AN 7.56

Tissabrahmāsutta

Two gods come to the Buddha on Vulture’s Peak and declare that the nuns are liberated. Moggallāna interrogates one of the deities on what he means, and the Buddha adds further explanation.

ฉบับหลวงติสสสูตร

ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง

ข้อ ๕๓สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ภูเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้นแล เมื่อปฐมยามล่วงไป เทวดา ๒ ตนมีรัศมีงาม ยังภูเขาคิชฌกูฏทั้งสิ้นให้สว่างไสว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายบังคมแล้วได้ยืนอยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ครั้นแล้ว เทวดาตนหนึ่งได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ภิกษุณีเหล่านี้หลุดพ้นแล้ว เทวดาอีกตนหนึ่งกราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ภิกษุณีเหล่านี้หลุดพ้นด้วยดีแล้ว เพราะไม่ มีอุปาทานขันธ์เหลืออยู่ เทวดาเหล่านั้นได้กราบทูลดังนี้แล้ว พระศาสดาทรงพอพระทัย ลำดับ นั้น เทวดาเหล่านั้นทราบว่า พระศาสดาทรงพอพระทัย จึงถวายอภิวาทกระทำประทักษิณแล้ว หายไป ณ ที่นั้น ครั้นล่วงราตรีนั้นไป พระผู้มีพระภาคตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย

เล่ม ๒๓ · หน้า ๖๕เมื่อคืนนี้ เมื่อปฐมยามล่วงไป มีเทวดา ๒ ตนมีรัศมีงาม ยังภูเขาคิชฌกูฏทั้งสิ้นให้สว่างไสว

เข้ามาหาเราถึงที่อยู่ อภิวาทแล้ว ได้ยืนอยู่ ณ ที่ควรส่วนหนึ่ง ครั้นแล้ว เทวดาตนหนึ่งได้ กล่าวกะเราว่าข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ภิกษุณีเหล่านี้หลุดพ้นแล้ว เทวดาอีกตนหนึ่งกล่าวว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ภิกษุณีเหล่านี้หลุดพ้นด้วยดีแล้ว เพราะไม่มีอุปาทานขันธ์เหลืออยู่ เทวดา เหล่านั้นครั้นกล่าวแล้ว อภิวาทเรา กระทำประทักษิณแล้วหายไป ณ ที่นั้นนั่นแล ก็สมัยนั้นแล ท่านพระมหาโมคคัลลานะนั่งอยู่ในที่ไม่ไกลพระผู้มีพระภาค ท่านคิดเห็นว่า เทวดาเหล่าไหนหนอ มีญาณหยั่งรู้อย่างนี้ในบุคคลผู้ยังมีอุปานขันธ์เหลือว่า ยังมีอุปาทานขันธ์เหลือหรือในบุคคล ผู้ไม่มีอุปาทานขันธ์เหลือว่า ไม่มีอุปาทานขันธ์เหลือ ก็ในสมัยนั้นแล ภิกษุชื่อติสสะมรณภาพ แล้วไม่นาน เข้าถึงพรหมโลกชั้นหนึ่ง แม้ในพรหมโลกนั้นก็รู้กันอย่างนี้ว่าท้าวติสสพรหม เป็นผู้มีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมาก ครั้งนั้นแล ท่านพระมหามโคคัลลานะหายจากภูเขาคิชฌกูฏ ไปปรากฏ ณ พรหมโลกนั้น เหมือนบุรุษผู้มีกำลังเหยียดแขนที่คู้ หรือคู้แขนที่เหยียด ฉะนั้น ท้าวติสสพรหมได้เห็นท่านพระมหาโมคคัลลานะกำลังมาแต่ไกล จึงกล่าวกะท่านว่า ข้าแต่ท่าน โมคคัลลานะผู้นิรทุกข์นิมนต์มาเถิด ท่านมาดีแล้วนานแล้วที่ท่านกระทำปริยายเพื่อมาที่นี้ ขอ นิมนต์ท่าน นั่งเถิด นี่อาสนะปูไว้ดีแล้ว ฯ

