อนาปัตติวาร

ปุริโส สมฺพหุเล ภิกฺขู อาณาเปติ คจฺฉถ ภนฺเต อิตฺถนฺนามํ อิตฺถึ วีมํสถาติ สพฺเพ ปฏิคฺคณฺหนฺติ สพฺเพ วีมํสนฺติ สพฺเพ ปจฺจาหรนฺติ อาปตฺติ สพฺเพสํ สงฺฆาทิเสสสฺส ฯ {๔๘๙.๑} ปุริโส สมฺพหุเล ภิกฺขู อาณาเปติ คจฺฉถ ภนฺเต อิตฺถนฺนามํ อิตฺถึ วีมํสถาติ สพฺเพ ปฏิคฺคณฺหนฺติ สพฺเพ วีมํสนฺติ เอกํ ปจฺจาหราเปนฺติ อาปตฺติ สพฺเพสํ สงฺฆาทิเสสสฺส ฯ {๔๘๙.๒} ปุริโส สมฺพหุเล ภิกฺขู อาณาเปติ คจฺฉถ ภนฺเต อิตฺถนฺนามํ อิตฺถึ วีมํสถาติ สพฺเพ ปฏิคฺคณฺหนฺติ เอกํ วีมํสาเปตฺวา สพฺเพ ปจฺจาหรนฺติ อาปตฺติ สพฺเพสํ สงฺฆาทิเสสสฺส ฯ {๔๘๙.๓} ปุริโส สมฺพหุเล ภิกฺขู อาณาเปติ คจฺฉถ ภนฺเต อิตฺถนฺนามํ อิตฺถึ วีมํสถาติ สพฺเพ ปฏิคฺคณฺหนฺติ เอกํ วีมํสาเปตฺวา เอกํ ปจฺจาหราเปนฺติ อาปตฺติ สพฺเพสํ สงฺฆาทิเสสสฺส ฯ {๔๘๙.๔} ปุริโส ภิกฺขุํ อาณาเปติ คจฺฉ ภนฺเต อิตฺถนฺนามํ อิตฺถึ วีมํสาติ ปฏิคฺคณฺหาติ วีมํสติ ปจฺจาหรติ อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส ฯ {๔๘๙.๕} ปุริโส ภิกฺขุํ อาณาเปติ คจฺฉ ภนฺเต อิตฺถนฺนามํ อิตฺถึ วีมํสาติ ปฏิคฺคณฺหาติ วีมํสติ อนฺเตวาสึ ปจฺจาหราเปติ อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส ฯ {๔๘๙.๖} ปุริโส ภิกฺขุํ อาณาเปติ คจฺฉ ภนฺเต อิตฺถนฺนามํ อิตฺถึ วีมํสาติ ปฏิคฺคณฺหาติ อนฺเตวาสึ วีมํสาเปตฺวา อตฺตนา ปจฺจาหรติ อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส ฯ ปุริโส ภิกฺขุํ อาณาเปติ คจฺฉ ภนฺเต อิตฺถนฺนามํ อิตฺถึ วีมํสาติ ปฏิคฺคณฺหาติ อนฺเตวาสึ วีมํสาเปติ อนฺเตวาสี วีมํสิตฺวา พหิทฺธา ปจฺจาหรติ อาปตฺติ อุภินฺนํ ถุลฺลจฺจยสฺส ฯ

ภิกษุผู้ไปด้วยกรณียกิจของสงฆ์ก็ดี ของเจดีย์ก็ดี ของภิกษุผู้มีอาพาธก็ดี ๑ภิกษุวิกลจริต ๑ ภิกษุอาทิกัมมิกะ ๑ ไม่ต้องอาบัติแล. วินีตวัตถุ อุทานคาถา

