจฺจเยปิ สพฺพํ ชานิตฺวา กาตพฺพํ ฯ
ธรรมที่เป็นทั้งอาสวธรรมและสาสวธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรม ที่เป็นทั้งอาสวธรรม และสาสวธรรม โดยอนันตรปัจจัย คือ อาสวธรรมทั้งหลาย ที่เกิดก่อนๆ เป็นปัจจัยแก่อาสวธรรม ทั้งหลาย ที่เกิดหลังๆ โดยอนันตรปัจจัย ธรรมที่เป็นทั้งอาสวธรรมและสาสวธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็น สาสวธรรมแต่ไม่ใช่อาสวธรรม โดยอนันตรปัจจัย คือ อาสวธรรมทั้งหลาย ที่เกิดก่อนๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลาย ที่เป็นสาสวธรรมแต่ไม่ใช่อาสวธรรม ที่เกิดหลังๆ โดยอนันตรปัจจัย อาสวธรรมทั้งหลาย เป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะ โดยอนันตรปัจจัย ธรรมที่เป็นทั้งอาสวธรรมและสาสวธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็น ทั้งอาสวธรรมและสาสวธรรม และธรรมที่เป็นสาสวธรรมแต่ไม่ใช่อาสวธรรม โดยอนันตรปัจจัย คือ อาสวธรรมทั้งหลาย ที่เกิดก่อนๆ เป็นปัจจัยแก่อาสวธรรม ทั้งหลาย ที่เกิดหลังๆ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย โดยอนันตรปัจจัย ธรรมที่เป็นสาสวธรรมแต่ไม่ใช่อาสวธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็น สาสวธรรมแต่ไม่ใช่อาสวธรรม โดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสาสวธรรมแต่ไม่ใช่อาสวธรรม ที่เกิดก่อนๆ เป็นปัจจัยแก่ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสาสวธรรมแต่ไม่ใช่อาสวธรรม ที่เกิดหลังๆ โดยอนันตรปัจจัย อนุโลม เป็นปัจจัยแก่โคตรภู อนุโลม เป็นปัจจัยแก่โวทาน อาวัชชนะ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสาสวธรรมแต่ไม่ใช่อาสวธรรม โดยอนันตร- *ปัจจัย ธรรมที่เป็นสาสวธรรมแต่ไม่ใช่อาสวธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็น ทั้งอาสวธรรมและสาสวธรรม โดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสาสวธรรมแต่ไม่ใช่อาสวธรรม ที่เกิดก่อนๆ เป็นปัจจัยแก่ อาสวธรรมทั้งหลาย ที่เกิดหลังๆ โดยอนันตรปัจจัย อาวัชชนะ เป็นปัจจัยแก่อาสวธรรมทั้งหลาย โดยอนันตรปัจจัย ธรรมที่เป็นสาสวธรรมแต่ไม่ใช่อาสวธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็น ทั้งอาสวธรรมและสาสวธรรม และธรรมที่เป็นสาสวธรรมแต่ไม่ใช่อาสวธรรม โดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรมที่เกิดก่อนๆ เป็นปัจจัยแก่อาสวธรรมทั้งหลาย ที่เกิดหลังๆ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย โดยอนันตรปัจจัย อาวัชชนะ เป็นปัจจัยแก่อาสวธรรมและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย โดย อนันตรปัจจัย ธรรมที่เป็นทั้งอาสวธรรมและสาสวธรรม และธรรมที่เป็นสาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งอาสวธรรมและสาสวธรรม โดย อนันตรปัจจัย คือ อาสวธรรมทั้งหลายที่เกิดก่อนๆ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย เป็นปัจจัยแก่อาสวธรรมทั้งหลาย ที่เกิดหลังๆ โดยอนันตรปัจจัย ธรรมที่เป็นทั้งอาสวธรรมและสาสวธรรม และธรรมที่เป็นสาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นสาสวธรรมแต่ไม่ใช่อาสวธรรม โดยอนันตรปัจจัย คือ อาสวธรรมทั้งหลายที่เกิดก่อนๆ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม ที่เกิดหลังๆ โดยอนันตรปัจจัย อาสวธรรม และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย เป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะ โดย อนันตรปัจจัย ธรรมที่เป็นทั้งอาสวธรรมและสาสวธรรม และธรรมที่เป็นสาสวธรรม แต่ไม่ใช่อาสวธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งอาสวธรรมและสาสวธรรม และธรรมที่เป็นสาสวธรรมแต่ไม่ใช่อาสวธรรม โดยอนันตรปัจจัย คือ อาสวธรรมทั้งหลาย ที่เกิดก่อนๆ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย เป็นปัจจัยแก่อาสวธรรมทั้งหลาย ที่เกิดหลังๆ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย โดยอนันตรปัจจัย พึงให้พิสดารอย่างนี้ทั้งหมด อนันตรปัจจัย แม้ในอาสวทุกะ ก็พึงให้พิสดาร เหมือนกับทุกะนี้ อาวัชชนะก็ดี วุฏฐานะก็ดี ท่านแสดงไว้เหมือนกันอย่างนี้ ข้อที่ย่อไว้ ทั้งหมด พึงกระทำให้พิสดาร เหมือนกับอาสวทุกะ ไม่มีแตกต่างกัน อาสวสาสวทุกะ จบ
