ปฏิจจวาร
巴利文与译文
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๒ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๙ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ คันถคันถสัมปยุตตทุกะ ปฏิจจวาร
คนฺถคนฺถสมฺปยุตฺตทุกํ ปฏิจฺจวาโร
ธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรม และคันถสัมปยุตตธรรม อาศัยธรรม ที่เป็นทั้งคันถธรรมและคันถสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ อภิชฌากายคันถะ อาศัยสีลัพพตปรามาสกายคันถะ สีลัพพตปรา- *มาสกายคันถะ อาศัยอภิชฌากายคันถะ อภิชฌากายคันถะ อาศัยอิทังสัจจาภินิ- *เวสกายคันถะ อิทังสัจจาภินิเวสกายคันถะ อาศัยอภิชฌากายคันถะ ธรรมที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้ง คันถธรรมและคันถสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยคันถธรรมทั้งหลาย ธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรมและคันถสัมปยุตตธรรม และธรรมที่เป็นคันถ- *สัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรมและคันถสัม- *ปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ อภิชฌากายคันถะ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยสีลัพพตปรา- *มาสกายคันถะ พึงผูกจักรนัย ธรรมที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยธรรม ที่เป็น คันถสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ ธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรมและคันถสัมปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นคันถ- *สัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ คันถธรรมทั้งหลาย อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม ธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรมและคันถสัมปยุตตธรรม และธรรมที่เป็นคันถ- *สัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยธรรมที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่ คันถธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และคันถธรรมทั้งหลาย อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นคันถสัม- *ปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ ธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรมและคันถสัมปยุตตธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้ง คันถธรรมและคันถสัมปยุตตธรรม และธรรมที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่ คันถธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ คันถธรรมทั้งหลาย อาศัยคันถธรรม และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย ธรรมที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้ง คันถธรรมและคันถสัมปยุตตธรรม และธรรมที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่ คันถธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม และคันถธรรมทั้งหลาย ขันธ์ ๒ ฯลฯ ธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรมและคันถสัมปยุตตธรรม และธรรมที่เป็นคันถ- *สัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม อาศัยธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรมและคันถสัมป- *ยุตตธรรม และธรรมที่เป็นคันถสัมปยุตตธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม เกิดขึ้น เพราะ เหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และอภิชฌากายคันถะ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นคันถสัมป- *ยุตตธรรม แต่ไม่ใช่คันถธรรม และสีลัพพตปรามาสกายคันถะ ขันธ์ ๒ ฯลฯ พึงผูกจักรนัย ฯลฯ
คนฺถญฺเจวคนฺถสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺโถเจว- คนฺถสมฺปยุตฺโตจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สีลพฺพตปรามาสํ กายคนฺถํ ปฏิจฺจ อภิชฺฌา กายคนฺโถ อภิชฺฌา กายคนฺถํ ปฏิจฺจ สีลพฺพตปรามาโส กายคนฺโถ อิทํสจฺจาภินิเวสํ กายคนฺถํ ปฏิจฺจ อภิชฺฌา กายคนฺโถ อภิชฺฌา กายคนฺถํ ปฏิจฺจ อิทํสจฺจาภินิเวโส กายคนฺโถ ฯ {๕๖๗.๑} คนฺถญฺเจวคนฺถสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถสมฺปยุตฺโตเจวโนจคนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: คนฺเถ ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา ฯ คนฺถญฺเจวคนฺถสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺโถเจวคนฺถสมฺปยุตฺโตจ คนฺถสมฺปยุตฺโตเจวโนจคนฺโถ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: สีลพฺพตปรามาสํ กายคนฺถํ ปฏิจฺจ อภิชฺฌา กายคนฺโถ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา จกฺกํ ฯ {๕๖๗.๒} คนฺถสมฺปยุตฺตญฺเจวโนจคนฺถํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถสมฺปยุตฺโตเจวโนจคนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: คนฺถสมฺปยุตฺตญฺเจวโนจคนฺถํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ คนฺถสมฺปยุตฺตญฺเจวโนจคนฺถํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺโถเจวคนฺถสมฺปยุตฺโตจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: คนฺถสมฺปยุตฺเตเจวโนจคนฺเถ ขนฺเธ ปฏิจฺจ คนฺถา ฯ {๕๖๗.๓} คนฺถสมฺปยุตฺตญฺเจวโนจคนฺถํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺโถเจวคนฺถสมฺปยุตฺโตจ คนฺถสมฺปยุตฺโตเจวโนจคนฺโถ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: คนฺถสมฺปยุตฺตญฺเจวโนจคนฺถํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา คนฺถา จ เทฺว ขนฺเธ ... ฯ คนฺถญฺเจวคนฺถสมฺปยุตฺตญฺจ คนฺถสมฺปยุตฺตญฺเจวโนจคนฺถญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺโถเจวคนฺถสมฺปยุตฺโตจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: คนฺเถ จ สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ ปฏิจฺจ คนฺถา ฯ {๕๖๗.๔} คนฺถญฺเจวคนฺถสมฺปยุตฺตญฺจ คนฺถสมฺปยุตฺตญฺเจว- โนจคนฺถญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺถสมฺปยุตฺโตเจวโนจคนฺโถ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: คนฺถสมฺปยุตฺตญฺเจวโนจคนฺถํ เอกํ ขนฺธญฺจ คนฺเถ จ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ คนฺถญฺเจวคนฺถสมฺปยุตฺตญฺจ คนฺถสมฺปยุตฺตญฺเจวโนจคนฺถญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺโถเจวคนฺถสมฺปยุตฺโตจ คนฺถสมฺปยุตฺโตเจวโนจคนฺโถ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: คนฺถสมฺปยุตฺตญฺเจวโนจคนฺถํ เอกํ ขนฺธญฺจ สีลพฺพตปรามาสํ กายคนฺถญฺจ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา อภิชฺฌา กายคนฺโถ จ เทฺว ขนฺเธ ... จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๙ ในอาหารปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุยา นว อารมฺมเณ นว สพฺพตฺถ นว กมฺเม นว อาหาเร นว อวิคเต นว ฯ
ธรรมที่เป็นทั้งคันถธรรม และคันถสัมปยุตตธรรม อาศัยธรรม ที่เป็นทั้งคันถธรรมและคันถสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย ฯลฯ ในที่นี้ ปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย ไม่มี
คนฺถญฺเจวคนฺถสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ คนฺโถเจวคนฺถสมฺปยุตฺโตจ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ อิธ นเหตุปจฺจโย นตฺถิ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙ การนับทั้งสองแม้นอกนี้ก็ดี สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวารอย่างที่กล่าวมาแล้ว
นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ เอวํ อิตเร เทฺว คณนาปิ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา ฯ