คจฺฉนฺโต สมฺปาเทติ อาคจฺฉนฺโต วิสํวาเทติ อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺส ฯ คจฺฉนฺโต วิสํวาเทติ อาคจฺฉนฺโต สมฺปาเทติ อาปตฺติ ถุลฺลจฺจยสฺส ฯ คจฺฉนฺโต สมฺปาเทติ อาคจฺฉนฺโต สมฺปาเทติ อาปตฺติ สงฺฆาทิเสสสฺส ฯ คจฺฉนฺโต วิสํวาเทติ อาคจฺฉนฺโต วิสํวาเทติ อนาปตฺติ ฯ

เรื่องสตรีหลับ เรื่องสตรีตาย เรื่องสตรีย้ายบ้าน เรื่องผู้มิใช่สตรี เรื่องสตรีบัณเฑาะก์ เรื่องชักโยงสามีภรรยาผู้ทะเลาะให้คืนดี และเรื่องการชักสื่อในบัณเฑาะก์. วินีตวัตถุ เรื่องสตรีหลับ

อนาปตฺติ สงฺฆสฺส วา เจติยสฺส วา คิลานสฺส วา กรณีเยน คจฺฉติ อุมฺมตฺตกสฺส อาทิกมฺมิกสฺสาติ ฯ

ก็โดยสมัยนั้นแล บุรุษคนหนึ่งสั่งภิกษุรูปหนึ่งไว้ว่า ข้าแต่พระคุณเจ้า ขอพระ-*คุณเจ้าจงไปบอกสตรีผู้มีชื่อนี้ ภิกษุนั้นไปถามคนทั้งหลายว่าสตรีผู้มีชื่อนี้ไปไหน เขาตอบว่าหลับขอรับ เธอได้มีความรังเกียจว่า เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาค พระผู้มีพระภาค ตรัสว่า ดูกรภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสสแต่ต้องอาบัติทุกกฏ เรื่องสตรีตาย ก็โดยสมัยนั้นแล บุรุษคนหนึ่งสั่งภิกษุรูปหนึ่งไว้ว่า ข้าแต่พระคุณเจ้า ขอพระคุณเจ้าจงไปบอกสตรีผู้มีชื่อนี้ ภิกษุนั้นไปถามคนทั้งหลายว่าสตรีผู้มีชื่อนี้ไปไหน เขาตอบไปว่าตายเสียแล้ว ขอรับ เธอได้มีความรังเกียจว่า เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ จึง-*กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาค พระผู้มีพระภาค ตรัสว่า ดูกรภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสสแต่ต้องอาบัติทุกกฏ เรื่องสตรีย้ายบ้าน ก็โดยสมัยนั้นแล บุรุษคนหนึ่ง สั่งภิกษุรูปหนึ่งไว้ว่า ข้าแต่พระคุณเจ้า ขอพระคุณเจ้าจงไปบอกสตรีผู้มีชื่อนี้ ภิกษุนั้นไปถามคนทั้งหลายว่าสตรีผู้มีชื่อนี้ไปไหน เขาตอบว่า ย้ายไปแล้วขอรับ เธอได้มีความรังเกียจว่า เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาค พระผู้มีพระภาค ตรัสว่า ดูกรภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสสแต่ต้องอาบัติทุกกฏ เรื่องผู้มิใช่สตรี ก็โดยสมัยนั้นแล บุรุษคนหนึ่ง สั่งภิกษุรูปหนึ่งไว้ว่า ข้าแต่พระคุณเจ้า ขอพระคุณเจ้าจงไปบอกสตรีผู้มีชื่อนี้ ภิกษุนั้นไปถามคนทั้งหลายว่าสตรีผู้มีชื่อนี้ไปไหน เขาตอบว่า ไม่ใช่สตรีขอรับ เธอได้มีความรังเกียจว่า เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาค พระผู้มีพระภาค ตรัสว่า ดูกรภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส แต่ต้องอาบัติทุกกฏ เรื่องสตรีบัณเฑาะก์ ก็โดยสมัยนั้นแล บุรุษคนหนึ่ง สั่งภิกษุรูปหนึ่งไว้ว่า ข้าแต่พระคุณเจ้า ขอพระคุณเจ้าจงไปบอกสตรีผู้มีชื่อนี้ ภิกษุนั้นไปถามคนทั้งหลายว่า สตรีผู้มีชื่อนี้ไปไหน เขาตอบว่า เป็นสตรีบัณเฑาะก์ขอรับ เธอได้มีความรังเกียจว่า เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาค พระผู้มีพระภาค ตรัสว่า ดูกรภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสสแต่ต้องอาบัติทุกกฏ เรื่องชักโยงสามีภรรยาผู้ทะเลาะให้คืนดี

