This collection answers by quoting only — editions are set side by side, never summarised, interpreted, or scored for reliability
อรรถกถาแปลไทย
อรรถกถาแปลไทย · ได้รับอนุญาตจากเจ้าของสิทธิ์ — บันทึกจากคำยืนยันของผู้ดำเนินการ ยังไม่มีเอกสารประกอบ
๑๐๐. อรรถกถาพุทธุปัฏฐากเถราปทาน
อปทานของท่านพระพุทธุปัฏฐากเถระมีคำเริ่มต้นว่า วิปสฺสิสฺส ภควโต ดังนี้.
พระเถระแม้นี้ได้บำเพ็ญกุศลสมภารในพระพุทธเจ้าองค์ก่อนๆ สั่งสมบุญทั้งหลายอันเป็นอุปนิสัยแก่พระนิพพานในภพนั้นๆ ในกาลแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าวิปัสสี บังเกิดในตระกูลคนเป่าสังข์ เจริญวัยแล้วได้เป็นผู้ฉลาดในศิลปะ คือในการเป่าสังข์ของตน.
ท่านเป่าสังข์ถวายพระผู้มีพระภาคเจ้าตลอดกาลเป็นนิตย์ แล้วบูชาด้วยเสียงสังข์นั่นเอง.
ด้วยบุญกรรมนั้น ท่านท่องเที่ยวไปในเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย ท่านได้มีชื่อเสียงกึกก้องบันลือลั่นปรากฏไปทั่วทุกสถาน.
ในพุทธุปบาทกาลนี้ บังเกิดในตระกูลที่ปรากฏแห่งหนึ่ง เจริญวัยแล้ว ปรากฏโดยชื่อว่า มธุสสระ ดังนี้ เลื่อมใสในพระศาสดา บวชแล้วไม่นานนักก็ได้เป็นพระอรหันต์. ภายหลัง ท่านปรากฏชื่อว่า มธุรัสสเถระ ดังนี้.
วันหนึ่ง ท่านระลึกถึงบุพกรรมของตน เกิดโสมนัส เมื่อจะประกาศปุพพจริตาปทาน จึงกล่าวคำมีอาทิว่า วิปสฺสิสฺส ภควโต ดังนี้.
คำนั้นท่านได้กล่าวแล้วในหนหลังนั่นแล.
ชื่อว่าสังขธมกะ ผู้เป่าสังข์นั้นทำเสียงให้กึกก้อง. อธิบายว่า เรานั้นได้เป็นผู้เป่าสังข์นั้นเอง.
คำที่เหลือในบททั้งปวงมีอรรถตื้นทั้งนั้นแล. จบอรรถกถาพุทธุปัฏฐากเถราปทาน จบอรรถกถาสุธาวรรคที่ ๑๐ -----------------------------------------------------
รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. สุธาปิณฑิยเถราปทาน
๒. สุปีฐิยเถราปทาน
๓. อัฑฒเจลกเถราปทาน
๔. สูจิทายกเถราปทาน
๕. คันธมาลิยเถราปทาน
๖. ติปุปผิยเถราปทาน
๗. มธุปิณฑิกเถราปทาน
๘. เสนาสนทายกเถราปทาน
๙. ไวยาวัจจกเถราปทาน
๑๐. พุทธุปัฏฐากเถราปทาน
ท่านประกาศคาถาไว้ ๖๐ คาถากึ่ง. จบสุธาวรรคที่ ๑๐ -----------------------------------------------------
อนึ่ง รวมวรรคมี ๑๐ วรรค คือ
พุทธวรรคที่ ๑
สีหาสนิยวรรคที่ ๒
สุภูติวรรคที่ ๓
กุณฑธานวรรคที่ ๔
อุปาลิวรรคที่ ๕
วีชนีวรรคที่ ๖
สกจิตตนิยวรรคที่ ๗
นาคสมาลวรรคที่ ๘
ติมีรปุปผิยวรรคที่ ๙
เป็น ๑๐ ทั้งสุธาวรรค
รวมคาถาได้ ๑,๔๕๕ คาถา. จบหมวด ๑๐ แห่งพุทธวรรค จบหมวด ๑๐๐ ที่ ๑ -----------------------------------------------------