Paññattihāravibhaṅga
Conveying Descriptions: Analysis
- 0.1
Netti
- 0.2
Paṭiniddesavāra
- 0.3
Vibhaṅga 11
Paññattihāravibhaṅga
- 1.1
Tattha katamo paññattihāro?
- 1.2
“Ekaṁ bhagavā dhammaṁ paññattīhi vividhāhi desetī”ti.
- 2.1
Yā pakatikathāya desanā.
- 2.2
Ayaṁ nikkhepapaññatti.
- 2.3
Kā ca pakatikathāya desanā, cattāri saccāni.
- 2.4
Yathā bhagavā āha—
- 2.5
“idaṁ dukkhan”ti ayaṁ paññatti pañcannaṁ khandhānaṁ channaṁ dhātūnaṁ aṭṭhārasannaṁ dhātūnaṁ dvādasannaṁ āyatanānaṁ dasannaṁ indriyānaṁ nikkhepapaññatti.
- 3.1
Kabaḷīkāre ce, bhikkhave, āhāre atthi rāgo atthi nandī atthi taṇhā, patiṭṭhitaṁ tattha viññāṇaṁ virūḷhaṁ.
- 3.2
Yattha patiṭṭhitaṁ viññāṇaṁ virūḷhaṁ, atthi tattha nāmarūpassa avakkanti.
- 3.3
Yattha atthi nāmarūpassa avakkanti, atthi tattha saṅkhārānaṁ vuddhi.
- 3.4
Yattha atthi saṅkhārānaṁ vuddhi, atthi tattha āyatiṁ punabbhavābhinibbatti.
- 3.5
Yattha atthi āyatiṁ punabbhavābhinibbatti, atthi tattha āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ.
- 3.6
Yattha atthi āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ, sasokaṁ taṁ, bhikkhave, sadaraṁ saupāyāsanti vadāmi.
- 4.1
Phasse ce …pe…
- 4.2
manosañcetanāya ce, bhikkhave, āhāre.
- 4.3
Viññāṇe ce, bhikkhave, āhāre atthi rāgo atthi nandī atthi taṇhā, patiṭṭhitaṁ tattha viññāṇaṁ virūḷhaṁ.
- 4.4
Yattha patiṭṭhitaṁ viññāṇaṁ virūḷhaṁ, atthi tattha nāmarūpassa avakkanti.
- 4.5
Yattha atthi nāmarūpassa avakkanti, atthi tattha saṅkhārānaṁ vuddhi.
- 4.6
Yattha atthi saṅkhārānaṁ vuddhi, atthi tattha āyatiṁ punabbhavābhinibbatti.
- 4.7
Yattha atthi āyatiṁ punabbhavābhinibbatti, atthi tattha āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ.
- 4.8
Yattha atthi āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ, sasokaṁ taṁ, bhikkhave, sadaraṁ saupāyāsanti vadāmi.
- 4.9
Ayaṁ pabhavapaññatti dukkhassa ca samudayassa ca.
- 5.1
Kabaḷīkāre ce, bhikkhave, āhāre natthi rāgo natthi nandī natthi taṇhā, appatiṭṭhitaṁ tattha viññāṇaṁ avirūḷhaṁ.
- 5.2
Yattha appatiṭṭhitaṁ viññāṇaṁ avirūḷhaṁ, natthi tattha nāmarūpassa avakkanti.
- 5.3
Yattha natthi nāmarūpassa avakkanti, natthi tattha saṅkhārānaṁ vuddhi.
- 5.4
Yattha natthi saṅkhārānaṁ vuddhi, natthi tattha āyatiṁ punabbhavābhinibbatti.
- 5.5
Yattha natthi āyatiṁ punabbhavābhinibbatti, natthi tattha āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ.
- 5.6
Yattha natthi āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ, asokaṁ taṁ, bhikkhave, adaraṁ anupāyāsanti vadāmi.
- 6.1
Phasse ce …pe…
- 6.2
manosañcetanāya ce, bhikkhave, āhāre.
- 6.3
Viññāṇe ce, bhikkhave, āhāre natthi rāgo natthi nandī natthi taṇhā, appatiṭṭhitaṁ tattha viññāṇaṁ avirūḷhaṁ.
