อตีตัตติกเหตุทุกะ
บาลีและคำแปล
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๔ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อตีตัตติกเหตุทุกะ
เหตุธรรมที่เป็นปัจจุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรม ที่ เป็นปัจจุปปันนธรรม โดยเหตุปัจจัย
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ
เหตุธรรมที่เป็นอตีตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรม ที่เป็น ปัจจุปปันนธรรม โดยอารัมมณปัจจัย มี ๒ นัย
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ --------- ปฏิจฺจวาโร
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอธิปติปัจจัย มี " ๓ ในสหชาตปัจจัย มี " ๑ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๑ ในนิสสยปัจจัย มี " ๑ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๒ ในวิปากปัจจัย มี " ๑ ในอินทริยปัจจัย มี " ๑ ในมัคคปัจจัย มี " ๑ ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๑ ในอัตถิปัจจัย มี " ๑ ในวิคตปัจจัย มี " ๑
เหตุํ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๒
เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว กมฺเม นว วิปาเก นว อวิคเต นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑
นเหตุํ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒
เหตุํ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ นเหตุํ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ เหตุํ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพญฺจ นเหตุํ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ
นเหตุธรรมที่เป็นอตีตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรม ที่เป็น ปัจจุปปันนธรรม โดยอารัมมณปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอนาคตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรม ที่เป็น ปัจจุปปันนธรรม โดยอารัมมณปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นปัจจุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรม ที่เป็น ปัจจุปปันนธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
เหตุํ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ
ในอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอธิปติปัจจัย มี " ๓ ในสหชาตปัจจัย มี " ๑ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๑ ในนิสสยปัจจัย มี " ๑ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๓ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๑ ในกัมมปัจจัย มี " ๒ ในวิปากปัจจัย มี " ๑ ในอินทริยปัจจัย มี " ๑ ในมัคคปัจจัย มี " ๑ ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๑ ในอัตถิปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑
นเหตุยา เอกํ นอารมฺมเณ ตีณิ นอธิปติยา นว นอนนฺตเร ตีณิ นสมนนฺตเร ตีณิ นอญฺญมญฺเญ ตีณิ นอุปนิสฺสเย ตีณิ นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต นว โนนตฺถิยา ตีณิ โนวิคเต ตีณิ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๓
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เอกํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา เอวํ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ อตีตัตติกเหตุทุกะ จบ
เหตุ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺโพ ธมฺโม เหตุสฺส เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