๒. โคทัตตเถรคาถา

โคอาชาไนยดีถูกเทียมที่แอกเกวียน สามารถนำแอกเกวียนไปได้ ถูกภาระหนักเบียดเบียน ก็ไม่ยอมสลัดแอกเกวียนที่เทียมไว้ ฉันใด

เหล่าชนที่บริบูรณ์ด้วยปัญญา เหมือนมหาสมุทรที่เต็มเปี่ยมด้วยน้ำ ย่อมไม่ดูหมิ่นชนอื่นๆ ฉันนั้น ข้อนี้เป็นดังอริยธรรมของคนทั้งหลาย

นรชนคนหนุ่มทั้งหลายที่ตกอยู่ในอำนาจของกาลเวลา ไปตามอำนาจของความเจริญและความเสื่อม ย่อมประสบทุกข์ และย่อมเศร้าโศก

เหล่าปุถุชนที่ยังโง่เขลา มักไม่เห็นตามความเป็นจริง พอมีสุขเป็นเหตุก็ฟูขึ้น พอมีทุกข์เป็นเหตุก็ฟุบลง จึงเดือดร้อนเพราะเหตุ ๒ ประการนี้

ส่วนอริยชนทั้งหลายที่ล่วงตัณหา เป็นเหตุพัวพันในทุกขเวทนา สุขเวทนา และอทุกขมสุขเวทนา ตั้งมั่น ไม่หวั่นไหวดุจเสาเขื่อน ไม่ฟูขึ้นหรือฟุบลง

ย่อมไม่ติดในลาภ เสื่อมลาภ ยศ เสื่อมยศ นินทา สรรเสริญ สุขและทุกข์เลย

ท่านเหล่านั้นไม่ติดในโลกธรรมทุกประเภท เหมือนหยาดน้ำไม่ติดบนใบบัว ธีรชนทั้งหลายประสบสุข ไม่พ่ายแพ้ในที่ทุกแห่ง {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๖ หน้า : ๔๕๓} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา [๑๔. จุททสกนิบาต] รวมเรื่องพระเถระที่มีในนิบาต

การไม่ได้ลาภโดยธรรม กับการได้ลาภโดยไม่ชอบธรรม ๒ อย่างนี้ การไม่ได้ลาภแต่ชอบธรรมประเสรฐิกว่า การได้ลาภโดยไม่ชอบธรรมไม่ประเสริฐเลย

ผู้ไม่มีความรู้ มียศ กับผู้มีความรู้แต่ไม่มียศ ๒ จำพวกนี้ ผู้มีความรู้ แต่ไม่มียศ ประเสริฐกว่า ผู้ไม่มีความรู้ มียศ ไม่ประเสริฐเลย

การที่คนพาลสรรเสริญ กับการที่บัณฑิตติเตียน ๒ อย่างนี้ การที่บัณฑิตติเตียนนั่นแหละประเสริฐกว่า การที่คนพาลสรรเสริญไม่ประเสริฐเลย

ความสุขที่เกิดเพราะอาศัยกามคุณ กับความทุกข์ที่เกิดแต่ความสงัด ๒ อย่างนี้ ความทุกข์ที่เกิดแต่ความสงัด ประเสริฐกว่า ความสุขที่เกิดเพราะอาศัยกามคุณ ไม่ประเสริฐเลย

ความเป็นอยู่โดยไม่ชอบธรรม กับความตายโดยชอบธรรม ๒ อย่างนี้ ความตายโดยชอบธรรมประเสริฐกว่า ความเป็นอยู่โดยไม่ชอบธรรม ไม่ประเสริฐเลย

ท่านเหล่าใดละความยินดี ยินร้ายได้ มีจิตสงบ เที่ยวไปในภพน้อยภพใหญ่ ไม่ติดอยู่ในโลก ท่านเหล่านั้นไม่มีความรักหรือความชัง

เจริญโพชฌงค์ ๗ อินทรีย์ ๕ และพละ ๕ บรรลุความสงบอย่างยิ่ง ไม่มีอาสวะ ย่อมปรินิพพาน จุททสกนิบาต จบ รวมเรื่องพระเถระที่มีในนิบาตนี้ คือ พระเถระ ๒ รูปนี้ มีฤทธิ์มาก คือ ๑. พระขทิรวนิยเรวตเถระ ๒. พระโคทัตตเถระ ในจุททสกนิบาตนี้ มี ๒๘ คาถา ฉะนี้แล {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๖ หน้า : ๔๕๔}