SN 36.3

Pahānasutta

One should give up desire for pleasant feeling, aversion for painful feeling, and ignorance regarding neutral feeling.

ฉบับหลวงปหานสูตร

ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เวทนา ๓ เหล่านี้ เวทนา ๓ เป็นไฉน คือ สุขเวทนา ทุกขเวทนา อทุกขมสุขเวทนา ดูกรภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงละราคานุสัยในสุขเวทนา พึงละปฏิฆานุสัยในทุกขเวทนา พึงละอวิชชานุสัยในอทุกขมสุขเวทนา เพราะเหตุที่ภิกษุละราคานุสัยในสุขเวทนา ละปฏิฆานุสัยในทุกขเวทนา ละอวิชชานุสัยในอทุกขมสุขเวทนา ภิกษุนี้เราเรียกว่า เป็นผู้ไม่มีราคานุสัย มีความเห็นชอบ ตัดตัณหาได้เด็ดขาด เพิกถอนสังโยชน์ได้แล้ว ได้กระทำที่สุดแห่งทุกข์แล้ว เพราะละมานะได้โดยชอบ ฯ

ราคานุสัยนั้น ย่อมมีแก่ภิกษุผู้เสวยสุขเวทนา ไม่รู้สึกตัวอยู่ มีปรกติไม่เห็นธรรมเป็นเครื่องสลัดออก ปฏิฆานุสัยย่อมมีแก่ภิกษุผู้เสวยทุกขเวทนา ไม่รู้สึกตัว มีปรกติไม่เห็นธรรมเป็นเครื่องสลัดออก บุคคลเพลิดเพลินอทุกขมสุขเวทนาซึ่งมีอยู่ อันพระผู้มีพระภาคผู้มีปัญญาประดุจปฐพีทรงแสดงแล้ว ย่อมไม่หลุดพ้นไปจากทุกข์เลย เพราะเหตุที่ภิกษุผู้มีความเพียรละทิ้งเสียได้ด้วยสัมปชัญญะ เธอชื่อว่า เป็นบัณฑิต ย่อมกำหนดรู้เวทนาทั้งปวง ครั้นกำหนดรู้เวทนาแล้ว เป็นผู้หาอาสวะมิได้ในปัจจุบัน ตั้งอยู่ในธรรมถึงที่สุดเวท เมื่อตายไปย่อมไม่เข้าถึงความนับว่า เป็นผู้กำหนัด ขัดเคือง เป็นผู้หลง ดังนี้ ฯ

จบสูตรที่ ๓

ไทย · อ่านฉบับหลวงด้านบน
  1. 0.1

    Saṁyutta Nikāya 36.3

    Linked Discourses 36.3

  2. 0.2

    1. Sagāthāvagga

    1. With Verses

  3. Pahānasutta

    Giving Up

  4. 1.1

    “Tisso imā, bhikkhave, vedanā.

    “Mendicants, there are these three feelings.

  5. 1.2

    Katamā tisso?

    What three?

  6. 1.3

    Sukhā vedanā, dukkhā vedanā, adukkhamasukhā vedanā.

    Pleasant, painful, and neutral feeling.

  7. 1.4

    Sukhāya, bhikkhave, vedanāya rāgānusayo pahātabbo, dukkhāya vedanāya paṭighānusayo pahātabbo, adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo pahātabbo.

    The underlying tendency to greed should be given up when it comes to pleasant feeling. The underlying tendency to aversion should be given up when it comes to painful feeling. The underlying tendency to ignorance should be given up when it comes to neutral feeling.

  8. 1.5

    Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno sukhāya vedanāya rāgānusayo pahīno hoti, dukkhāya vedanāya paṭighānusayo pahīno hoti, adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayo pahīno hoti, ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu niranusayo sammaddaso acchecchi taṇhaṁ, vivattayi saṁyojanaṁ, sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassā’ti.

    When a mendicant has given up these underlying tendencies, they’re called a mendicant without underlying tendencies, who sees rightly, has cut off craving, cast off the fetters, and by rightly comprehending conceit has made an end of suffering.

  9. 2.1

    Sukhaṁ vedayamānassa,

    When you feel pleasure

  10. 2.2

    vedanaṁ appajānato;

    without understanding feeling,

  11. 2.3

    So rāgānusayo hoti,

    the underlying tendency to greed is there,

  12. 2.4

    anissaraṇadassino.

    if you don’t see the escape.

  13. 3.1

    Dukkhaṁ vedayamānassa,

    When you feel pain

  14. 3.2

    vedanaṁ appajānato;

    without understanding feeling,

  15. 3.3

    Paṭighānusayo hoti,

    the underlying tendency to aversion is there,

  16. 3.4

    anissaraṇadassino.

    if you don’t see the escape.

  17. 4.1

    Adukkhamasukhaṁ santaṁ,

    As for that peaceful, neutral feeling:

  18. 4.2

    bhūripaññena desitaṁ;

    he of vast wisdom has taught

  19. 4.3

    Tañcāpi abhinandati,

    that if you relish it,

  20. 4.4

    neva dukkhā pamuccati.

    you’re still not released from suffering.

  21. 5.1

    Yato ca bhikkhu ātāpī,

    But when a mendicant is keen,

  22. 5.2

    sampajaññaṁ na riñcati;

    not neglecting situational awareness,

  23. 5.3

    Tato so vedanā sabbā,

    that astute person

  24. 5.4

    parijānāti paṇḍito.

    understands all feelings.

  25. 6.1

    So vedanā pariññāya,

    Completely understanding feelings,

  26. 6.2

    diṭṭhe dhamme anāsavo;

    they’re without defilements in this very life.

  27. 6.3

    Kāyassa bhedā dhammaṭṭho,

    That knowledge master is firm in principle;

  28. 6.4

    saṅkhyaṁ nopeti vedagū”ti.

    when their body breaks up, they can’t be reckoned.”

  29. 6.5

    Tatiyaṁ.

แหล่งที่มา
SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 · sn36.3
ฉบับที่ใช้
Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
สิทธิ์การใช้งาน
สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