SN 8.5

Subhāsitasutta

The Buddha gives a simple teaching on four qualities of good speech. Vaṅgīsa is inspired to utter a more elaborate set of verses on the topic, praising especially the speech of the Buddha that leads to the Deathless.

ฉบับหลวงสุภาษิตสูตรที่ ๕

ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง

สาวัตถีนิทาน ฯ

ในสมัยนั้นแล พระผู้มีพระภาครับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระพุทธดำรัสของพระผู้มีพระภาคแล้ว พระผู้มีพระภาคได้ตรัสพระพุทธพจน์นี้ว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย วาจาอันประกอบด้วยองค์ ๔ เป็นวาจาสุภาษิต ไม่เป็นวาจาทุพภาษิต เป็นวาจาไม่มีโทษ และเป็นวาจาอันวิญญูชนทั้งหลายไม่ติเตียน องค์ ๔ เป็นไฉน ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมกล่าวแต่วาจาที่บุคคลกล่าวดีแล้วอย่างเดียว ไม่กล่าววาจาที่บุคคลกล่าวชั่วแล้ว ๑ ย่อมกล่าวแต่วาจาที่เป็นธรรมอย่างเดียว ไม่กล่าววาจาที่ไม่เป็นธรรม ๑ ย่อมกล่าวแต่วาจาอันเป็นที่รักอย่างเดียว ไม่กล่าววาจาอันไม่เป็นที่รัก ๑ ย่อมกล่าวแต่วาจาจริงอย่างเดียว ไม่กล่าววาจาเท็จ ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย วาจาอันประกอบด้วยองค์ ๔ เหล่านี้แล เป็นวาจาสุภาษิต ไม่เป็นวาจาทุพภาษิต เป็นวาจาไม่มีโทษ และเป็นวาจาอันวิญญูชนทั้งหลายไม่ติเตียน ฯ

พระผู้มีพระภาคผู้พระสุคตศาสดา ครั้นตรัสไวยากรณ์ภาษิตนี้จบลงแล้ว จึงได้ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า สัตบุรุษทั้งหลายได้กล่าววาจาสุภาษิตว่า เป็นที่หนึ่ง บุคคลพึงกล่าววาจาที่เป็นธรรมไม่พึงกล่าววาจาที่ไม่เป็นธรรม เป็นที่สอง บุคคลพึงกล่าววาจาอันเป็นที่รักไม่พึงกล่าววาจาอันไม่เป็นที่รัก เป็นที่สาม บุคคลพึงกล่าววาจาจริงไม่พึงกล่าววาจาเท็จ เป็นที่สี่ ดังนี้ ฯ

ครั้งนั้นแล ท่านพระวังคีสะลุกขึ้นจากอาสนะ ทำผ้าห่มเฉวียงบ่าข้างหนึ่ง ประนมอัญชลีเฉพาะพระผู้มีพระภาคแล้ว ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระผู้มีพระภาค เนื้อความนี้ย่อมแจ่มแจ้งกะข้าพระองค์ ข้าแต่พระสุคต เนื้อความนี้ย่อมแจ่มแจ้งกะข้าพระองค์ ฯ พระผู้มีพระภาคตรัสว่า เนื้อความนี้จงแจ่มแจ้งกะเธอเถิด วังคีสะ ฯ

ข้อ ๗๔๐ครั้งนั้นแล ท่านพระวังคีสะได้ทูลสรรเสริญพระผู้มีพระภาคด้วยคาถาทั้งหลายอันสมควร ณ ที่เฉพาะพระพักตร์ว่า บุคคลพึงกล่าวแต่วาจาที่ไม่เป็นเหตุยังตนให้เดือดร้อน และไม่เป็นเหตุเบียดเบียนผู้อื่น วาจานั้นแลเป็นสุภาษิต บุคคลพึงกล่าวแต่วาจาอันเป็นที่รัก ที่ชนทั้งหลายชื่นชมแล้ว ไม่ถือเอาคำที่ชั่วช้าทั้งหลาย กล่าวแต่วาจาอันเป็นที่รักแก่ชนเหล่าอื่น คำสัตย์แลเป็นวาจาไม่ตาย ธรรมนี้เป็นของมีมาแต่เก่าก่อน สัตบุรุษทั้งหลายเป็นผู้ตั้งมั่นแล้วในคำสัตย์ที่เป็นอรรถและเป็นธรรม พระพุทธเจ้าตรัสพระวาจาใดซึ่งเป็นวาจาเกษมเพื่อให้ถึงพระนิพพาน เพื่อทำที่สุดแห่งทุกข์ พระวาจานั้นแลเป็นสูงสุดกว่าวาจาทั้งหลาย ดังนี้ ฯ

ไทย · อ่านฉบับหลวงด้านบน
  1. 0.1

    Saṁyutta Nikāya 8.5

    Linked Discourses 8.5

  2. 0.2

    1. Vaṅgīsavagga

    1. With Vaṅgīsa

  3. Subhāsitasutta

    Well-Spoken Words

  4. 1.1

    Sāvatthinidānaṁ.