- 6.4
Yattha appatiṭṭhitaṁ viññāṇaṁ avirūḷhaṁ, natthi tattha nāmarūpassa avakkanti.
- 6.5
Yattha natthi nāmarūpassa avakkanti, natthi tattha saṅkhārānaṁ vuddhi.
- 6.6
Yattha natthi saṅkhārānaṁ vuddhi, natthi tattha āyatiṁ punabbhavābhinibbatti.
- 6.7
Yattha natthi āyatiṁ punabbhavābhinibbatti, natthi tattha āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ.
- 6.8
Yattha natthi āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ, asokaṁ taṁ, bhikkhave, adaraṁ anupāyāsanti vadāmi.
- 7.1
Ayaṁ pariññāpaññatti dukkhassa, pahānapaññatti samudayassa, bhāvanāpaññatti maggassa, sacchikiriyāpaññatti nirodhassa.
- 8.1
Samādhiṁ, bhikkhave, bhāvetha.
- 8.2
Appamatto nipako sato, samāhito, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṁ pajānāti.
- 8.3
Kiñca yathābhūtaṁ pajānāti?
- 8.4
“Cakkhu aniccan”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
- 8.5
“Rūpā aniccā”ti yathābhūtaṁ pajānāti “cakkhuviññāṇaṁ aniccan”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
- 8.6
“Cakkhusamphasso anicco”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
- 8.7
Yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi aniccanti yathābhūtaṁ pajānāti.
- 9.1
Sotaṁ …pe…
- 9.2
ghānaṁ …
- 9.3
jivhā …
- 9.4
kāyo …
- 9.5
“mano anicco”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
- 9.6
“Dhammā aniccā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
- 9.7
“Manoviññāṇaṁ aniccan”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
- 9.8
“Manosamphasso anicco”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
- 9.9
Yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi aniccanti yathābhūtaṁ pajānāti.
- 10.1
Ayaṁ bhāvanāpaññatti maggassa, pariññāpaññatti dukkhassa, pahānapaññatti samudayassa, sacchikiriyāpaññatti nirodhassa.
- 11.1
Rūpaṁ, rādha, vikiratha vidhamatha viddhaṁsetha vikīḷaniyaṁ karotha, paññāya taṇhakkhayāya paṭipajjatha.
- 11.2
Taṇhakkhayā dukkhakkhayo, dukkhakkhayā nibbānaṁ.
- 11.3
Vedanaṁ …pe…
- 11.4
saññaṁ …
- 11.5
saṅkhāre viññāṇaṁ vikiratha vidhamatha viddhaṁsetha vikīḷaniyaṁ karotha, paññāya taṇhakkhayāya paṭipajjatha.
- 11.6
Taṇhakkhayā dukkhakkhayo, dukkhakkhayā nibbānaṁ.
- 12.1
Ayaṁ nirodhapaññatti nirodhassa, nibbidāpaññatti assādassa, pariññāpaññatti dukkhassa, pahānapaññatti samudayassa, bhāvanāpaññatti maggassa, sacchikiriyāpaññatti nirodhassa.
- 13.1
“So idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
- 14.1
Ayaṁ paṭivedhapaññatti saccānaṁ, nikkhepapaññatti dassanabhūmiyā, bhāvanāpaññatti maggassa, sacchikiriyāpaññatti sotāpattiphalassa.
- 14.2
“So ime āsavā”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ āsavasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ āsavanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
- 14.3
“Ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
- 14.4
“Ime āsavā asesaṁ nirujjhantī”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
- 15.1
Ayaṁ uppādapaññatti khaye ñāṇassa, okāsapaññatti anuppāde ñāṇassa, bhāvanāpaññatti maggassa, pariññāpaññatti dukkhassa, pahānapaññatti samudayassa, ārambhapaññatti vīriyindriyassa, āhaṭanāpaññatti āsāṭikānaṁ, nikkhepapaññatti bhāvanābhūmiyā, abhinighātapaññatti pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ.
- 16.1
Idaṁ “dukkhan”ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
- 16.2
Ayaṁ “dukkhasamudayo”ti me, bhikkhave …pe…
- 16.3
ayaṁ “dukkhanirodho”ti me, bhikkhave ….
