เหตุทุกสังกิลิฏฐัตติกะ
巴利文与译文
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๔ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ เหตุทุกสังกิลิฏฐัตติกะ ปฏิจจวาร
เหตุทุกสงฺกิลิฏฺฐตฺติกํ ปฏิจฺจวาโร
สังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยสังกิลิฏฐสังกิเลสิก- *ธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย สังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่ ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย สังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ที่เป็นเหตุ และสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุ ปัจจัย มี ๓ นัย
เหตุํ สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกญฺจ นเหตุํ สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุํ สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ฯลฯ ในกัมมปัจจัย มี " ๙ ในอาหารปัจจัย มี " ๙ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว ฯเปฯ กมฺเม นว อาหาเร นว ฯเปฯ อวิคเต นว ฯ
สังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยสังกิลิฏฐสังกิเลสิก- *ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
นเหตุํ สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ
สังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยสังกิลิฏฐสังกิเลสิก- *ธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
เหตุํ สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙
นเหตุยา เอกํ นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙
เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อ ปัจจัย ๑ สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตต- *วารก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาร ปัญหาวาร
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร
สังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่สังกิลิฏฐ- *สังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
เหตุ สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม เหตุสฺส สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ
สังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่สังกิลิฏฐ- *สังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ โดยอารัมมณปัจจัย มี ๙ นัย
เหตุ สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม เหตุสฺส สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ฯ
สังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่สังกิลิฏฐ- *สังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ โดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติ มี ๙ นัย
เหตุ สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม เหตุสฺส สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ นว ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสหชาตปัจจัย มี " ๙ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๙ ในนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๓ ในอาหารปัจจัย มี " ๓ ในอินทริยปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในฌานปัจจัย มี " ๓ ในมัคคปัจจัย มี " ๓ ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๙ ในอัตถิปัจจัย มี " ๙ ในนัตถิปัจจัย มี " ๙ ในวิคตปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย ตีณิ ฌาเน ตีณิ มคฺเค ตีณิ สมฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ
สังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่สังกิลิฏฐ- *สังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็น ปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย
เหตุ สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม เหตุสฺส สงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙
นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อ ปัจจัย ๓
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อ ปัจจัย ๙ อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่ง ปัญหาวาร ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น ปฏิจจวาร
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ ---------- ปฏิจฺจวาโร
อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอสังกิลิฏฐสัง- *กิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ที่เป็นเหตุ และอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุ ปัจจัย มี ๓ นัย
เหตุํ อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อสงฺกิลิฏฺฐ- สงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ อสงฺกิลิฏฺฐ- สงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกญฺจ นเหตุํ อสงฺกิลิฏฺฐ- สงฺกิเลสิกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว ฯเปฯ อวิคเต นว ฯ
อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอสังกิลิฏฐ- *สังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
นเหตุํ อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อนันตรปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่สมนันตรปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อัญญมัญญปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อุปนิสสยปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๓
นเหตุยา เอกํ นอารมฺมเณ ตีณิ นอธิปติยา นว นอนนฺตเร ตณิ นสมนนฺตเร ตีณิ นอญฺญมญฺเญ ตีณิ นอุปนิสฺสเย ตีณิ นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต นว โนนตฺถิยา ตีณิ โนวิคเต ตีณิ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อ ปัจจัย ๑ สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตต- *วารก็ดี พึงให้พิสดาร เหมือนปฏิจจวาร ปัญหาวาร
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร
อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อสังกิลิฏฐ- *สังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
เหตุ อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม เหตุสฺส อสงฺกิลิฏฺฐ- สงฺกิเลสิกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ
อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อสังกิลิฏฐ- *สังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ โดยอารัมมณปัจจัย มี ๙ นัย
เหตุ อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม เหตุสฺส อสงฺกิลิฏฺฐ- สงฺกิเลสิกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ฯ
อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อสังกิลิฏฐ- *สังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ มี ๓ นัย อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่อสังกิลิฏฐสังกิเลสิก- *ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ มี ๓ นัย อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ และอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ โดยอธิปติ- *ปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติ มี ๓ นัย