    At Sāvatthī.

  5. 1.2

    Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

    There the Buddha addressed the mendicants,

  6. 1.3

    “bhikkhavo”ti.

    “Mendicants!”

  7. 1.4

    “Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

    “Venerable sir,” they replied.

  8. 1.5

    Bhagavā etadavoca:

    The Buddha said this:

  9. 2.1

    “Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgatā vācā subhāsitā hoti, no dubbhāsitā; anavajjā ca ananuvajjā ca viññūnaṁ.

    “Mendicants, speech that has four factors is well spoken, not poorly spoken. It’s blameless and is not criticized by sensible people.

  10. 2.2

    Katamehi catūhi?

    What four?

  11. 2.3

    Idha, bhikkhave, bhikkhu subhāsitaṁyeva bhāsati no dubbhāsitaṁ, dhammaṁyeva bhāsati no adhammaṁ, piyaṁyeva bhāsati no appiyaṁ, saccaṁyeva bhāsati no alikaṁ.

    It’s when a mendicant speaks well, not poorly; their speech is principled, not unprincipled; they speak pleasantly, not unpleasantly; and they speak truthfully, not falsely.

  12. 2.4

    Imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgatā vācā subhāsitā hoti, no dubbhāsitā, anavajjā ca ananuvajjā ca viññūnan”ti.

    Speech with these four factors is well spoken, not poorly spoken. It’s blameless and is not criticized by sensible people.”

  13. 2.5

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  14. 2.6

    Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:

    Then the Holy One, the Teacher, went on to say:

  15. 3.1

    “Subhāsitaṁ uttamamāhu santo,

    “Good people say well-spoken words are foremost;

  16. 3.2

    Dhammaṁ bhaṇe nādhammaṁ taṁ dutiyaṁ;

    second, speech ought be principled, not unprincipled;

  17. 3.3

    Piyaṁ bhaṇe nāppiyaṁ taṁ tatiyaṁ,

    third, speak pleasantly, not unpleasantly;

  18. 3.4

    Saccaṁ bhaṇe nālikaṁ taṁ catutthan”ti.

    and fourth, speak truthfully, not falsely.”

  19. 4.1

    Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:

    Then Venerable Vaṅgīsa rose from his seat, arranged his robe over one shoulder, raised his cupped palms toward the Buddha, and said,

  20. 4.2

    “paṭibhāti maṁ, bhagavā, paṭibhāti maṁ, sugatā”ti.

    “I feel inspired to speak, Blessed One! I feel inspired to speak, Holy One!”

  21. 4.3

    “Paṭibhātu taṁ, vaṅgīsā”ti bhagavā avoca.

    “Then speak as you feel inspired,” said the Buddha.

  22. 4.4

    Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṁ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi:

    Then Vaṅgīsa extolled the Buddha in his presence with fitting verses:

  23. 5.1

    “Tameva vācaṁ bhāseyya,

    “Speak only those words

  24. 5.2

    yāyattānaṁ na tāpaye;

    that do not hurt yourself

  25. 5.3

    Pare ca na vihiṁseyya,

    nor harm others;

  26. 5.4

    sā ve vācā subhāsitā.

    such speech is truly well spoken.

  27. 6.1

    Piyavācaṁva bhāseyya,

    Speak only pleasing words,

  28. 6.2

    yā vācā paṭinanditā;

    words gladly welcomed.

  29. 6.3

    Yaṁ anādāya pāpāni,

    Pleasing words are those

  30. 6.4

    paresaṁ bhāsate piyaṁ.

    that bring nothing bad to others.

  31. 7.1

    Saccaṁ ve amatā vācā,

    Truth itself is undying speech:

  32. 7.2

    esa dhammo sanantano;

    this is an ancient teaching.

  33. 7.3

    Sacce atthe ca dhamme ca,

    Good people say the teaching and meaning

  34. 7.4

    āhu santo patiṭṭhitā.

    are grounded in truth.

  35. 8.1

    Yaṁ buddho bhāsate vācaṁ,

    The words spoken by the Buddha

  36. 8.2

    khemaṁ nibbānapattiyā;

    for finding the sanctuary, extinguishment,

  37. 8.3

    Dukkhassantakiriyāya,

    for making an end of suffering:

  38. 8.4

    sā ve vācānamuttamā”ti.

    this really is the best kind of speech.”

แหล่งที่มา
SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 · sn8.5
ฉบับที่ใช้
Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
สิทธิ์การใช้งาน
สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