ปฏิจจวาร

คนฺถญฺเจวคนฺถนิยญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺโถเจวคนฺถนิโยจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สีลพฺพตปรามาสํ กายคนฺถํ ปฏิจฺจ อภิชฺฌา กายคนฺโถ อภิชฺฌา กายคนฺถํ ปฏิจฺจ สีลพฺพตปรามาโส กายคนฺโถ อิทํสจฺจาภินิเวสํ กายคนฺถํ ปฏิจฺจ อภิชฺฌา กายคนฺโถ อภิชฺฌา กายคนฺถํ ปฏิจฺจ อิทํสจฺจาภินิเวโส กายคนฺโถ ฯ คนฺถญฺเจวคนฺถนิยญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถนิโยเจวโนจคนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: คนฺเถ ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯ คนฺถญฺเจวคนฺถนิยญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺโถเจวคนฺถนิโยจ คนฺถนิโยเจวโนจคนฺโถ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ {๕๖๔.๑} ปฏิจฺจวาโรปิ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ คนฺถทุกสทิสา นินฺนานากรณา ฯ

ธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรมและคันถนิยธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้ง คันถธรรมและคันถนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ อภิชฌากายคันถะ อาศัยสีลัพพตปรามาสกายคันถะ สีลัพพต- *ปรามาสกายคันถะ อาศัยอภิชฌากายคันถะ อภิชฌากายคันถะ อาศัย อิทังสัจจาภินิเวสกายคันถะ อิทังสัจจาภินิเวสกายคันถะ อาศัยอภิชฌากายคันถะ ธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้ง คันถธรรมและคันถนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยคันถธรรม ทั้งหลาย ธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรมและคันถนิยธรรม และธรรมที่เป็นคันถนิยธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยธรรมที่เป็นคันถธรรมและคันถนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ปฏิจจวารก็ดี สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวาร ก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับ คันถทุกะ ไม่มีแตกต่างกัน