๔. สุวรรณกักกฏกชาดก

ปูมีก้ามเหมือนเขาแห่งมฤค ตายาว มีกระดูกเป็นหนัง อาศัยอยู่ในน้ำ ไม่มีขน เราถูกมันหนีบร้องไห้อยู่เหมือนคนกำพร้า ดูกรสหายผู้เจริญ เพราะเหตุไรหนอ ท่านจึงละทิ้งเราไปเสีย?

สิงฺคี มิโค อายตจกฺขุเนตฺโต อฏฺฐิตฺตโจ วาริสโย อโลโม เตนาภิภูโต กปณํ รุทามิ หเร สขา กิสฺส นุ มํ ชหาสิ ฯ

งูเห่า เมื่อจะปลอบกาให้เบาใจ จึงแผ่แม่เบี้ยใหญ่เลื้อยไปใกล้ปู จะช่วยเหลือสหายของตนไว้ ปูจึงเอาก้ามอีกข้างหนีบคอไว้.

โส อสฺสสนฺโต มหตา ผเณน ภุชงฺคโม กกฺกฏกชฺฌปตฺโต สขา สขารํ ปริตายมาโน ภุชงฺคมํ กกฺกฏโก อคฺคเหสิ ฯ

ก็ปูเป็นสัตว์ต้องการอาหารแต่ไม่กินกา ไม่กินงู ดูกรท่านผู้มีตายาว เราขอถามท่าน เพราะเหตุไร ท่านจึงหนีบเราทั้งสองไว้?

น วายสํ โน ปน สปฺปราชํ ฆาสตฺถิโก กกฺกฏโก อเทยฺย ปุจฺฉามิ ตํ อายตจกฺขุเนตฺต อถ กิสฺส เหตุมฺห อุโภ คหีตา ฯ

บุรุษใดปรารถนาประโยชน์แก่เรา จับเราไปปล่อยในน้ำ บุรุษนั้น เมื่อเขาตาย ความทุกข์จักมีแก่เราไม่น้อย เรากับบุรุษนั้นเป็นคนๆ เดียวกัน

อยํ ปุริโส มม อตฺถกาโม โย มํ คเหตฺวา อุทกาย เนติ ตสฺมึ มเต ทุกฺขมนปฺปกํ เม อหญฺจ เอโส จ อุโภ น โหม ฯ

อนึ่ง คนทั้งปวงได้เห็นเราผู้มีกายอันเติบโตขึ้น ก็ปรารถนาจะเบียดเบียน เราผู้มีเนื้อดีและอ่อนนุ่ม แม้กาทั้งหลายเห็นเราแล้วก็พึงเบียดเบียนเรา.

มมญฺจ ทิสฺวาน ปวฑฺฒกายํ สพฺโพ ชโน หึสิตุเมวมิจฺเฉ สาทุญฺจ ถูลญฺจ มุทุญฺจ มํสํ กากาปิ มํ ทิสฺวาน วิเหฐเยยฺยุํ ฯ

ถ้าท่านหนีบเราทั้งสองไว้ เพราะเหตุบุรุษนั้น ก็ขอให้บุรุษจงลุกขึ้นเถิด เราจะดูดพิษออกเสียให้หมด ขอท่านจงรีบปล่อยเรา และกาโดยเร็วเถิด ก่อนที่พิษจะแล่นเข้าไปสู่บุรุษรุนแรง ทำให้ตายเสีย.

สเจ ตสฺส เหตุมฺห อุโภ คหีตา อุฏฺฐาตุ โปโส วิสมาวมามิ มมญฺจ กากญฺจ ปมุญฺจ ขิปฺปํ ปุเร วิสํ คาฬฺหมุเปติ มจฺจํ ฯ

เราจะปล่อยงูไป แต่กาเรายังไม่ปล่อยก่อน เพราะว่า เราจะเอากาไว้เป็น ประกันก่อน เราเห็นบุรุษมีความสุข ปราศจากโรคแล้ว จึงจะปล่อย กาไป เหมือนกับงู.

สปฺปํ ปโมกฺขามิ น ตาว กากํ ปฏิพทฺธโก โหติ หิ ตาว กาโก ปุริสญฺจ ทิสฺวาน สุขึ อโรคํ กากํ ปโมกฺขามิ ยเถว สปฺปํ ฯ

พระเทวทัตต์ในครั้งนั้น ได้เกิดเป็นกา ส่วนช้างเกิดเป็นงูเห่า พระอานนท์ ผู้เจริญเกิดเป็นปู เราผู้เป็นศาสดาในครั้งนั้น เกิดเป็นพราหมณ์. จบ สุวรรณกักกฏกชาดกที่ ๔.

กาโก ตทา เทวทตฺโต อโหสิ วารโณ ปน กณฺหสปฺโป อโหสิ อานนฺทภโทฺร กกฺกฏโก อโหสิ อหํ ตทา พฺราหฺมโณ โหมิ สตฺถาติ ฯ สุวณฺณกกฺกฏกชาตกํ จตุตฺถํ ฯ ---------