๒. ภูริทัตตจริยา

อีกเรื่องหนึ่ง ในกาลที่เราเป็นพญานาคชื่อว่าภูริทัตตะ มีฤทธิ์มาก ได้ไปยังเทวโลกพร้อมกับท้าววิรูปักษ์มหาราช

ในเทวโลกนั้น เราได้เห็นทวยเทพ ผู้เพียบพร้อมด้วยความสุขโดยส่วนเดียว จึงสมาทานศีลวัตร เพื่อต้องการจะไปยังสวรรค์นั้น

เราชำระร่างกาย บริโภคอาหารพอเป็นเครื่องเลี้ยงชีพแล้ว นอนบนยอดจอมปลวก อธิษฐานองค์ ๔ ประการว่า

‘ผู้ใดพึงทำกิจด้วยผิวก็ดี หนังก็ดี เนื้อก็ดี เอ็นก็ดี กระดูกก็ดี ผู้นั้นจงนำอวัยวะที่เราให้นี้ไปเถิด’

พราหมณ์อาลัมพานะผู้ที่คนอกตัญญูบอกแล้ว ได้จับเราใส่ไว้ในตะกร้า ให้เล่นในที่นั้นๆ

แม้เมื่อพราหมณ์อาลัมพานะใส่เราไว้ในตะกร้าบ้าง บีบเราด้วยฝ่ามือบ้าง เราก็ไม่โกรธพราหมณ์อาลัมพานะนั้น เพราะเรากลัวศีลขาด {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๓ หน้า : ๗๔๗} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย จริยาปิฎก [๒. หัตถินาควรรค] ๓. จัมเปยยจริยา

การที่เราสละชีวิตของตนเป็นของเบาแม้กว่าหญ้า การล่วงศีลของเราเป็นเหมือนดังว่าพลิกแผ่นดินขึ้น

เราพึงสละชีวิตของเราสิ้น ๑๐๐ ชาติเนืองๆ เราไม่พึงทำลายศีลแม้เพราะเหตุแห่งทวีปทั้ง ๔

อีกอย่างหนึ่ง แม้เขาจะใส่เราไว้ในตะกร้า เราก็ไม่ทำความเสียใจ เพราะรักษาศีล เพื่อบำเพ็ญศีลบารมีให้เต็ม ฉะนี้แล ภูริทัตตจริยาที่ ๒ จบ