Samādhisutta
A mendicant should develop immersion (samādhi) in order to truly understand the origin and ending of the five aggregates.
ฉบับหลวงสมาธิสูตร · ว่าด้วยสมาธิเป็นเหตุเกิดปัญญา
ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง
ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้:
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี ใกล้พระนครสาวัตถี. ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย. ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสแล้ว. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงเจริญสมาธิ. ภิกษุมีจิตตั้งมั่นแล้ว ย่อมรู้ชัดตามเป็นจริง. ก็ภิกษุย่อมรู้ชัดตามเป็นจริงอย่างไร. ย่อมรู้ชัดซึ่งความเกิดและความดับแห่งรูป ความเกิดและความดับแห่งเวทนา ความเกิดและความดับแห่งสัญญา ความเกิดและความดับแห่งสังขาร ความเกิดและความดับแห่งวิญญาณ.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็อะไรเป็นความเกิดแห่งรูป อะไรเป็นความเกิดแห่งเวทนา อะไรเป็นความเกิดแห่งสัญญา อะไรเป็นความเกิดแห่งสังขาร อะไรเป็นความเกิดแห่งวิญญาณ? ดูกรภิกษุทั้งหลาย บุคคลในโลกนี้ ย่อมเพลิดเพลิน ย่อมพร่ำถึง ย่อมดื่มด่ำอยู่. ก็บุคคลย่อมเพลิดเพลิน ย่อมพร่ำถึง ย่อมดื่มด่ำอยู่ ซึ่งอะไร. ย่อมเพลิดเพลิน ย่อมพร่ำถึง ย่อมดื่มด่ำอยู่ซึ่งรูป เมื่อเพลิดเพลิน พร่ำถึง ดื่มด่ำอยู่ซึ่งรูป ความยินดีก็เกิดขึ้น ความยินดีในรูป นั่นเป็นอุปาทาน เพราะอุปาทานของบุคคลนั้นเป็นปัจจัย จึงมีภพ เพราะภพเป็นปัจจัย จึงมีชาติ เพราะชาติเป็นปัจจัย จึงมีชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์โทมนัสและอุปายาส. ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนั้น ย่อมมีด้วยประการอย่างนี้. บุคคลย่อมเพลิดเพลินซึ่งเวทนา ฯลฯ ย่อมเพลิดเพลินซึ่งสัญญา ฯลฯ ย่อมเพลิดเพลินซึ่งสังขาร ฯลฯ ย่อมเพลิดเพลิน ย่อมพร่ำถึง ย่อมดื่มด่ำอยู่ซึ่งวิญญาณ เมื่อเพลิดเพลิน พร่ำถึง ดื่มด่ำอยู่ซึ่งวิญญาณ ความยินดีย่อมเกิดขึ้น ความยินดีในวิญญาณนั่นเป็นอุปาทาน เพราะอุปาทานของบุคคลนั้นเป็นปัจจัย จึงมีภพ เพราะภพเป็นปัจจัย จึงมีชาติ เพราะชาติเป็นปัจจัย จึงมีชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัสและอุปายาส. ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมมีด้วยประการอย่างนี้. ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี่เป็นความเกิดแห่งรูป นี่เป็นความเกิดแห่งเวทนา นี่เป็นความเกิดแห่งสัญญา นี่เป็นความเกิดแห่งสังขาร นี่เป็นความเกิดแห่งวิญญาณ.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็อะไรเป็นความดับแห่งรูป อะไรเป็นความดับแห่งเวทนา อะไรเป็นความดับแห่งสัญญา อะไรเป็นความดับแห่งสังขาร อะไรเป็นความดับแห่งวิญญาณ? ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมไม่เพลิดเพลิน ย่อมไม่พร่ำถึง ย่อมไม่ดื่มด่ำอยู่. ก็ภิกษุย่อมไม่เพลิดเพลิน ย่อมไม่พร่ำถึง ย่อมไม่ดื่มด่ำอยู่ซึ่งอะไร. ย่อมไม่เพลิดเพลิน ย่อมไม่พร่ำถึง ย่อมไม่ดื่มด่ำอยู่ซึ่งรูป เมื่อเธอไม่เพลิดเพลิน ไม่พร่ำถึง ไม่ดื่มด่ำอยู่ซึ่งรูป ความยินดีในรูปย่อมดับไป เพราะความยินดีของภิกษุนั้นดับไป อุปาทานจึงดับ เพราะอุปาทานดับ ภพจึงดับ ฯลฯ ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมมีด้วยประการอย่างนี้. ภิกษุย่อมไม่เพลิดเพลิน ย่อมไม่พร่ำถึง ย่อมไม่ดื่มด่ำ ซึ่งเวทนา … ซึ่งสัญญา … ซึ่งสังขาร … ซึ่งวิญญาณ เมื่อเธอไม่เพลิดเพลิน ไม่พร่ำถึง ไม่ดื่มด่ำอยู่ซึ่งเวทนา … ซึ่งสัญญา … ซึ่งสังขาร … ซึ่งวิญญาณ ความยินดีในเวทนา … ในสัญญา … ในสังขาร … ในวิญญาณ ย่อมดับไป เพราะความยินดีของภิกษุนั้นดับไป อุปาทานจึงดับ เพราะอุปาทานดับ ภพจึงดับ ฯลฯ ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมมีด้วยประการอย่างนี้. ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นความดับแห่งรูป นี้เป็นความดับแห่งเวทนา นี้เป็นความดับแห่งสัญญา นี้เป็นความดับแห่งสังขาร นี้เป็นความดับแห่งวิญญาณ.
จบ สูตรที่ ๕.
- 0.1
Saṁyutta Nikāya 22.5
Linked Discourses 22.5
- 0.2
1. Nakulapituvagga
1. Nakula’s Father
Samādhisutta
Development of Immersion
- 1.1
Evaṁ me sutaṁ—
So I have heard.
- 1.2
…pe… sāvatthiyaṁ …
At Sāvatthī.
- 1.3
tatra kho …pe… etadavoca:
- 1.4
“samādhiṁ, bhikkhave, bhāvetha;
“Mendicants, develop immersion.
- 1.5
samāhito, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṁ pajānāti.
A mendicant who has immersion truly understands.
- 1.6
Kiñca yathābhūtaṁ pajānāti?
What do they truly understand?
- 1.7
Rūpassa samudayañca atthaṅgamañca, vedanāya samudayañca atthaṅgamañca, saññāya samudayañca atthaṅgamañca, saṅkhārānaṁ samudayañca atthaṅgamañca, viññāṇassa samudayañca atthaṅgamañca.
The origin and ending of form, feeling, perception, choices, and consciousness.
- 2.1
Ko ca, bhikkhave, rūpassa samudayo, ko vedanāya samudayo, ko saññāya samudayo, ko saṅkhārānaṁ samudayo, ko viññāṇassa samudayo?
And what is the origin of form, feeling, perception, choices, and consciousness?
- 2.2
Idha, bhikkhave, bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati.
It’s when a mendicant approves, welcomes, and keeps clinging.
- 3.1
Kiñca abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati?
What do they approve, welcome, and keep clinging to?
- 3.2
Rūpaṁ abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati.
They approve, welcome, and keep clinging to form.
- 3.3
Tassa rūpaṁ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī.
This gives rise to relishing.
- 3.4
Yā rūpe nandī tadupādānaṁ.
Relishing forms is grasping.
- 3.5
Tassupādānapaccayā bhavo;
Their grasping is a requirement for continued existence.
- 3.6
bhavapaccayā jāti;
Continued existence is a requirement for rebirth.
- 3.7
jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
Rebirth is a requirement for old age and death, sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress to come to be.
- 3.8
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
That is how this entire mass of suffering originates.