ท่านพระมหาโมคคัลลานะนั่งบนอาสนะที่เขาปูลาดไว้แล้ว แม้ติสสพรหม อภิวาทท่าน พระมหาโมคคัลลานะแล้ว นั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ครั้นแล้ว ท่านพระมหาโมคคัลลานะ ได้ถามว่า ดูกรติสสะ เทวดาเหล่าไหนแล มีญาณหยั่งรู้อย่างนี้ในบุคคมผู้ยังมีอุปาทานขันธ์เหลือว่า

ยังมีอุปาทานขันธ์เหลือ หรือในบุคคลผู้ไม่มีอุปาทานขันธ์เหลือว่า ไม่มีอุปาทานขันธ์เหลือ ฯ

ติสสพรหมกล่าวว่า ข้าแต่ท่านโมคคัลลานะผู้นิรทุกข์ เทวดาชั้นพรหม ย่อมมีญาณหยั่งรู้ อย่างนี้ในบุคคลผู้ยังมีอุปาทานขันธ์เหลือ ว่ายังมีอุปาทานขันธ์เหลือหรือในบุคคลผู้ไม่มี อุปาทานขันธ์เหลือว่าไม่มีอุปาทานขันธ์เหลือ ฯ

ม. เทวดาชั้นพรหมทั้งหมดหรือ ที่มีญาณหยั่งรู้อย่างนี้ในบุคคลผู้มีอุปาทานขันธ์เหลือว่า ยังมีอุปาทานขันธ์เหลือ หรือในบุคคลผู้ไม่มีอุปาทานขันธ์เหลือว่า ไม่มีอุปาทานขันธ์เหลือ ฯ

เล่ม ๒๓ · หน้า ๖๖ต. ข้าแต่พระโมคคัลลานะผู้นิรทุกข์ เทวดาชั้นพรหมไม่ใช่ทั้งหมด ที่มีญาณหยั่งรู้ อย่างนี้ … ข้าแต่ท่านโมคคัลลานะผู้นิรทุกข์ เทวดาชั้นพรหมเหล่าใดผู้ยินดีด้วยอายุ วรรณะ

สุข ยศ และความเป็นอธิบดี อันเป็นของพรหม แต่ไม่รู้ชัดตามความเป็นจริง ซึ่งอุบายเป็น เครื่องสลัดออกไปอย่างยิ่งแห่งอายุเป็นต้นนั้น เทวดาชั้นพรหมเหล่านั้น ไม่มีญาณหยั่งรู้อย่างนี้ ในบุคคลผู้มีอุปาทานขันธ์เหลือว่า ยังมีอุปาทานขันธ์เหลือ หรือในบุคคลผู้ไม่มีอุปาทานขันธ์ เหลือว่า ไม่มีอุปาทานขันธ์เหลือ ส่วนเทวดาชั้นพรหมเหล่าใด ไม่ยินดีด้วยอายุ วรรณะ สุข ยศ และความเป็นอธิบดี อันเป็นของพรหม และรู้ชัดตามความเป็นจริง ซึ่งอุบายเป็นเครื่อง สลัดออกไปอย่างยิ่งแห่งอายุเป็นต้นนั้น เทวดาชั้นพรหมเหล่านั้น ย่อมมีญาณหยั่งรู้อย่างนี้ … ข้าแต่ท่านโมคคัลลานะผู้นิรทุกข์ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็นอุภโตภาควิมุติ เทวดาเหล่านั้นย่อมรู้ ภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า ท่านผู้นี้แล เป็นอุภโตภาควิมุติ กายของท่านจักตั้งอยู่เพียงใด เทวดาและ มนุษย์ทั้งหลายจักเห็นท่านเพียงนั้นเพราะกายสลายไป เทวดาและมนุษย์ทั้งหลายจักไม่เห็นท่าน ข้าแต่ท่านโมคคัลลานะผู้นิรทุกข์ เทวดาเหล่านั้นย่อมมีญาณหยั่งรู้อย่างนี้ในบุคคลผู้ไม่มีอุปาทาน ขันธ์เหลือว่า ไม่มีอุปาทานขันธ์เหลือ ข้าแต่ท่านโมคคัลลานะผู้นิรทุกข์ อนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้

