๑. ปฏิจจวาร

สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ สญฺโญชนิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต สญฺโญชนิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ สญฺโญชนิยํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิ ยาว อสญฺญสตฺตา มหาภูตา ฯ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ อสญฺโญชนิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺโต อสญฺโญชนิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ อสญฺโญชนิยํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ฯ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตํ อสญฺโญชนิยํ ธมฺมํ ... ฯ เทฺว ปญฺหา กาตพฺพา ฯ อิมํ ทุกํ จูฬนฺตรทุเก โลกิยทุกสทิสํ นินฺนานากรณํ ฯ สญฺโญชนวิปฺปยุตฺตสญฺโญชนิยทุกํ นิฏฺฐิตํ ฯ --------------

ธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม อาศัยธรรม ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสัญโญชน-*วิปปยุตตสัญโญชนิยธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ ปฏิสนธิ ตลอดถึงอสัญญสัตว์มหาภูตรูปทั้งหลาย ธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิยธรรม อาศัยธรรมที่เป็นโญสัญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิยธรรมขันธ์ ๒ ฯลฯ ธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตอสัญโญชนิยธรรม ฯลฯ พึงกระทำหัวข้อปัจจัย ๒ ทุกะนี้เหมือนกับโลกิยทุกะในจูฬันตรทุกะ ไม่มีแตกต่างกัน สัญโญชนวิปปยุตตสัญโญชนิยทุกะ จบ