กุสลัตติกเหตุสเหตุกทุกะ

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรม และสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล อาศัย ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล อาศัยธรรม ที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรม ที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุํ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ เหตุํ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ นเหตุํ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต นว อาเสวเน นว กมฺเม นว วิปาเก นว อวิคเต นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๓ สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

นเหตุํ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ นเหตุํ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เป็นปัจจัย แก่ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรม ที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัย แก่ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัย

เหตุํ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ นเหตุํ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ เหตุํ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ นเหตุํ เนวเสกฺขานาเสกฺขญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เป็น ปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรม ที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรม ที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรม ที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุํ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล เป็น ปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นทั้งเหตุธรรมและสเหตุกธรรม ที่เป็นกุศล โดยอธิปติปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุํ เนวเสกฺขานาเสกฺขํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นปุเรชาตปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๗ ในอนันตรปัจจัย มี " ๕ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๕ ในสหชาตปัจจัย มี " ๓ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

นเหตุยา เทฺว นอารมฺมเณ ตีณิ นอธิปติยา นว นอนนฺตเร ตีณิ นสมนนฺตเร ตีณิ นอญฺญมญฺเญ ตีณิ นอุปนิสฺสเย ตีณิ นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต นว โนนตฺถิยา ตีณิ โนวิคเต ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เทฺว ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น

เหตุ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เหตุสฺส เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ

ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นกุศล อาศัย ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอกุศล อาศัยธรรม ที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอัพยากฤต อาศัยธรรม ที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เหตุสฺส เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

เหตุ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เหตุสฺส เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๓ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๓ สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

นเหตุ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม นเหตุสฺส เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นกุศล เป็น ปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นกุศล โดยอารัมมณ- *ปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่ ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรมที่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ นัย ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัย แก่ธรรมที่เป็นสเหตุกธรรม แต่ไม่ใช่เหตุธรรม ที่เป็นอัพยากฤต โดยอารัมมณ- *ปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว ปุเรชาเต ตีณิ ปจฺฉาชาเต ตีณิ อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อินฺทฺริเย นว ฌาเน ตีณิ มคฺเค นว สมฺปยุตฺเต นว วิปฺปยุตฺเต ปญฺจ อตฺถิยา นว นตฺถิยา นว วิคเต นว อวิคเต นว ฯ

ในอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในอธิปติปัจจัย มี " ๗ ในอนันตรปัจจัย มี " ๕ ในสหชาตปัจจัย มี " ๓ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๙ ในอวิคตปัจจัย มี " ๓

เหตุ เนวเสกฺขานาเสกฺโข ธมฺโม เหตุสฺส เนวเสกฺขานาเสกฺขสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น กุสลัตติกเหตุสเหตุทุกะ จบ

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ เหตุทุกเสกฺขตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ---------