- 16.4
Ayaṁ “dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
- 17.1
Ayaṁ desanāpaññatti saccānaṁ, nikkhepapaññatti sutamayiyā paññāya sacchikiriyāpaññatti anaññātaññassāmītindriyassa, pavattanāpaññatti dhammacakkassa.
- 18.1
“Taṁ kho panidaṁ dukkhaṁ pariññeyyan”ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
- 18.2
“So kho panāyaṁ dukkhasamudayo pahātabbo”ti me, bhikkhave …pe…
- 18.3
“so kho panāyaṁ dukkhanirodho sacchikātabbo”ti me, bhikkhave …pe…
- 18.4
“sā kho panāyaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā bhāvetabbā”ti me, bhikkhave pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
- 19.1
Ayaṁ bhāvanāpaññatti maggassa, nikkhepapaññatti cintāmayiyā paññāya, sacchikiriyāpaññatti aññindriyassa.
- 20.1
“Taṁ kho panidaṁ dukkhaṁ pariññātan”ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
- 20.2
“So kho panāyaṁ dukkhasamudayo pahīno”ti me, bhikkhave …pe…
- 20.3
so kho panāyaṁ dukkhanirodho sacchikato”ti me, bhikkhave …pe…
- 20.4
“sā kho panāyaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā bhāvitā”ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
- 21.1
Ayaṁ bhāvanāpaññatti maggassa, nikkhepapaññatti bhāvanāmayiyā paññāya, sacchikiriyāpaññatti aññātāvino indriyassa, pavattanāpaññatti dhammacakkassa.
- 22.1
“Tulamatulañca sambhavaṁ,
- 22.2
Bhavasaṅkhāramavassaji muni;
- 22.3
Ajjhattarato samāhito,
- 22.4
Abhindi kavacamivattasambhavan”ti.
- 23.1
“Tulan”ti saṅkhāradhātu.
- 23.2
“Atulan”ti nibbānadhātu, “tulamatulañca sambhavan”ti abhiññāpaññatti sabbadhammānaṁ.
- 23.3
Nikkhepapaññatti dhammapaṭisambhidāya.
- 23.4
“Bhavasaṅkhāramavassaji munī”ti pariccāgapaññatti samudayassa.
- 23.5
Pariññāpaññatti dukkhassa.
- 23.6
“Ajjhattarato samāhito”ti bhāvanāpaññatti kāyagatāya satiyā.
- 23.7
Ṭhitipaññatti cittekaggatāya.
- 23.8
“Abhindi kavacamivattasambhavan”ti abhinibbidāpaññatti cittassa, upādānapaññatti sabbaññutāya, padālanāpaññatti avijjaṇḍakosānaṁ.
- 23.9
Tenāha bhagavā “tulamatulañca sambhavan”ti.
- 24.1
“Yo dukkhamaddakkhi yatonidānaṁ,
- 24.2
Kāmesu so jantu kathaṁ nameyya;
- 24.3
Kāmā hi loke saṅgoti ñatvā,
- 24.4
Tesaṁ satīmā vinayāya sikkhe”ti.
- 25.1
“Yo dukkhan”ti vevacanapaññatti ca dukkhassa pariññāpaññatti ca.
- 25.2
“Yatonidānan”ti pabhavapaññatti ca samudayassa pahānapaññatti ca.
- 25.3
“Addakkhī”ti vevacanapaññatti ca ñāṇacakkhussa paṭivedhapaññatti ca.
- 25.4
“Kāmesu so jantu kathaṁ nameyyā”ti vevacanapaññatti ca kāmataṇhāya abhinivesapaññatti ca.
- 25.5
“Kāmā hi loke saṅgoti ñatvā”ti paccatthikato dassanapaññatti kāmānaṁ.
- 25.6
Kāmā hi aṅgārakāsūpamā maṁsapesūpamā pāvakakappā papātauragopamā ca.
- 25.7
“Tesaṁ satīmā”ti apacayapaññatti pahānāya, nikkhepapaññatti kāyagatāya satiyā, bhāvanāpaññatti maggassa.
- 25.8
“Vinayāya sikkhe”ti paṭivedhapaññatti rāgavinayassa dosavinayassa mohavinayassa.