- 4.1
Vedanaṁ abhinandati …pe…
They approve, welcome, and keep clinging to feeling …
- 4.2
saññaṁ abhinandati …
perception …
- 4.3
saṅkhāre abhinandati …
choices …
- 4.4
viññāṇaṁ abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati.
consciousness.
- 4.5
Tassa viññāṇaṁ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī.
This gives rise to relishing.
- 4.6
Yā viññāṇe nandī tadupādānaṁ.
Relishing consciousness is grasping.
- 4.7
Tassupādānapaccayā bhavo;
Their grasping is a requirement for continued existence.
- 4.8
bhavapaccayā jāti;
Continued existence is a requirement for rebirth.
- 4.9
jātipaccayā …pe…
Rebirth is a condition that gives rise to old age and death, sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress.
- 4.10
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
That is how this entire mass of suffering originates.
- 5.1
Ayaṁ, bhikkhave, rūpassa samudayo;
This is the origin of form,
- 5.2
ayaṁ vedanāya samudayo;
feeling,
- 5.3
ayaṁ saññāya samudayo;
perception,
- 5.4
ayaṁ saṅkhārānaṁ samudayo;
choices,
- 5.5
ayaṁ viññāṇassa samudayo.
and consciousness.
- 6.1
Ko ca, bhikkhave, rūpassa atthaṅgamo, ko vedanāya …
And what is the ending of form, feeling,
- 6.2
ko saññāya …
perception,
- 6.3
ko saṅkhārānaṁ …
choices,
- 6.4
ko viññāṇassa atthaṅgamo?
and consciousness?
- 7.1
Idha, bhikkhave, nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati.
It’s when a mendicant doesn’t approve, welcome, or keep clinging.
- 8.1
Kiñca nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati?
What don’t they approve, welcome, or keep clinging to?
- 8.2
Rūpaṁ nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati.
They don’t approve, welcome, or keep clinging to form.
- 8.3
Tassa rūpaṁ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato yā rūpe nandī sā nirujjhati.
As a result, relishing of form ceases.
- 8.4
Tassa nandīnirodhā upādānanirodho;
When that relishing ceases, grasping ceases.
- 8.5
upādānanirodhā bhavanirodho …pe…
When grasping ceases, continued existence ceases. …
- 8.6
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
That is how this entire mass of suffering ceases.
- 9.1
Vedanaṁ nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati.
They don’t approve, welcome, or keep clinging to feeling …
- 9.2
Tassa vedanaṁ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato yā vedanāya nandī sā nirujjhati.
- 9.3
Tassa nandīnirodhā upādānanirodho;
- 9.4
upādānanirodhā bhavanirodho …pe…
- 9.5
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
- 10.1
Saññaṁ nābhinandati …pe…
perception …
- 10.2
saṅkhāre nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati.
choices …
- 10.3
Tassa saṅkhāre anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato yā saṅkhāresu nandī sā nirujjhati.
- 10.4
Tassa nandīnirodhā upādānanirodho;
- 10.5
upādānanirodhā bhavanirodho …pe…
- 10.6
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
- 11.1
Viññāṇaṁ nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati.
consciousness.
- 11.2
Tassa viññāṇaṁ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato yā viññāṇe nandī sā nirujjhati.
As a result, relishing of consciousness ceases.
- 11.3
Tassa nandīnirodhā upādānanirodho …pe…
When that relishing ceases, grasping ceases. …
- 11.4
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
That is how this entire mass of suffering ceases.
- 12.1
Ayaṁ, bhikkhave, rūpassa atthaṅgamo, ayaṁ vedanāya atthaṅgamo, ayaṁ saññāya atthaṅgamo, ayaṁ saṅkhārānaṁ atthaṅgamo, ayaṁ viññāṇassa atthaṅgamo”ti.
This is the ending of form, feeling, perception, choices, and consciousness.”
- 12.2
Pañcamaṁ.
- แหล่งที่มา
- SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 ·
sn22.5 - ฉบับที่ใช้
- Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
- English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
- พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
- สิทธิ์การใช้งาน
- สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