ปรามาสปรามัฏฐทุกกุสลัตติกะ

กุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม อาศัย กุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ปรามฏฺฐญฺเจวโนจปรามาสํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามฏฺโฐเจวโนจปรามาโส กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัย ปฏิจจวาร

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ ---------- ปฏิจฺจวาโร

อกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นทั้งปรามาสธรรม และปรามัฏฐธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุ- *ปัจจัย มี ๑ นัย อกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม อาศัย อกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุ- *ปัจจัย มี ๓ นัย อกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม อาศัย อกุศลธรรมที่เป็นทั้งปรามาสธรรม และปรามัฏฐธรรม และอกุศลธรรมที่เป็น ปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย

ปรามาสญฺเจวปรามฏฺฐญฺจ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามฏฺโฐเจวโนจปรามาโส อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกํ ฯ ปรามฏฺฐญฺเจวโนจปรามาสํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามฏฺโฐเจวโนจปรามาโส อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ ปรามาสญฺเจวปรามฏฺฐญฺจ อกุสลญฺจ ปรามฏฺฐญฺเจวโนจปรามาสํ อกุสลญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามฏฺโฐเจวโนจปรามาโส อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๕ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕ สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงให้พิสดาร ปัญหาวาร

เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ ปญฺจ อวิคเต ปญฺจ ฯ สหชาตวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

อกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม โดยเหตุ- *ปัจจัย

ปรามฏฺโฐเจวโนจปรามาโส อกุสโล ธมฺโม ปรามฏฺฐสฺสเจวโนจปรามาสสฺส อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙ อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่ง ปัญหาวาร ในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น ปฏิจจวาร

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อวิคเต ปญฺจ ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ --------- ปฏิจฺจวาโร

อัพยากตธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นปรามัฏฐธรรม แต่ไม่ใช่ปรามาสธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ปรามฏฺฐญฺเจวโนจปรามาสํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ปรามฏฺโฐเจวโนจปรามาโส อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัย ปรามาสปรามัฏฐทุกกุสลัตติกะ จบ

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ ปรามาสปรามฏฺฐทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ -----------