เป็นปัญญาวิมุติ เทวดาเหล่านั้นย่อมรู้ภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า ท่านผู้นี้แลเป็นปัญญาวิมุติ กายของท่าน จักตั้งอยู่เพียงใด เทวดาและมนุษย์ทั้งหลายจักเห็นท่านเพียงนั้น เพราะกายสลายไป เทวดาและ มนุษย์ทั้งหลายจักไม่เห็นท่านข้าแต่ท่านโมคคัลลานะผู้นิรทุกข์ เทวดาเหล่านั้นย่อมมีญาณหยั่งรู้ อย่างนี้ ในบุคคลผู้ไม่มีอุปาทานขันธ์เหลือว่า ไม่มีอุปาทานขันธ์เหลือ ข้าแต่ท่านโมคคัลลานะ ผู้นิรทุกข์ อนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็นกายสักขี (ผู้บรรลุฌานแล้วกระทำให้แจ้งซึ่งนิพพาน) เทวดาเหล่านั้น ย่อมรู้ภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า ท่านผู้นี้แลเป็นกายสักขีแม้ไฉน ท่านผู้นี้เสพเสนาสนะ ที่สมควรอยู่ คบกัลยาณมิตร อบรมอินทรีย์ พึงกระทำให้แจ้งซึ่งที่สุดแห่งพรหมจรรย์อัน ยอดเยี่ยม ที่กุลบุตรทั้งหลายออกบวชเป็นบรรพชิตโดยชอบต้องการนั้น ด้วยปัญญาอันยิ่งเอง

ในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่ ข้าแต่ท่านโมคคัลลานะผู้นิรทุกข์ เทวดาเหล่านั้นย่อมมีญาณหยั่งรู้อย่างนี้ ในบุคคลผู้มีอุปาทานขันธ์เหลือว่า มีอุปาทานขันธ์เหลือ ข้าแต่ท่านโมคคัลลานะผู้นิรทุกข์ อนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็นทิฏฐิปัตตะ (ผู้ถึงที่สุดทิฐิ) ฯลฯ เป็นสัทธาวิมุติ(ผู้หลุดพ้นเพราะ

เล่ม ๒๓ · หน้า ๖๗ศรัทธา) ฯลฯ ข้าแต่ท่านโมคคัลลานะผู้นิรทุกข์ อนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็นธัมมานุสารี (ผู้ดำเนินตามกระแสธรรม) เทวดาเหล่านั้นย่อมรู้ภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า ท่านผู้นี้แลเป็นธัมมานุสารี

แม้ไฉน ท่านผู้นี้เสพเสนาสนะที่สมควรอยู่ คบกัลยาณมิตร อบรมอินทรีย์ พึงกระทำให้แจ้ง ซึ่งที่สุดแห่งพรหมจรรย์อันยอดเยี่ยม ที่กุลบุตรทั้งหลายออกบวชเป็นบรรพชิตโดยชอบต้องการนั้น

ด้วยปัญญาอันยิ่งเอง ในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่ ข้าแต่ท่านโมคคัลลานะผู้นิรทุกข์เทวดาเหล่านั้น ย่อมมีญาณหยั่งรู้อย่างนี้ในบุคคลผู้มีอุปาทานขันธ์เหลือว่า มีอุปาทานขันธ์เหลือ ฯ

ลำดับนั้น ท่านพระมหาโมคคัลลานะชื่นชมยินดีภาษิตของท้าวติสสพรหมแล้ว หาย จากพรหมโลกไปปรากฏที่เขาคิชฌกูฏ เหมือนบุรุษผู้มีกำลังเหยียดแขนที่คู้ หรือคู้แขนที่เหยียด ฉะนั้น แล้วท่านพระมหาโมคคัลลานะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายบังคมแล้วนั่ง

ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ครั้นแล้วได้กราบทูลถ้อยคำสนทนาปราศรัยกับท้าวติสสพรหมทั้งหมด

