๑๒. ทัททรชาดก

ผู้ใดเจ้าให้ข้าวหุงกิน กลับกินลูกทั้งสองของเจ้าซึ่งมิได้มีความผิดเลย เจ้าจงวางเขี้ยวลงบนผู้นั้น อย่าปล่อยให้มันมีชีวิตอยู่ต่อไปเลย.

โย เต ปุตฺตเก อกฺขาทิ ทินฺนภตฺโต อทูสเก ตสฺมึ ทาฐา นิปาเตหิ มา เต มุญฺจิตฺถ ชีวโก ฯ

บุรุษผู้มีความหยาบช้าร้ายแรง ผู้ลบหลู่ชิ้นผ้าที่ตนนุ่งอยู่ ฉันไม่ขอเห็น มันเลย ฉันจะวางเขี้ยวลงในบุรุษใดเล่า?

อากิณฺณลุทฺโท ปุริโส ธาติโจลํว มกฺขิโต ปเทสํ ตํ น ปสฺสามิ ยตฺถ ทาฐา นิปาตเย ฯ

อันบุรุษผู้อกตัญญู มักคอยแสวงหาโอกาสอยู่เป็นนิตย์ ถึงจะพึงให้แผ่น ดินทั้งปวง ก็ไม่พึงทำให้บุรุษนั้นชื่นชมยินดีได้เลย.

อกตญฺญุสฺส โปสสฺส นิจฺจํ วิวรทสฺสิโน สพฺพญฺเจ ปฐวึ ทชฺชา เนว นํ อภิราธเย ฯ

ดูกรเสือโคร่งชื่อสุพาหุ เพราะเหตุไรหนอท่านจึงรีบด่วนกลับมาพร้อมกับ มาณพ กิจที่เป็นประโยชน์อะไรของท่านมีอยู่ในที่นี้ เราขอถามท่านถึง กิจอันเป็นประโยชน์นั้น ท่านจงบอกแก่เรา?

กินฺนุ สุพาหุ ตรมานรูโป ปจฺจาคโตสิ สห มาณเวน กึ กิจฺจมตฺถํ อิธมตฺถิ ตุยฺหํ อกฺขาหิ เม ปุจฺฉิโต เอตมตฺถํ ฯ

นกกระทาผู้มีรูปงามตัวใด ซึ่งเป็นสหายของท่าน เราสงสัยว่านกกระทา ตัวนั้นจะถูกฆ่าเสียแล้วในวันนี้ เราได้ฟังเหตุอันเกี่ยวเนื่องด้วยการ กระทำของบุรุษนั้น จึงมิได้สำคัญว่านกกระทาตัวนั้นจะอยู่เป็นสุขในวันนี้.

โย เต สขา ททฺทโร สาธุรูโป ตสฺส วธํ ปริสงฺกามิ อชฺช ปุริสสฺส กมฺมายตนานิ สุตฺวา นาหํ สุขึ ททฺทรํ อชฺช มญฺเญ ฯ

ท่านได้ฟังเหตุอะไรอันเกี่ยวเนื่องด้วยการกระทำของบุรุษนี้ ในความ ประพฤติเลี้ยงชีพของบุรุษนี้ หรือท่านได้ฟังคำปฏิญาณอะไรของบุรุษนี้ จึงสงสัยว่า นกกระทาถูกมาณพนี้ ฆ่าเสียแล้ว

กานิสฺส กมฺมายตนานิ อสฺสุ ปุริสสฺส วุตฺติสโมธานตาย กํ วา ปฏิญฺญํ ปุริสสฺส สุตฺวา ปริสงฺกสิ ททฺทรํ มาณเวน ฯ

การค้าขายอันเป็นของชาวเมืองกลิงครัฐ บุรุษนี้ก็ได้ประพฤติมาแล้ว แม้ หนทางที่มีหลักตอ บุรุษนี้ก็ได้ประพฤติท่องเที่ยวไปด้วยการรับจ้าง การ ฟ้อนรำขับร้องร่วมกับคนฟ้อนทั้งหลาย บุรุษนี้ก็ได้ประพฤติมา ถึงการ รบกันด้วยท่อนไม้ในท่ามกลางมหรสพ บุรุษนี้นี้ก็ได้เคยรบมาแล้ว.

จิณฺณา กลิงฺคา จริตา วณิชฺชา เวตฺตาจาโร สงฺกุปโถปิ จิณฺโณ นเฏหิ จิณฺณํ สห วากุเรหิ ทณฺเฑน ยุทฺธมฺปิ สมชฺชมชฺเฌ ฯ

นกทั้งหลายบุรุษนี้ก็ได้ดักมาแล้ว การตวงข้าวเปลือกด้วยเครื่องตวง บุรุษ นี้ก็ได้ตวงมาแล้ว สกาบุรุษนี้ก็ได้ชนะมาแล้ว ความสำรวมระวังบุรุษนี้ ก็ก้าวล่วงเสีย เลือดที่ไหลออกมาตั้งครึ่งคืนบุรุษนี้ก็คัดให้หยุดได้ มือ ทั้งสองของบุรุษนี้มีความร้อนในเวลารับก้อนข้าว.

พนฺธา กุลิกา มิตมาฬฺหเกน อกฺขา ชิตา สญฺญโม อพฺภตีโต อปฺปหิตํ ปุปฺผกํ อฑฺฒรตฺตํ หตฺถา อฑฺฒา ปิณฺฑปฏิคฺคเหน ฯ

เราได้ฟังเหตุทั้งหลาย อันเกี่ยวเนื่องด้วยการกระทำของบุรุษนี้ ในความ ประพฤติเลี้ยงชีวิตของบุรุษนี้มาดังนี้ว่า กลุ่มขนนกกระทาก็ยังปรากฏอยู่ บนชฎาของบุรุษนี้ วัวทั้งหลายบุรุษนี้ก็ได้ฆ่ากินแล้ว ไฉนจะไม่ฆ่านก กระทากินเล่า. จบ ทัททรชาดกที่ ๑๒. ----------------------------------------------------- รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. คิชฌชาดก ๒. โกสัมพิยชาดก ๓. มหาสุวราชชาดก ๔. จุลลสุวกราชชาดก ๕. หริตจชาดก ๖. ปทกุสลมาณวชาดก ๗. โลมสกัสสปชาดก ๘. จักกวากชาดก ๙. หลิททราคชาดก ๑๐. สมุคคชาดก ๑๑. ปูติมังสชาดก ๑๒. ทัททรชาดก. จบ นวกนิบาตชาดก. -----------------------------------------------------

ตานิสฺส กมฺมายตนานิ อสฺสุ ปุริสสฺส วุตฺติสโมธานตาย ยถา อยํ ทิสฺสติ โลมปิณฺโฑ คาโว หตา กึ ปน ททฺทรสฺสาติ ฯ ททฺทรชาตกํ ทฺวาทสมํ ฯ --------- ตสฺสุทฺทานํ วรคิชฺฌ สมชฺชนํ หํสวโร นิธิสวฺหย หาริต ปาตลิโก อชรามร ธงฺก ติติกฺข กุโต อถ ทฺวาทส เปกฺขน ททฺทริภิ ฯ นวกนิปาตํ นิฏฺฐิตํ ฯ ---------