คลังกฎหมาย / กฎกระทรวงกำหนดฐานรากของอาคารและพื้นดินที่รองรับอาคาร พ.ศ. 2566

กฎกระทรวงกำหนดฐานรากของอาคารและพื้นดินที่รองรับอาคาร พ.ศ. 2566 · 2566

มาตรา

ข้อ ๒ ในกฎกระทรวงนี้ “ดิน” หมำยควำมว่ำ วัสดุธรรมชำติที่ประกอบเป็นเปลือกโลก เช่น หิน กรวด ทรำย ดินเหนียว “ดินฐำนรำก” หมำยควำมว่ำ ดิน และหมำยควำมรวมถึงวัสดุอื่นที่จัดให้มีเพื่อกำรปรับปรุง คุณภำพดินที่ใช้รองรับฐำนรำกของอำคำร “ดินเหนียว” หมำยควำมว่ำ ดินที่ประกอบด้วยอนุภำคขนำดละเอียดซึ่งมีขนำดเล็กกว่ำ ๐.๐๗๕ มิลลิเมตร และมีแรงยึดเหนี่ยวระหว่ำงอนุภำค ทำให้มีควำมเหนียวและสำมำรถปั้นเป็นรูปร่ำงได้ “ดินเหนียวแข็ง” หมำยควำมว่ำ ดินเหนียวที่มีค่ำกำลังรับแรงเฉือนแบบไม่ระบำยน้ำ เกิน ๕๐ กิโลปำสกำลขึ้นไป หรือมีค่ำกำรตอกทดสอบมำตรฐำน SPT N- Value เกิน ๘ ครั้ง แต่ไม่เกิน ๓๐ ครั้งต่อ ๓๐๐ มิลลิเมตร “ดินเหนียวแข็งปำนกลำง” หมำยควำมว่ำ ดินเหนียวที่มีค่ำกำลังรับแรงเฉือนแบบไม่ระบำยน้ำ เกิน ๒๕ กิโลปำสกำล แต่ไม่เกิน ๕๐ กิโลปำสกำล หรือมีค่ำกำรตอกทดสอบมำตรฐำน SPT N- Value เกิน ๔ ครั้ง แต่ไม่เกิน ๘ ครั้งต่อ ๓๐๐ มิลลิเมตร เลม่ ๑๔๐ ตอนที่ ๕๓ ก หนา้ ๑๐ ราชกิจจานุเบกษา ๓๑ สิงหาคม ๒๕๖๖ “ดินเหนียวอ่อน” หมำยควำมว่ำ ดินเหนียวที่มีปริมำณน้ำในดินเกินร้อยละ ๗๐ แต่ไม่เกิน ร้อยละ ๑๐๐ ของน้ำหนักเม็ดดินแห้ง หรือมีค่ำกำลังรับแรงเฉือนแบบไม่ระบำยน้ำตั้งแต่ ๑๒.๕ กิโลปำสกำล แต่ไม่เกิน ๒๕ กิโลปำสกำล หรือมีค่ำกำรตอกทดสอบมำตรฐำน SPT N- Value ไม่เกิน ๔ ครั้งต่อ ๓๐๐ มิลลิเมตร “ดินเหนียวอ่อนมำก” หมำยควำมว่ำ ดินเหนียวที่มีปริมำณน้ำในดินเกินร้อยละ ๑๐๐ ของน้ำหนักเม็ดดินแห้งหรือมีค่ำกำลังรับแรงเฉือนแบบไม่ระบำยน้ำน้อยกว่ำ ๑๒.๕ กิโลปำสกำล “ดินดำน” หมำยควำมว่ำ ดินเหนียวแข็งที่มีค่ำกำรตอกทดสอบมำตรฐำน SPT N- Value เกิน ๓๐ ครั้งต่อ ๓๐๐ มิลลิเมตร “กรวด” หมำยควำมว่ำ เม็ดหินที่เกิดตำมธรรมชำติ รูปทรงกลมมน และมีขนำดระหว่ำง ๔.