อังคุตตรนิกาย เอกนิบาต เอกธัมมาทิบาลี อทันตวรรคที่ ๔

อรรถกถาสูตรที่ ๑

วรรคที่ ๔ สูตรที่ ๑ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อทนฺตํ ได้แก่ มีการเสพผิด (คือมีพยศ) เหมือนช้างและม้าเป็นต้นที่มิได้ฝึก.

บทว่า จิตฺตํ ได้แก่ จิตที่เกิดขึ้นด้วยอำนาจวัฏฏะ. จบอรรถกถาสูตรที่ ๑

อรรถกถาสูตรที่ ๒

ในสูตรที่ ๒ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :-

บทว่า ทนฺตํ ได้แก่ หมดพยศ คือเป็นเสมือนช้างและม้าเป็นต้นที่ฝึกแล้ว.

ในสูตรทั้ง ๒ นี้ ท่านกล่าวเฉพาะจิตที่เกิดขึ้นด้วยอำนาจวัฏฏะและวิวัฏฏะ.

ก็ในสูตรนี้ฉันใด แม้ในสูตรอื่นๆ จากสูตรนี้ก็ฉันนั้น. จบอรรถกถาสูตรที่ ๒

อรรถกถาสูตรที่ ๓

ในสูตรที่ ๓ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อคุตฺตํ ได้แก่ ไม่คุ้มครอง คือเว้นจากสติสังวร เป็นเสมือนช้างและม้าที่ไม่คุ้มครอง (คือไม่มีคนเลี้ยง) ฉะนั้น. จบอรรถกถาสูตรที่ ๓

อรรถกถาสูตรที่ ๔

ในสูตรที่ ๔ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :-

บทว่า คุตฺตํ ได้แก่ คุ้มครองแล้ว คือไม่ปล่อยสติสังวร เป็นเสมือนช้างและม้าเป็นต้นที่ได้คุ้มครองแล้ว. จบอรรถกถาสูตรที่ ๔

อรรถกถาสูตรที่ ๕-๖

ในสูตรที่ ๕-๖ ท่านกล่าวตามอัธยาศัยของสัตว์ผู้จะตรัสรู้ด้วยอำนาจบทว่า อรกฺขิตํ ก็อรรถในบทนี้ เหมือนบทก่อนนั่นแล. จบอรรถกถาสูตรที่ ๕-๖

อรรถกถาสูตรที่ ๗-๘

แม้ในสูตรที่ ๗-๘ ก็นัยนี้เหมือนกัน แต่ในข้อนี้พึงทราบอุปมาด้วยประตูเรือนเป็นต้นที่ไม่ระวัง. จบอรรถกถาสูตรที่ ๗-๘

อรรถกถาสูตรที่ ๙-๑๐

ในสูตรที่ ๙-๑๐ ท่านเอาบท ๔ บทมาประกอบแล้วกล่าวในวรรคนี้ ท่านกล่าวเฉพาะวัฏฏะและวิวัฏฏะเท่านั้นแล.

จบอรรถกถาสูตรที่ ๙-๑๐ จบอรรถกถาอทันตวรรคที่ ๔ -----------------------------------------------------