แด่พระผู้มีพระภาค ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรโมคคัลลานะ ก็ท้าวติสสพรหมไม่ได้แสดงบุคคลอนิมิตต วิหารี (ผู้มีปรกติบรรลุเจโตสมาธิอันหานิมิตมิได้อยู่) ที่ ๗ แก่เธอหรือ ฯ

ท่านพระมหาโมคคัลลานะกราบทูลว่า ข้าแต่พระผู้มีพระภาคผู้สุคต บัดนี้ เป็นการควรที่ พระผู้มีพระภาคจะพึงทรงแสดงถึงบุคคลอนิมิตตวิหารีที่ ๗ ข้าแต่พระสุคต ภิกษุทั้งหลายได้ฟัง พระผู้มีพระภาคแล้ว จักทรงจำไว้ ฯ

พ. ดูกรโมคคัลลานะ ถ้าอย่างนั้น เธอจงฟัง จงใส่ใจให้ดีเราจักกล่าว ฯ

ท่านพระมหาโมคคัลลานะทูลรับพระผู้มีพระภาคแล้ว พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกร โมคคัลลานะ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมบรรลุเจโตสมาธิอันหานิมิตมิได้เพราะไม่ใส่ใจถึงนิมิต ทั้งปวงอยู่ เทวดาเหล่านั้นย่อมรู้ภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า ท่านผู้นี้แลบรรลุเจโตสมาธิอันหานิมิตมิได้ เพราะไม่ใส่ใจถึงนิมิตทั้งปวงอยู่ แม้ไฉน ท่านผู้นี้เสพเสนาสนะที่สมควรอยู่ คบกัลยาณมิตร อบรมอินทรีย์ พึงกระทำให้แจ้งซึ่งที่สุดแห่งพรหมจรรย์อันยอดเยี่ยม ที่กุลบุตรทั้งหลายออกบวช เป็นบรรพชิตโดยต้องการนั้น ด้วยปัญญาอันยิ่งเอง ในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่ ดูกรโมคคัลลานะ เทวดาเหล่านั้นย่อมมีญาณหยั่งรู้อย่างนี้ในบุคคลผู้มีอุปาทานขันธ์เหลือว่า มีอุปาทานขันธ์เหลือ ฯ

จบสูตรที่ ๓

ไทย · อ่านฉบับหลวงด้านบน
  1. 0.1

    Aṅguttara Nikāya 7.56

    Numbered Discourses 7.56

  2. 0.2

    6. Abyākatavagga

    6. The Undeclared Points

  3. Tissabrahmāsutta

    Tissa the Divinity

  4. 1.1

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  5. 1.2

    ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate.

    At one time the Buddha was staying near Rājagaha, on the Vulture’s Peak Mountain.

  6. 1.3

    Atha kho dve devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ gijjhakūṭaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho ekā devatā bhagavantaṁ etadavoca:

    Then, late at night, two glorious deities, lighting up the entire Vulture’s Peak, went up to the Buddha, bowed, and stood to one side. One deity said to him,

  7. 1.4

    “etā, bhante, bhikkhuniyo vimuttā”ti.

    “Sir, these nuns are freed!”

  8. 1.5

    Aparā devatā bhagavantaṁ etadavoca:

    The other deity said to him,

  9. 1.6

    “etā, bhante, bhikkhuniyo anupādisesā suvimuttā”ti.

    “Sir, these nuns are well freed with no residue!”

  10. 1.7

    Idamavocuṁ tā devatā.

    This is what those deities said,

  11. 1.8

    Samanuñño satthā ahosi.

    and the Teacher concurred.

  12. 1.9

    Atha kho tā devatā “samanuñño satthā”ti bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyiṁsu.

    Then those deities, knowing that the Teacher concurred, bowed and respectfully circled the Buddha, keeping him on their right, before vanishing right there.

  13. 2.1

    Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi:

    Then, when the night had passed, the Buddha told the mendicants all that had happened.

  14. 2.2

    “imaṁ, bhikkhave, rattiṁ dve devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṁ gijjhakūṭaṁ obhāsetvā yenāhaṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā maṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhaṁsu. Ekamantaṁ ṭhitā kho, bhikkhave, ekā devatā maṁ etadavoca:

  15. 2.3

    ‘etā, bhante, bhikkhuniyo vimuttā’ti.