อาสโวเจวสาสโวจ ธมฺโม อาสวสฺสเจวสาสวสฺสจ ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ปุริมา ปุริมา อาสวา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ อาสวานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ อาสโวเจวสาสโวจ ธมฺโม สาสวสฺสเจวโนจอาสวสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ปุริมา ปุริมา อาสวา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ สาสวานญฺเจว- โนจอาสวานํ ขนฺธานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย อาสวา วุฏฺฐานสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ อาสโวเจวสาสโวจ ธมฺโม อาสวสฺสเจวสาสวสฺสจ สาสวสฺสเจวโนจอาสวสฺส จ ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ปุริมา ปุริมา อาสวา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ อาสวานํ สมฺปยุตฺตกานญฺจ ขนฺธานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ {๔๐๔.๑} สาสโวเจวโนจอาสโว ธมฺโม สาสวสฺสเจวโนจอาสวสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ปุริมา ปุริมา สาสวาเจวโนจอาสวา ขนฺธา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ สาสวานญฺเจวโนจอาสวานํ ขนฺธานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย อนุโลมํ โคตฺรภุสฺส อนุโลมํ โวทานสฺส อาวชฺชนา สาสวานญฺเจวโนจอาสวานํ ขนฺธานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ สาสโวเจวโนจอาสโว ธมฺโม อาสวสฺสเจวสาสวสฺสจ ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ปุริมา ปุริมา สาสวาเจวโนจอาสวา ขนฺธา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ อาสวานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย อาวชฺชนา อาสวานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ {๔๐๔.๒} สาสโวเจวโนจอาสโว ธมฺโม อาสวสฺสเจวสาสวสฺสจ สาสวสฺสเจวโนจอาสวสฺส จ ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ปุริมา ปุริมา สาสวาเจวโนจอาสวา ขนฺธา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ อาสวานํ สมฺปยุตฺตกานญฺจ ขนฺธานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย อาวชฺชนา อาสวานํ สมฺปยุตฺตกานญฺจ ขนฺธานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ อาสโวเจวสาสโวจ สาสโวเจวโนจอาสโว จ ธมฺมา อาสวสฺสเจวสาสวสฺสจ ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ปุริมา ปุริมา อาสวา จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ อาสวานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ {๔๐๔.๓} อาสโวเจวสาสโวจ สาสโวเจวโนจอาสโว จ ธมฺมา สาสวสฺสเจวโนจอาสวสฺส ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ปุริมา ปุริมา อาสวา จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ สาสวานญฺเจวโนจอาสวานํ ขนฺธานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย อาสวา จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา วุฏฺฐานสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ อาสโวเจวสาสโวจ สาสโวเจวโนจอาสโว จ ธมฺมา อาสวสฺสเจวสาสวสฺสจ สาสวสฺสเจวโนจอาสวสฺส จ ธมฺมสฺส อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย: ปุริมา ปุริมา อาสวา จ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ อาสวานํ สมฺปยุตฺตกานญฺจ ขนฺธานํ อนนฺตรปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ {๔๐๔.๔} เอวํ สพฺพํ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ อาสวทุเกปิ อนนฺตรํ อิมสฺส สทิสํ กาตพฺพํ ฯ อาวชฺชนาปิ วุฏฺฐานมฺปิ เอวํ สมุทฺทิฏฺฐํ ฯ สงฺขิตฺตํ สพฺพํ ปริปุณฺณํ อาสวทุกสทิสํ กาตพฺพํ นินฺนานํ ฯ อาสวสาสวทุกํ นิฏฺฐิตํ ฯ --------------