- 25.9
“Jantū”ti vevacanapaññatti yogissa.
- 25.10
Yadā hi yogī kāmā saṅgoti pajānāti.
- 25.11
So kāmānaṁ anuppādāya kusale dhamme uppādayati, so anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya vāyamati.
- 25.12
Ayaṁ vāyāmapaññatti appattassa pattiyā.
- 25.13
Nikkhepapaññatti oramattikāya asantuṭṭhiyā.
- 25.14
Tattha so uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā vāyamatīti ayaṁ appamādapaññatti bhāvanāya, nikkhepapaññatti vīriyindriyassa, ārakkhapaññatti kusalānaṁ dhammānaṁ, ṭhitipaññatti adhicittasikkhāya.
- 25.15
Tenāha bhagavā “yo dukkhamaddakkhi yatonidānan”ti.
- 26.1
“Mohasambandhano loko,
- 26.2
bhabbarūpova dissati;
- 26.3
Upadhibandhano bālo,
- 26.4
tamasā parivārito;
- 26.5
Assirī viya khāyati,
- 26.6
passato natthi kiñcanan”ti.
- 27.1
“Mohasambandhano loko”ti desanāpaññatti vipallāsānaṁ.
- 27.2
“Bhabbarūpova dissatī”ti viparītapaññatti lokassa.
- 27.3
“Upadhibandhano bālo”ti pabhavapaññatti pāpakānaṁ icchāvacarānaṁ, kiccapaññatti pariyuṭṭhānānaṁ.
- 27.4
Balavapaññatti kilesānaṁ.
- 27.5
Virūhanāpaññatti saṅkhārānaṁ.
- 27.6
“Tamasā parivārito”ti desanāpaññatti avijjandhakārassa vevacanapaññatti ca.
- 27.7
“Assirī viya khāyatī”ti dassanapaññatti dibbacakkhussa, nikkhepapaññatti paññācakkhussa.
- 27.8
“Passato natthi kiñcanan”ti paṭivedhapaññatti sattānaṁ, rāgo kiñcanaṁ doso kiñcanaṁ moho kiñcanaṁ.
- 27.9
Tenāha bhagavā “mohasambandhano loko”ti.
- 28.1
“Atthi, bhikkhave, ajātaṁ abhūtaṁ akataṁ asaṅkhataṁ, no cetaṁ, bhikkhave, abhavissa ajātaṁ abhūtaṁ akataṁ asaṅkhataṁ.
- 28.2
Nayidha jātassa bhūtassa katassa saṅkhatassa nissaraṇaṁ paññāyetha.
- 28.3
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi ajātaṁ abhūtaṁ akataṁ asaṅkhataṁ, tasmā jātassa bhūtassa katassa saṅkhatassa nissaraṇaṁ paññāyatī”ti.
- 29.1
“No cetaṁ, bhikkhave, abhavissa ajātaṁ abhūtaṁ akataṁ asaṅkhatan”ti desanāpaññatti nibbānassa vevacanapaññatti ca.
- 29.2
“Nayidha jātassa bhūtassa katassa saṅkhatassa nissaraṇaṁ paññāyethā”ti vevacanapaññatti saṅkhatassa upanayanapaññatti ca.
- 29.3
“Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi ajātaṁ abhūtaṁ akataṁ asaṅkhatan”ti vevacanapaññatti nibbānassa jotanāpaññatti ca.
- 29.4
“Tasmā jātassa bhūtassa katassa saṅkhatassa nissaraṇaṁ paññāyatī”ti ayaṁ vevacanapaññatti nibbānassa, niyyānikapaññatti maggassa, nissaraṇapaññatti saṁsārato.
- 29.5
Tenāha bhagavā “no cetaṁ, bhikkhave, abhavissā”ti.
- 29.6
Tenāha āyasmā mahākaccāyano “ekaṁ bhagavā dhammaṁ, paññattīhi vividhāhi desetī”ti.
- 29.7
Niyutto paññatti hāro.
- แหล่งที่มา
- SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 ·
ne14 - ฉบับที่ใช้
- Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
- English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
- สิทธิ์การใช้งาน
- สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