  16. 2.4

    Aparā devatā maṁ etadavoca:

  17. 2.5

    ‘etā, bhante, bhikkhuniyo anupādisesā suvimuttā’ti.

  18. 2.6

    Idamavocuṁ, bhikkhave, tā devatā.

  19. 2.7

    Idaṁ vatvā maṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyiṁsū”ti.

  20. 3.1

    Tena kho pana samayena āyasmā mahāmoggallāno bhagavato avidūre nisinno hoti.

    Now at that time Venerable Mahāmoggallāna was sitting not far from the Buddha.

  21. 3.2

    Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa etadahosi:

    He thought,

  22. 3.3

    “katamesānaṁ kho devānaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti:

    “Which gods know whether a person has remainder or not?”

  23. 3.4

    ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’”ti?

  24. 3.5

    Tena kho pana samayena tisso nāma bhikkhu adhunākālaṅkato aññataraṁ brahmalokaṁ upapanno hoti.

    Now, at that time a monk named Tissa had recently passed away and been reborn in a realm of divinity.

  25. 3.6

    Tatrāpi naṁ evaṁ jānanti:

    There they knew that

  26. 3.7

    “tisso brahmā mahiddhiko mahānubhāvo”ti.

    Tissa the Divinity was very mighty and powerful.

  27. 4.1

    Atha kho āyasmā mahāmoggallāno—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ—gijjhakūṭe pabbate antarahito tasmiṁ brahmaloke pāturahosi.

    And then Venerable Mahāmoggallāna, as easily as a strong person would extend or contract their arm, vanished from the Vulture’s Peak and reappeared in that realm of divinity.

  28. 4.2

    Addasā kho tisso brahmā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ dūratova āgacchantaṁ.

    Tissa saw Moggallāna coming off in the distance,

  29. 4.3

    Disvā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ etadavoca:

    and said to him,

  30. 4.4

    “ehi kho, mārisa moggallāna;

    “Come, my good Moggallāna!

  31. 4.5

    svāgataṁ, mārisa moggallāna.

    Welcome, my good Moggallāna!

  32. 4.6

    Cirassaṁ kho, mārisa moggallāna, imaṁ pariyāyamakāsi, yadidaṁ idhāgamanāya.

    It’s been a long time since you took the opportunity to come here.

  33. 4.7

    Nisīda, mārisa moggallāna, idamāsanaṁ paññattan”ti.

    Sit, my good Moggallāna, here, a seat is ready.”

  34. 4.8

    Nisīdi kho āyasmā mahāmoggallāno paññatte āsane.

    Moggallāna sat down on the seat spread out.

  35. 4.9

    Tissopi kho brahmā āyasmantaṁ mahāmoggallānaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

    Then Tissa bowed to Moggallāna and sat to one side.

  36. 4.10

    Ekamantaṁ nisinnaṁ kho tissaṁ brahmānaṁ āyasmā mahāmoggallāno etadavoca:

    Moggallāna said to him,

  37. 4.11

    “katamesānaṁ kho, tissa, devānaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti:

    “Which gods know whether a person has remainder or not?”

  38. 4.12

    ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’”ti?

  39. 4.13

    “Brahmakāyikānaṁ kho, mārisa moggallāna, devānaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti:

    “The gods of the Divinity’s host know this.”

  40. 4.14

    ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’”ti.

  41. 5.1

    “Sabbesaññeva kho, tissa, brahmakāyikānaṁ devānaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti:

    “But do all of them know this?”

  42. 5.2

    ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’”ti?

  43. 5.3

    “Na kho, mārisa moggallāna, sabbesaṁ brahmakāyikānaṁ devānaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti:

    “No, my good Moggallāna, not all of them.

  44. 5.4

    ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’ti.

  45. 6.1

    Ye kho te, mārisa moggallāna, brahmakāyikā devā brahmena āyunā santuṭṭhā brahmena vaṇṇena brahmena sukhena brahmena yasena brahmena ādhipateyyena santuṭṭhā, te uttari nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ nappajānanti.