๗๕ มิลลิเมตร ถึง ๗๕ มิลลิเมตร แต่ไม่มีแรงยึดเหนี่ยวระหว่ำงอนุภำคและปั้นเป็นรูปร่ำงไม่ได้ “กรวดแน่น” หมำยควำมว่ำ กรวดที่มีค่ำกำรตอกทดสอบมำตรฐำน SPT N- Value เกิน ๓๐ ครั้งต่อ ๓๐๐ มิลลิเมตร “กรวดแน่นปำนกลำง” หมำยควำมว่ำ กรวดที่มีค่ำกำรตอกทดสอบมำตรฐำน SPT N- Value ตั้งแต่ ๑๐ ครั้ง แต่ไม่เกิน ๓๐ ครั้งต่อ ๓๐๐ มิลลิเมตร “กรวดหลวม” หมำยควำมว่ำ กรวดที่มีค่ำกำรตอกทดสอบมำตรฐำน SPT N- Value น้อยกว่ำ ๑๐ ครั้งต่อ ๓๐๐ มิลลิเมตร “หิน” หมำยควำมว่ำ มวลของแข็งที่ประกอบขึ้นด้วยแร่ชนิดเดียวกันหรือหลำยชนิดรวมตัวกัน อยู่ตำมธรรมชำติ “ทรำย” หมำยควำมว่ำ เม็ดหินที่เกิดตำมธรรมชำติซึ่งมีขนำดเล็กกว่ำกรวด และมีขนำด ระหว่ำง ๐.๐๗๕ มิลลิเมตร ถึง ๔.๗๕ มิลลิเมตร แต่ไม่มีแรงยึดเหนี่ยวระหว่ำงอนุภำคและปั้น เป็นรูปร่ำงไม่ได้ “ทรำยแน่น” หมำยควำมว่ำ ทรำยที่มีค่ำกำรตอกทดสอบมำตรฐำน SPT N- Value เกิน ๓๐ ครั้งต่อ ๓๐๐ มิลลิเมตร “ทรำยแน่นปำนกลำง” หมำยควำมว่ำ ทรำยที่มีค่ำกำรตอกทดสอบมำตรฐำน SPT N- Value ตั้งแต่ ๑๐ ครั้ง แต่ไม่เกิน ๓๐ ครั้งต่อ ๓๐๐ มิลลิเมตร “ค่ำกำรตอกทดสอบมำตรฐำน SPT N- Value” หมำยควำมว่ำ จำนวนครั้งในกำรตอกกระบอกผ่ำ ที่มีเส้นผ่ำนศูนย์กลำงภำยนอก ๕๐ มิลลิเมตร เส้นผ่ำนศูนย์กลำงภำยใน ๓๕ มิลลิเมตร และควำมยำว ๖๕๐ มิลลิเมตร ลงในหลุมเจำะสำรวจดินที่ทดสอบตำมวิธีมำตรฐำน โดยกำรปล่อยลูกตุ้มที่มีมวล ๖๓.๕ กิโลกรัม ที่ควำมสูง ๗๖๐ มิลลิเมตร ตกลงมำอย่ำงอิสระ จนกระทั่งกระบอกผ่ำจมเป็นระยะ ๓๐๐ มิลลิเมตรสุดท้ำย จำกกำรตอกให้จม ๔๕๐ มิลลิเมตร “ฐำนรำก” หมำยควำมว่ำ ส่วนของอำคำรที่ทำหน้ำที่ถ่ำยน้ำหนักของอำคำรส่วนบน ลงสู่ดินฐำนรำก เลม่ ๑๔๐ ตอนที่ ๕๓ ก หนา้ ๑๑ ราชกิจจานุเบกษา ๓๑ สิงหาคม ๒๕๖๖ “ฐำนรำกแผ่” หมำยควำมว่ำ ฐำนรำกที่ทำหน้ำที่ถ่ำยน้ำหนักบรรทุกของอำคำรส่วนบน ลงสู่ดินฐำนรำกโดยตรง “ฐำนรำกเสำเข็ม” หมำยควำมว่ำ ฐำนรำกที่ทำหน้ำที่ถ่ำยน้ำหนักบรรทุกของอำคำรส่วนบน ผ่ำนเสำเข็มลงสู่ดินฐำนรำก “หน่วยแรง” หมำยควำมว่ำ แรงต่อหนึ่งหน่วยพื้นที่ที่รับแรงนั้น “กำลังแบกทำนของดินฐำนรำก” หมำยควำมว่ำ หน่วยแรงต้ำนทำนสูงสุดที่ดินฐำนรำกสำมำรถ รองรับน้ำหนักบรรทุกได้ซึ่งคำนวณได้จำกคุณสมบัติทำงวิศวกรรมของดินฐำนรำกโดยวิธีสถิตยศำสตร์หรือ ประเมินจำกผลกำรทดสอบกำลังแบกทำนของดินฐำนรำกที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวงนี้ “หน่วยแรงแบกทำนที่ยอมให้ของดินