พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522

สารบัญของฉบับนี้

1. หมวด ๑ บททั่วไปมาตรา ๖–๑๓ ตรี · 12
2. หมวด ๒ คณะกรรมการควบคุมอาคารมาตรา ๑๔–๒๐ · 7
3. หมวด ๓ มาตรา ๑๘แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๕มาตรา ๒๑–๓๙ ฉ · 27
4. หมวด ๔ อำนาจหน้ ที่ของเจ้าพนักงานท้องถิ่นมาตรา ๔๐–๔๙ ทวิ · 13
5. หมวด ๕ การอุทธรณ์มาตรา ๕๐–๕๒ · 4
6. หมวด ๖ นายช่าง นายตรวจและผู้ตรวจสอบมาตรา ๕๓–๕๕ ตรี · 5
7. หมวด ๗ เขตเพลิงไหม้มาตรา ๕๖–๖๒ · 8
8. หมวด ๘ บทเบ็ดเตล็ดมาตรา ๖๓–๖๔ ทวิ · 3
9. หมวด ๙ บทกำหนดโทษมาตรา ๖๕–๗๔ · 14
10. บทเฉพาะกาลมาตรา ๗๕–๘๐ · 6

ปรารภ

พระราชบัญญัติ ควบคุมอาคาร พ.ศ. ๒๕๒๒ ภูมิพลอดุลยเดช ป.ร. ให้ไว้ วันที่ ๘พฤษภาคมพ.ศ.๒๕๒๒ เป็นปีที่ ๓๔ในรัชกาลปัจจุบัน พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชมีพระบรมราชโองการโปรด เกล้า ฯให้ประกาศว่า โดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงกฎหมายว่าด้วยการควบคุมการก่อสร้างอาคารและ กฎหมายว่าด้วยการควบคุมการก่อสร้างในเขตเพลิงไหม้ และรวมเป็นกฎหมายฉบับเดียวกัน จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้ ฯให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและ ยินยอมของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ทำหน้าที่รัฐสภา ดังต่อไปนี้

1. หมวด ๑ บททั่วไป

   12 มาตรา
2. ๖

   พระราชบัญญัตินี้ไม่ใช้บังคับแก่พระที่นั่งหรือพระราชวั

3. ๗

   ให้รัฐมนตรีีอำนาจออกกฎกระทรวงยกเว้ ผ่อนผัหรือกำหนด เงื่อนไขในการปฏิบัติตามพระราชบัญญัตินี้ไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วนเกี่ยวกับอาคาร ดังต่อไปนี้ (๑) อาคารของกระทรวง ทบวง กรม ที่ใช้ในราชการหรือใช้เพื่อ สาธารณประโยชน์ (๒)อาคารของราชการส่วนท้องถิ่น ที่ใช้ในราชการหรือใช้เพื่อสาธารณประโยชน์ (๓) อาคารขององค์ารของรัฐที่จัดตั้ ขึ้ ตามกฎหมายที่ใช้ในกิจการของ องค์การหรือใช้เพื่อสาธารณประโยชน์ (๔) โบราณสถาน วัดวาอาราม หรืออาคารต่างๆที่ใช้เพื่อการศาสนาซึ่งมี กฎหมายควบคุมการก่อสร้างไว้แล้วโดยเฉพาะ (๕) อาคารที่ทำการขององค์การระหว่างประเทศ หรืออาคารที่ทำการของ หน่วยงานที่ตั้งขึ้ ตามความตกลงระหว่ งรัฐบาลไทยกับรัฐบาลต่างประเทศ (๖)อาคารที่ทำการสถานทูตหรือสถานกงสุลต่างประเทศ (๗)อาคารชั่วคราวเพื่อใช้ประโยชน์ในการก่อสร้างอาคารถาวรหรืออาคารเพื่อ ใช้ประโยชน์เป็นการชั่วคราว ที่มีกำหนดเวลาการรื้อถอน (๘) อาคารที่กระทรวง ทบวงกรมราชการส่วนท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจ องค์การ ของรัฐที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมาย หรือหน่วยงานอื่นของรัฐ จัดให้มีหรือพัฒนาเพื่อเป็นที่อยู่อาศัย สำหรับผู้มีรายได้น้อย ทั้งนี้ ต้องมิใช่การยกเว้นหรือผ่อนผันเงื่อนไขเกี่ยวกับความมั่นคงแข็งแรง และความปลอดภัยของอาคารหรือความปลอดภัยของผู้ซึ่งอยู่อาศัยหรือใช้อาคาร มาตรา ๗(๘)เพิ่มโดยพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร (ฉบับที่ ๔)พ.ศ.๒๕๕๐

4. ๘

   เพื่อประโยชน์แห่งความมั่นคงแข็งแรงความปลอดภัยการป้องกัน อัคคีภัย การสาธารณสุขการรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม การผังเมือง การสถาปัตยกรรมและการ อำนวยความสะดวกแก่การจราจร ตลอดจนการอื่นที่จ เป็เพื่อปฏิบัติตามพระราชบัญญัตินี้ ให้ รัฐมนตรีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมอาคารมีอำนาจออกกฎกระทรวงกำหนด (๑)ประเภทลักษณะแบบรูปทรง สัดส่วน ขนาดเนื้อที่ และที่ตั้งของอาคาร (๒)การรับน้ำหนัก ความต้านทานความคงทนตลอดจนลักษณะและคุณสมบัติ ของวัสดุที่ใช้ (๓)การรับน้ำหนัความต้านทานความคงทนของอาคารและพื้นดินที่รองรับ อาคาร (๔)แบบและวิธีการเกี่ยวกับการติดตั้งระบบประปา ก๊าซ ไฟฟ้า เครื่องกล ความ ปลอดภัยเกี่ยวกับอัคคีภัยหรือภัยพิบัติอย่างอื่น และการป้องกันอันตรายเมื่อมีเหตุชุลมุนวุ่นวาย (๕)แบบและจำนวนของห้องน้ำและห้องส้วม (๖)ระบบการจัดการเกี่ยวกับสภาพแวดล้อมของอาคารเช่น ระบบการจัดแสง สว่าง การระบายอากาศการปรับอากาศการฟอกอากาศการระบายน้ำ การบำบัดน้ำเสีย และการ กำจัดขยะมูลฝอยและสิ่งปฏิกูล (๗)ลักษณะระดับ ความสูงเนื้อที่ของที่ว่างภายนอกอาคาร หรือแนวอาคาร (๘)ระยะหรือระดับระหว่างอาคารกับอาคารหรือเขตที่ดินของผู้อื่น หรือระหว่าง อาคารกับถนนตรอกซอยทางเท้ ทางหรือที่สาธารณะ (๙)พื้นที่หรือสิ่งที่สร้างขึ้นเพื่อใช้เป็นที่จอดรถ ที่กลับรถ และทางเข้าออกของ รถสำหรับอาคารบางชนิดหรือบางประเภทตลอดจนลักษณะและขนาดของพื้นที่หรือสิ่งที่สร้างขึ้น ดังกล่าว (๑๐)บริเวณห้ามก่อสร้าง ดัดแปลงรื้อถอน เคลื่อนย้าย และใช้หรือเปลี่ยนการ ใช้อาคารชนิดใดหรือประเภทใด (๑๑) หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการก่อสร้าง ดัดแปลง รื้อถอน เคลื่อนย้ายใช้หรือเปลี่ยนการใช้อาคาร (๑๒)หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการขออนุญาต การอนุญาตการต่ออายุ ใบอนุญาตการโอนใบอนุญาตการออกใบรับรองและการออกใบแทนตามพระราชบัญญัตินี้ (๑๓)หน้าที่และความรับผิดชอบของผู้ออกแบบผู้ควบคุมงาน ผู้ดำเนินการผู้ ครอบครองอาคารและเจ้าของอาคาร (๑๔) คุ สมบัติเฉพาะและลักษณะต้องห้ มของผู้ ตรวจสอบ ตลอดจน หลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขในการขอขึ้นทะเบียนและการเพิกถอนการขึ้นทะเบียนเป็นผู้ ตรวจสอบ (๑๕) หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการตรวจสอบอาคาร ติดตั้งและ ตรวจสอบอุปกรณ์ประกอบของอาคาร มาตรา ๘แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๔๓ (๑๖)ชนิดหรือประเภทของอาคารที่เจ้าของอาคารหรือผู้ครอบครองอาคารหรือ ผู้ดำเนินการต้องทำการประกันภัยความรับผิดตามกฎหมายต่อชีวิต ร่างกาย และทรัพย์สินของ บุคคลภายนอก

5. ๘ ทวิ

   เพื่อประโยชน์แห่งความปลอดภัยของประชาชนให้รัฐมนตรีโดย คำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมอาคารมีอำนาจออกกฎกระทรวงกำหนดประเภทหรือลักษณะ ของสิ่งที่สร้างขึ้นเพื่อใช้ในการขนส่งบุคคลในบริเวณใดในลักษณะกระเช้าไฟฟ้าหรือสิ่งอื่นใดที่ สร้างขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์อย่างเดียวกัหรือออกกฎกระทรวงกำหนดประเภทหรือลักษณะของ สิ่งที่สร้างขึ้นเพื่อใช้เป็นเครื่องเล่นในสวนสนุกหรือในสถานที่อื่นใดเพื่อประโยชน์ในลักษณะ เดียวกันเป็นอาคารตามพระราชบัญญัตินี้ กฎกระทรวงตามวรรคหนึ่งต้องกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการ ก่อสร้าง การอนุญาตให้ใช้ การตรวจสอบมาตรฐานการรับน้ำหนัก ความปลอดภัยและคุณสมบัติ ของวัสดุหรืออุปกรณ์ที่จำเป็นเกี่ยวเนื่องกับสิ่งนั้น ทั้งนี้ ตามความเหมาะสมของสิ่งที่สร้างขึ้นแต่ ละประเภทหรือแต่ละลักษณะโดยอาจกำหนดให้แตกต่างจากบทบัญญัติของพระราชบัญญัตินี้ได้

6. ๙

   ในกรณีที่ได้มีการออกกฎกระทรวงกำหนดเรื่องใดตามมาตรา ๘ แล้ว ให้ราชการส่วนท้องถิ่นถือปฏิบัติตามกฎกระทรวงนั้ เว้นแต่เป็นกรณีตามมาตรา ๑๐ ในกรณีที่ยังมิได้มีการออกกฎกระทรวงกำหนดเรื่องใดตามมาตรา ๘ให้ราชการ ส่วนท้องถิ่นมีอำนาจออกข้อบัญญัติท้องถิ่นกำหนดเรื่องนั้นได้ ในกรณีที่ได้มีการออกข้อบัญญัติท้องถิ่นกำหนดเรื่องใดตามวรรคสองแล้ว ถ้า ต่อมามีการออกกฎกระทรวงกำหนดเรื่องนั้น ให้ข้อกำหนดของข้อบัญญัติท้องถิ่นในส่วนที่ขัดหรือ แย้งกับกฎกระทรวงเป็นอันยกเลิก และให้ข้อกำหนดของข้อบัญญัติท้องถิ่นในส่วนที่ไม่ขัดหรือแย้ง กับกฎกระทรวงยังคงใช้บังคับต่อไปได้จนกว่าจะมีการออกข้อบัญญัติท้องถิ่นใหม่ตามมาตรา ๑๐ แต่ต้องไม่เกินหนึ่งปี นับแต่วันที่กฎกระทรวงนั้นใช้บังคับ การยกเลิกข้อบัญญัติท้องถิ่นตามวรรคสามย่อมไม่กระทบกระเทือนต่อการ ดำเนินการที่ได้กระทำไปแล้วโดยถูกต้องตามข้อบัญญัติท้องถิ่นนั้น

7. ๑๐

   ในกรณีที่ได้มีการออกกฎกระทรวงกำหนดเรื่องใดตามมาตรา ๘ แล้ว ให้ราชการส่วนท้องถิ่นมีอำนาจออกข้อบัญญัติท้องถิ่นในเรื่องนั้นได้ในกรณีดังต่อไปนี้ (๑)เป็นการออกข้อบัญญัติท้องถิ่นกำหนดรายละเอียดในเรื่องนั้นเพิ่มเติมจากที่ กำหนดไว้ในกฎกระทรวงโดยไม่ขัดหรือแย้งกับกฎกระทรวงดังกล่าว (๒)เป็นการออกข้อบัญญัติท้องถิ่นกำหนดเรื่องนั้นขัดหรือแย้งกับกฎกระทรวง ดังกล่าวเนื่องจากมีความจำเป็นหรือมีเหตุผลพิเศษเฉพาะท้องถิ่น มาตรา ๘ทวิ เพิ่มโดยพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๔๓ มาตรา ๙แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๕ มาตรา ๑๐แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๕ การออกข้อบัญญัติท้องถิ่นตาม (๒)ให้มีผลใช้บังคับได้เมื่อได้รับความเห็นชอบ จากคณะกรรมการควบคุมอาคารและได้รับอนุมัติจากรัฐมนตรี คณะกรรมการควบคุมอาคารจะต้องพิจารณาให้ความเห็นชอบหรือไม่ให้ความ เห็นชอบในข้อบัญญัติท้องถิ่นตาม(๒) ให้เสร็จภายในหกสิบวันนับแต่วันที่ได้รับข้อบัญญัติ ท้องถิ่นนั้น ถ้าไม่ให้ความเห็นชอบ ให้แจ้งเหตุผลให้ราชการส่วนท้องถิ่นนั้นทราบด้วย ถ้ คณะกรรมการควบคุ อาคารพิจารณาข้อบัญญัติท้องถิ่นนั้นไม่เสร็จภายใน กำหนดเวลาตามวรรคสามให้ถือว่าคณะกรรมการควบคุมอาคารได้ให้ความเห็นชอบในข้อบัญญัติ ท้องถิ่นนั้นแล้ว และให้ราชการส่วนท้องถิ่นเสนอรัฐมนตรีเพื่อสั่งการต่อไป ถ้ารัฐมนตรีไม่สั่งการ ภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับข้อบัญญัติท้องถิ่นนั้น ให้ถือว่ารัฐมนตรีได้อนุมัติตามวรรคสอง

8. ๑๐ ทวิ

   ในกรณีที่รัฐมนตรีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุม อาคารเห็นว่าข้อบัญญัติท้องถิ่นใดที่ออกตามมาตรา ๑๐(๑)ขัดหรือแย้งกับกฎกระทรวงที่ออก ตามมาตรา ๘หรือข้อบัญญัติท้องถิ่นที่ออกตามมาตรา ๑๐(๒)มีข้อกำหนดที่ก่อภาระหรือความ ยุ่งยากให้แก่ประชาชนเกินความจำเป็นหรือก่อให้เกิดภยันตรายต่อสุขภาพ ชีวิต ร่างกาย หรือ ทรัพย์สินของประชาชนให้รัฐมนตรีมีอำนาจแจ้งให้ราชการส่วนท้องถิ่นนั้นดำเนินการยกเลิกหรือ แก้ไขข้อบัญญัติท้องถิ่นดังกล่าวเสียใหม่ได้ ในกรณีตามวรรคหนึ่ง ให้ราชการส่วนท้องถิ่นดำเนินการให้แล้วเสร็จภายในหนึ่ง ร้อยยี่สิบวันนับแต่วันรับแจ้งจากรัฐมนตรี กำหนดวันดังกล่าวให้หมายถึงวันในสมัยประชุมของ ราชการส่วนท้องถิ่นนั้น การยกเลิกหรือแก้ไขข้อบัญญัติท้องถิ่นตามวรรคหนึ่งย่อมไม่กระทบกระเทือนต่อ การดำเนินการที่ได้กระทำไปแล้วโดยถูกต้องตามข้อบัญญัติท้องถิ่นนั้น

9. ๑๑

   ข้อบัญญัติท้องถิ่นที่ออกตามมาตรา ๙หรือมาตรา ๑๐เมื่อประกาศ ในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้ใช้บังคับได้

10. ๑๒

    กฎกระทรวงที่ออกตามมาตรา ๘หรือข้อบัญญัติท้องถิ่นที่ออกตาม มาตรา ๙หรือมาตรา ๑๐ถ้าขัดหรือแย้งกับกฎหมายว่าด้วยการผังเมืองให้บังคับตามกฎหมายว่า ด้วยการผังเมือง

11. ๑๓

    ในกรณีที่สมควรห้ามการก่อสร้างดัดแปลง รื้อถอน เคลื่อนย้ายและ ใช้หรือเปลี่ยนการใช้อาคารชนิดใดหรือประเภทใดในบริเวณหนึ่ บริเวณใด แต่ยังไม่มี กฎกระทรวงหรือข้อบัญญัติท้องถิ่นกำหนดการตามมาตรา ๘(๑๐)ให้รัฐมนตรีโดยคำแนะนำ ของอธิบดี รมโยธาธิการและผังเมือง*หรือเจ้าพนักงานท้องถิ่น แล้วแต่กรณี มีอำนาจประกาศใน ราชกิจจานุเบกษาห้ามการก่อสร้าง ดัดแปลงรื้อถอน เคลื่อนย้าย และใช้หรือเปลี่ยนการใช้อาคาร มาตรา ๑๐ทวิเพิ่มโดยพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๕ ในบริเวณนั้นเป็นการชั่วคราวได้ และให้ดำเนินการออกกฎกระทรวง หรือข้อบัญญัติท้องถิ่ ภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่ประกาศนั้นมีผลใช้บังคับ ถ้ ไม่มีการออกกฎกระทรวงหรือข้อบัญญัติท้องถิ่นภายในกำหนดเวลาตามวรรค หนึ่ง ให้ประกาศดังกล่าวเป็นอันยกเลิก

12. ๑๓ ทวิ

    เพื่อประโยชน์ในการอำนวยความสะดวกแก่ประชาชนซึ่ง จะต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัตินี้ (๑)ให้ส่วนราชการและหน่วยงานต่างๆที่มีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายอื่นแจ้ง ข้อห้าม ข้อจำกัด หรือข้อมูลอื่นที่เกี่ยวข้องกับการก่อสร้าง ดัดแปลง รื้อถอน หรือเคลื่อนย้าย อาคารหรือการดำเนินการอย่างอื่นตามพระราชบัญญัตินี้ ให้ราชการส่วนท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องทราบ เพื่อดำเนินการตาม (๒) (๒) ให้ราชการส่วนท้องถิ่นจัดให้มีเอกสารเผยแพร่หลักเกณฑ์ วิธีการและ เงื่อนไขในการขออนุญาตและการอนุญาตดำเนินการต่างๆตามพระราชบัญญัตินี้ ตลอดจนข้อมูล ที่ได้รับแจ้งตาม (๑)ไว้จำหน่ายหรือให้แก่ประชาชนซึ่งจะต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัตินี้ (๓) ให้เจ้าพนังานท้องถิ่ แจ้ คำเตือนไว้ในใบอนุญตที่ได้ออกให้ตาม พระราชบัญญัตินี้ว่าผู้ได้รับใบอนุญาตตามพระราชบัญญัตินี้ยังคงมีหน้าที่ต้องขออนุญาตเกี่ยวกับ อาคารนั้นตามกฎหมายอื่นในส่วนที่เกี่ยวข้องต่อไปด้วย (๔)ราชการส่วนท้องถิ่นอาจจัดให้มีแบบแปลนอาคารต่างๆ ที่ได้มาตรฐานและ ถูกต้องตามบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัตินี้ กฎกระทรวงและหรือข้อบัญญัติท้องถิ่นที่ออกตาม พระราชบัญญัตินี้ไว้จำหน่ายหรือให้แก่ประชาชนได้

13. ๑๓ ตรี

    ถ้ ผู้ซึ่งจะต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัตินี้มีข้อสงสัยเกี่ยวกับ (๑)การกำหนดระยะหรือระดับระหว่างอาคารกับอาคาร หรือเขตที่ดินของผู้อื่น หรือระหว่างอาคารกับถนนตรอกซอยทางเท้า หรือที่สาธารณะหรือ (๒)การกำหนดบริเวณห้ามก่อสร้าง ดัดแปลงรื้อถอน เคลื่อนย้าย และใช้หรือ เปลี่ยนการใช้อาคารชนิดใดหรือประเภทใด ผู้ นั้ มีสิทธิหารือไปยังเจ้าพนักงานท้องถิ่ ได้โดยทำเป็หนัสือ และให้เจ้า พนักงานท้องถิ่นตอบข้อหารือนั้นภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือ แต่ถ้าเจ้าพนักงาน ท้องถิ่นเห็นว่ามีความจำเป็นต้องขอคำปรึกษาจากคณะกรรมการควบคุมอาคารเสียก่อนหรือมีเหตุ จำเป็นอื่นใด ก็ให้ขยายกำหนดเวลาดังกล่าว ออกไปอีกได้ไม่เกินสองคราว คราวละไม่เกินสามสิบ วัน ในกรณีที่ผู้หารือตามวรรคหนึ่งได้ดำเนินการก่อสร้าง ดัดแปลงรื้อถอน หรือ เคลื่อนย้ายอาคารโดยถือปฏิบัติตามคำตอบข้อหารือของเจ้าพนักงานท้องถิ่น ถ้าต่อมาปรากฏว่า มาตรา ๑๓ทวิเพิ่มโดยพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๕ มาตรา ๑๓ตรีเพิ่มโดยพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๕ เจ้าพนักงานท้องถิ่นได้ตอบข้อหารือไปโดยผิดพลาดเป็นเหตุให้ผู้หารือได้ดำเนินการดังกล่าวไป โดยไม่ถูกต้องตามบทบัญญัติแห่งพระราชบัญญัตินี้ กฎกระทรวงหรือข้อบัญญัติท้องถิ่นที่ออกตาม พระราชบัญญัตินี้ หรือกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้องผู้นั้นไม่ต้องรับโทษ