    Those gods of the Divinity’s host who are content with the lifespan of the Divinity, with the beauty, happiness, glory, and sovereignty of the Divinity, and who don’t truly understand any escape beyond:

  46. 6.2

    Tesaṁ na evaṁ ñāṇaṁ hoti:

    they don’t know this.

  47. 6.3

    ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’ti.

  48. 6.4

    Ye ca kho te, mārisa moggallāna, brahmakāyikā devā brahmena āyunā asantuṭṭhā, brahmena vaṇṇena brahmena sukhena brahmena yasena brahmena ādhipateyyena asantuṭṭhā, te ca uttari nissaraṇaṁ yathābhūtaṁ pajānanti.

    But those gods of the Divinity’s host who are not content with the lifespan of the Divinity, with the beauty, happiness, glory, and sovereignty of the Divinity, and who do truly understand any escape beyond:

  49. 6.5

    Tesaṁ evaṁ ñāṇaṁ hoti:

    they do know this.

  50. 6.6

    ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’ti.

  51. 7.1

    Idha, mārisa moggallāna, bhikkhu ubhatobhāgavimutto hoti.

    Take a mendicant who is freed both ways.

  52. 7.2

    Tamenaṁ te devā evaṁ jānanti:

    The gods know of them:

  53. 7.3

    ‘ayaṁ kho āyasmā ubhatobhāgavimutto.

    ‘This venerable is freed both ways.

  54. 7.4

    Yāvassa kāyo ṭhassati tāva naṁ dakkhanti devamanussā.

    As long as their body remains they will be seen by gods and humans.

  55. 7.5

    Kāyassa bhedā na naṁ dakkhanti devamanussā’ti.

    But when their body breaks up gods and humans will see them no more.’

  56. 7.6

    Evampi kho, mārisa moggallāna, tesaṁ devānaṁ ñāṇaṁ hoti:

    This too is how those gods know whether a person has remainder or not.

  57. 7.7

    ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’ti.

  58. 8.1

    Idha pana, mārisa moggallāna, bhikkhu paññāvimutto hoti.

    Take a mendicant who is freed by wisdom.

  59. 8.2

    Tamenaṁ te devā evaṁ jānanti:

    The gods know of them:

  60. 8.3

    ‘ayaṁ kho āyasmā paññāvimutto.

    ‘This venerable is freed by wisdom.

  61. 8.4

    Yāvassa kāyo ṭhassati tāva naṁ dakkhanti devamanussā.

    As long as their body remains they will be seen by gods and humans.

  62. 8.5

    Kāyassa bhedā na naṁ dakkhanti devamanussā’ti.

    But when their body breaks up gods and humans will see them no more.’

  63. 8.6

    Evampi kho, mārisa moggallāna, tesaṁ devānaṁ ñāṇaṁ hoti:

    This too is how those gods know whether a person has remainder or not.

  64. 8.7

    ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’ti.

  65. 9.1

    Idha pana, mārisa moggallāna, bhikkhu kāyasakkhī hoti.

    Take a mendicant who is a direct witness.

  66. 9.2

    Tamenaṁ devā evaṁ jānanti:

    The gods know of them:

  67. 9.3

    ‘ayaṁ kho āyasmā kāyasakkhī.

    ‘This venerable is a direct witness.

  68. 9.4

    Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno—

    Hopefully this venerable will frequent appropriate lodgings, associate with good friends, and control their faculties.

  69. 9.5

    yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti.

    Then they might realize the supreme culmination of the spiritual path in this very life, and live having achieved with their own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.’

  70. 9.6

    Evampi kho, mārisa moggallāna, tesaṁ devānaṁ ñāṇaṁ hoti:

    This too is how those gods know whether a person has remainder or not.

  71. 9.7

    ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’ti.

  72. 10.1

    Idha pana, mārisa moggallāna, bhikkhu diṭṭhippatto hoti …pe…

    Take a mendicant who is attained to view. …

  73. 10.2

    saddhāvimutto hoti …pe…

    freed by faith …

  74. 10.3

    dhammānusārī hoti.

    a follower of teachings.

