สังสัฏฐวาร
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง · ผู้ดำเนินการอ่านข้อเท็จจริงสาธารณะแล้วสรุปเอง
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
สํสฏฺฐวาโร
๑๑๔สวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา สวิตกฺกสวิจารํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ สวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม ... สวิตกฺกสวิจาเร ขนฺเธ สํสฏฺโฐ วิตกฺโก ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ สวิตกฺกสวิจารํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สวิตกฺกสวิจาโร จ อวิตกฺกวิจารมตฺโต จ ธมฺมา ... สวิตกฺกสวิจารํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา วิตกฺโก จ เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ
๑๑๕อวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา อวิตกฺกวิจารมตฺตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สวิตกฺกสวิจาโร ธมฺโม ... วิตกฺกํ สํสฏฺฐา สวิตกฺกสวิจารา ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม ... อวิตกฺกวิจารมตฺเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ วิจาโร ปฏิสนฺธิกฺขเณ อวิตกฺกวิจารมตฺเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ วิจาโร ฯ {๑๑๕.๑} อวิตกฺกวิจารมตฺตํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อวิตกฺกวิจารมตฺโต จ อวิตกฺกอวิจาโร จ ธมฺมา ... อวิตกฺกวิจารมตฺตํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา วิจาโร จ เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อวิตกฺกอวิจาโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา อวิตกฺกอวิจารํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ สํสฏฺฐา ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ อวิตกฺกอวิจารํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม ... วิจารํ สํสฏฺฐา อวิตกฺก- วิจารมตฺตา ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ วิจารํ สํสฏฺฐา ฯ
๑๑๖เหตุยา เอกาทส อารมฺมเณ อธิปติยา อนนฺตเร สมนนฺตเร สหชาเต อญฺญมญฺเญ นิสฺสเย อุปนิสฺสเย ปุเรชาเต อาเสวเน กมฺเม วิปาเก อาหาเร อินฺทฺริเย ฌาเน มคฺเค สมฺปยุตฺเต วิปฺปยุตฺเต อตฺถิยา นตฺถิยา วิคเต อวิคเต สพฺพตฺถ เอกาทส ฯ อนุโลมํ ฯ ปจฺจนียํ กาตพฺพํ อสมฺโมหนฺเตน
๑๑๗นเหตุยา ฉ นอธิปติยา เอกาทส นปุเรชาเต เอกาทส นปจฺฉาชาเต เอกาทส นอาเสวเน เอกาทส นกมฺเม สตฺต นวิปาเก เอกาทส นฌาเน เอกํ นมคฺเค ฉ นวิปฺปยุตฺเต เอกาทส ฯ ปจฺจนียํ ฯ อิตเร ปน เทฺวปิ วารา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ สมฺปยุตฺตวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺโพ ฯ สํสฏฺฐวาโร นิฏฺฐิโต ฯ
ฉบับมหาจุฬาฯ
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · จับคู่ตามตำแหน่ง · เล่มนี้ทั้งสองฉบับแบ่งเรื่องเท่ากัน จึงเทียบตามลำดับได้ · ชื่อเรื่องไม่ตรงกัน จึงยังไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเรื่องเดียวกัน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๖. วิตักกติกะ ๕. สังสัฏฐวาร ๑. ปัจจยานุโลม เหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและ วิจารเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีทั้งวิตกและวิจาร ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑) สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารฯลฯ วิตกเกิดระคนกับขันธ์ที่มีทั้งวิตกและวิจาร ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๒) สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกวิจารและที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจาร ฯลฯ ขันธ์ ๓ และวิตกเกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีทั้งวิตกและวิจารฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๓)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๑ หน้า : ๔๔}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกปัฏฐาน] ๖. วิตักกติกะ ๕. สังสัฏฐวาร
สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจาร ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑) สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารฯลฯ ขันธ์ที่มีทั้งวิตกและวิจารเกิดระคนกับวิตก ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๒) สภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารฯลฯ วิจารเกิดระคนกับขันธ์ที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจาร ในปฏิสนธิขณะ วิจารเกิดระคนกับขันธ์ที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจาร (๓) สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารและที่ไม่มีทั้งวิตกวิจารเกิดระคนกับสภาว-ธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจาร ฯลฯ ขันธ์ ๓ และวิจารเกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจาร ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๔)
สภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตก และวิจารเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจารฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑) สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจาร ฯลฯ ขันธ์ที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารเกิดระคนกับวิจาร ในปฏิสนธิขณะ ... เกิดระคนกับวิจาร ฯลฯ (๒) สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารและที่ไม่มีทั้งวิตกวิจาร ฯลฯ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารและเกิดระคนกับวิจาร ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑) สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารเกิดระคนกับสภาวธรรมที่มีทั้งวิตกวิจารและที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีทั้งวิตกวิจารและเกิดระคนกับวิตก ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ และวิตก ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑) (ผู้รู้เหตุปัจจัยพึงขยายทุกปัจจัยให้พิสดาร)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๑ หน้า : ๔๕}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกปัฏฐาน] ๖. วิตักกติกะ ๕. สังสัฏฐวาร สุทธนัย
เหตุปัจจัย มี ๑๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑๑ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๑๑ วาระ อนันตรปัจจัย มี ๑๑ วาระ สมนันตรปัจจัย มี ๑๑ วาระ สหชาตปัจจัย มี ๑๑ วาระ อัญญมัญญปัจจัย มี ๑๑ วาระ นิสสยปัจจัย มี ๑๑ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๑๑ วาระ ปุเรชาตปัจจัย มี ๑๑ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๑๑ วาระ กัมมปัจจัย มี ๑๑ วาระ วิปากปัจจัย มี ๑๑ วาระ อาหารปัจจัย มี ๑๑ วาระ อินทรียปัจจัย มี ๑๑ วาระ ฌานปัจจัย มี ๑๑ วาระ มัคคปัจจัย มี ๑๑ วาระ สัมปยุตตปัจจัย มี ๑๑ วาระ วิปปยุตตปัจจัย มี ๑๑ วาระ อัตถิปัจจัย มี ๑๑ วาระ นัตถิปัจจัย มี ๑๑ วาระ วิคตปัจจัย มี ๑๑ วาระ อวิคตปัจจัย มี ๑๑ วาระ ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑๑ วาระ อนุโลม จบ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๑ หน้า : ๔๖}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกปัฏฐาน] ๖. วิตักกติกะ ๕. สังสัฏฐวาร ๒. ปัจจยปัจจนียะ (ผู้รู้พึงเพิ่มปัจจนียะไว้)
นเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ นอธิปติปัจจัย มี ๑๑ วาระ นปุเรชาตปัจจัย มี ๑๑ วาระ ปัจฉาชาตปัจจัย มี ๑๑ วาระ นอาเสวนปัจจัย มี ๑๑ วาระ นกัมมปัจจัย มี ๗ วาระ นวิปากปัจจัย มี ๑๑ วาระ นฌานปัจจัย มี ๑ วาระ นมัคคปัจจัย มี ๖ วาระ นวิปปยุตตปัจจัย มี ๑๑ วาระปัจจนียะ จบ ๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ ทุกนัย
นอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๑๑ วาระ ฯลฯ นวิปปยุตตปัจจัย ” มี ๑๑ วาระ (ย่อ)อนุโลมปัจจนียะ จบ ๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม
อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ ปุเรชาตปัจจัย ” มี ๖ วาระ อาเสวนปัจจัย ” มี ๕ วาระ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๑ หน้า : ๔๗}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ติกปัฏฐาน] ๖. วิตักกติกะ ๗. ปัญหาวาร กัมมปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ ฌานปัจจัย ” มี ๖ วาระ มัคคปัจจัย ” มี ๓ วาระ สัมปยุตตปัจจัย ” มี ๖ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย ” มี ๖ วาระ (พึงขยายสัมปยุตตวารให้พิสดาร)
อรรถกถา
ชั้นตัวบทอรรถกถาอธิบายพระไตรปิฎกอรรถกถายึดที่ข้อ ๑ ซึ่งครอบมาถึงข้อที่กำลังอ่าน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
อรรถกถาวิตักกติกะ
ในวิตักกติกะ คำว่า ยถากมฺมูปคญาณสฺส ปริกมฺมํ ได้แก่ บริกรรมแห่งทิพยจักษุญาณนั่นเอง เป็นบริกรรมเพื่อให้ยถากัมมูปคญาณนั้นเกิดขึ้น.
ก็คำนี้ตรัสหมายบริกรรมในเวลาใช้ญาณที่เกิดขึ้นแล้ว.
คำที่เหลือในอธิการนี้ท่านอธิบายไปตามบาลีนั่นเอง.
อรรถกถาวิตักกติกะ จบ. -----------------------------------------------------