สุตฺตา มตา จ นิกฺขนฺตา อนิตฺถี อิตฺถิปณฺฑกา กลหํ กตฺวาน สมฺโมทิ สญฺจริตฺตญฺจ ปณฺฑเกติ ฯ

ก็โดยสมัยนั้นแล สตรีคนหนึ่งทะเลาะกับสามี แล้วได้ไปยังเรือนมารดา ภิกษุกุลุปกะได้ชักโยงให้คืนดีกันแล้ว เธอได้มีความรังเกียจว่า เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมัง-*หนอ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาค พระผู้มีพระภาค ตรัสถามว่า ดูกรภิกษุ เขาหย่ากันแล้วหรือ? ภิ. เขายังไม่ได้หย่ากัน พระพุทธเจ้าข้า ภ. ดูกรภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติ เพราะเขายังไม่หย่ากัน. เรื่องการชักสื่อในบัณเฑาะก์

เตน โข ปน สมเยน อญฺญตโร ปุริโส อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อาณาเปติ คจฺฉ ภนฺเต อิตฺถนฺนามํ อิตฺถึ วีมํสาติ ฯ โส คนฺตฺวา มนุสฺเส ปุจฺฉิ กหํ อิตฺถนฺนามาติ ฯ สุตฺตา ภนฺเตติ ฯ ตสฺส กุกฺกุจฺจํ อโหสิ กจฺจิ นุ โข อหํ สงฺฆาทิเสสสฺส อาปตฺติ อาปนฺโนติ ฯ ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสิ ฯ อนาปตฺติ ภิกฺขุ สงฺฆาทิเสสสฺส อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ {๔๙๓.๑} เตน โข ปน สมเยน อญฺญตโร ปุริโส อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อาณาเปติ คจฺฉ ภนฺเต อิตฺถนฺนามํ อิตฺถึ วีมํสาติ ฯ โส คนฺตฺวา มนุสฺเส ปุจฺฉิ กหํ อิตฺถนฺนามาติ ฯ มตา ภนฺเตติ ฯ ตสฺส กุกฺกุจฺจํ อโหสิ ฯเปฯ อนาปตฺติ ภิกฺขุ สงฺฆาทิเสสสฺส อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ {๔๙๓.๒} เตน โข ปน สมเยน อญฺญตโร ปุริโส อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อาณาเปติ คจฺฉ ภนฺเต อิตฺถนฺนามํ อิตฺถึ วีมํสาติ ฯ โส คนฺตฺวา มนุสฺเส ปุจฺฉิ กหํ อิตฺถนฺนามาติ ฯ นิกฺขนฺตา ภนฺเตติ ฯเปฯ อนิตฺถี ภนฺเตติ ฯเปฯ อิตฺถีปณฺฑกา ภนฺเตติ ฯ ตสฺส กุกฺกุจฺจํ อโหสิ ฯเปฯ อนาปตฺติ ภิกฺขุ สงฺฆาทิเสสสฺส อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสาติ ฯ

ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่ง ถึงการชักสื่อในบัณเฑาะก์แล้วเธอได้มีความรังเกียจว่า เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคพระผู้มีพระภาค ตรัสว่า ดูกรภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส แต่ต้องอาบัติถุลลัจจัย. สังฆาทิเสส สิกขาบทที่ ๕ จบ. -----------------------------------------------------

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา เตรสกัณฑ์ สังฆาทิเสส สิกขาบทที่ ๕