เหตุ อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม เหตุสฺส อสงฺกิลิฏฺฐ- สงฺกิเลสิกสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ นเหตุ อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม นเหตุสฺส อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ตีณิ ฯ เหตุ อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก จ นเหตุ อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก จ ธมฺมา เหตุสฺส อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิกสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ ตีณิ ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสหชาตปัจจัย มี " ๙ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๙ ในนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๓ ในปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๓ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๓ ในกัมมปัจจัย มี " ๓ ในวิปากปัจจัย มี " ๙ ในอาหารปัจจัย มี " ๓ ในอินทริยปัจจัย มี " ๙ ในฌานปัจจัย มี " ๓ ในมัคคปัจจัย มี " ๓ ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๙ ในวิปปยุตตปัจจัย มี " ๕ ในอัตถิปัจจัย มี " ๙ ในนัตถิปัจจัย มี " ๙ ในวิคตปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต ตีณิ ปจฺฉาชาเต ตีณิ อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว วิปฺปยุตฺเต ปญฺจ อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ
อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อสังกิลิฏฐ- *สังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย
เหตุ อสงฺกิลิฏฺฐสงฺกิเลสิโก ธมฺโม เหตุสฺส อสงฺกิลิฏฺฐ- สงฺกิเลสิกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙
นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น ปฏิจจวาร
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ -------- ปฏิจฺจวาโร
อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอสังกิลิฏฐอสังกิเล- *สิกธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
เหตุํ อสงฺกิลิฏฺฐอสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อสงฺกิลิฏฺฐอสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสหชาตปัจจัย มี " ๙ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๙ ในนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๙ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๙ ในวิปากปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอาหารปัจจัย มี " ๙ ในอินทริยปัจจัย มี " ๙ ในฌานปัจจัย มี " ๙ ในมัคคปัจจัย มี " ๙ ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๙ ในวิปปยุตตปัจจัย มี " ๙ ในอัตถิปัจจัย มี " ๙ ในนัตถิปัจจัย มี " ๙ ในวิคตปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต นว อาเสวเน นว กมฺเม นว วิปาเก นว อาหาเร นว อินฺทฺริเย นว ฌาเน นว มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว วิปฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ
อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอสังกิลิฏฐ- *อสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิก- *ธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิก- *ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย
เหตุํ อสงฺกิลิฏฺฐอสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อสงฺกิลิฏฺฐอสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: เหตุํ อสงฺกิลิฏฺฐอสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อสงฺกิลิฏฺฐอสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ นเหตุํ อสงฺกิลิฏฺฐอสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ อสงฺกิลิฏฺฐอสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: นเหตุํ อสงฺกิลิฏฺฐอสงฺกิเลสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ อสงฺกิลิฏฺฐอสงฺกิเลสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๖ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๙
นอธิปติยา ฉ นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๖
เหตุปจฺจยา นอธิปติยา ฉ ฯ
ในเหตุปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๖ สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตต- *วารก็ดี พึงให้พิสดาร เหมือนปฏิจจวาร ปัญหาวาร
นอธิปติปจฺจยา เหตุยา ฉ ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร
อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรม ที่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่อสังกิลิฏฐ- *อสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
เหตุ อสงฺกิลิฏฺฐอสงฺกิเลสิโก ธมฺโม เหตุสฺส อสงฺกิลิฏฺฐ- อสงฺกิเลสิกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ
อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ อสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย
นเหตุ อสงฺกิลิฏฺฐอสงฺกิเลสิโก ธมฺโม นเหตุสฺส อสงฺกิลิฏฺฐอสงฺกิเลสิกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอธิปติปัจจัย มี " ๖ ในอนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๙ ในสหชาตปัจจัย มี " ๙ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๙ ในนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในกัมมปัจจัย มี " ๓ ในวิปากปัจจัย มี " ๙ ในอาหารปัจจัย มี " ๓ ในอินทริยปัจจัย มี " ๙ ในฌานปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในมัคคปัจจัย มี " ๙ ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๙ ในวิปปยุตตปัจจัย มี " ๙ ในอัตถิปัจจัย มี " ๙ ในนัตถิปัจจัย มี " ๙ ในวิคตปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙
เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ ตีณิ อธิปติยา ฉ อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว วิปฺปยุตฺเต นว อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ
อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่อสังกิลิฏฐ- *อสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ โดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ นัย
เหตุ อสงฺกิลิฏฺฐอสงฺกิเลสิโก ธมฺโม เหตุสฺส อสงฺกิลิฏฺฐ- อสงฺกิเลสิกสฺส ธมฺมสฺส สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙
นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวาร ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น เหตุทุกสังกิลิฏฐัตติกะ จบ
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ ตีณิ ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ เหตุทุกสงฺกิลิฏฺฐตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ---------