  75. 10.4

    Tamenaṁ te devā evaṁ jānanti:

    The gods know of them:

  76. 10.5

    ‘ayaṁ kho āyasmā dhammānusārī.

    ‘This venerable is a follower of teachings.

  77. 10.6

    Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno—

    Hopefully this venerable will frequent appropriate lodgings, associate with good friends, and control their faculties.

  78. 10.7

    yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti.

    Then they might realize the supreme culmination of the spiritual path in this very life, and live having achieved with their own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.’

  79. 10.8

    Evampi kho, mārisa moggallāna, tesaṁ devānaṁ ñāṇaṁ hoti:

    This too is how those gods know whether a person has remainder or not.”

  80. 10.9

    ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’”ti.

  81. 11.1

    Atha kho āyasmā mahāmoggallāno tissassa brahmuno bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evamevaṁ—brahmaloke antarahito gijjhakūṭe pabbate pāturahosi.

    Moggallāna approved and agreed with what Tissa the Divinity said. Then, as easily as a strong person would extend or contract their arm, he vanished from the realm of divinity and reappeared on the Vulture’s Peak.

  82. 11.2

    Atha kho āyasmā mahāmoggallāno yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

    Then Mahāmoggallāna went up to the Buddha, bowed, sat down to one side,

  83. 11.3

    Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mahāmoggallāno yāvatako ahosi tissena brahmunā saddhiṁ kathāsallāpo taṁ sabbaṁ bhagavato ārocesi.

    and told him what had happened.

  84. 12.1

    “Na hi pana te, moggallāna, tisso brahmā sattamaṁ animittavihāriṁ puggalaṁ deseti”.

    “But Moggallāna, Tissa the Divinity didn’t teach the seventh individual, the signless meditator.”

  85. 12.2

    “Etassa, bhagavā, kālo, etassa, sugata, kālo.

    “Now is the time, Blessed One! Now is the time, Holy One!

  86. 12.3

    Yaṁ bhagavā sattamaṁ animittavihāriṁ puggalaṁ deseyya. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.

    May the Buddha teach the seventh individual, the signless meditator. The mendicants will listen and remember it.”

  87. 12.4

    “Tena hi, moggallāna, suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi; bhāsissāmī”ti.

    “Well then, Moggallāna, listen and apply your mind well, I will speak.”

  88. 12.5

    “Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavato paccassosi.

    “Yes, sir,” Mahāmoggallāna replied.

  89. 12.6

    Bhagavā etadavoca:

    The Buddha said this:

  90. 13.1

    “Idha, moggallāna, bhikkhu sabbanimittānaṁ amanasikārā animittaṁ cetosamādhiṁ upasampajja viharati.

    “Moggallāna, take the case of a mendicant who, not focusing on any signs, enters and remains in the signless immersion of the heart.

  91. 13.2

    Tamenaṁ te devā evaṁ jānanti:

    The gods know of them:

  92. 13.3

    ‘ayaṁ kho āyasmā sabbanimittānaṁ amanasikārā animittaṁ cetosamādhiṁ upasampajja viharati.

    ‘This venerable, not focusing on any signs, enters and remains in the signless immersion of the heart.

  93. 13.4

    Appeva nāma ayamāyasmā anulomikāni senāsanāni paṭisevamāno kalyāṇamitte bhajamāno indriyāni samannānayamāno—

    Hopefully this venerable will frequent appropriate lodgings, associate with good friends, and control their faculties.

  94. 13.5

    yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti.

    Then they might realize the supreme culmination of the spiritual path in this very life, and live having achieved with their own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.’

  95. 13.6

    Evaṁ kho, moggallāna, tesaṁ devānaṁ ñāṇaṁ hoti:

    This too is how those gods know whether a person has remainder or not.”

  96. 13.7

    ‘saupādisese vā saupādisesoti, anupādisese vā anupādiseso’”ti.

  97. 13.8

    Tatiyaṁ.

แหล่งที่มา
SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 · an7.56
ฉบับที่ใช้
Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
สิทธิ์การใช้งาน
สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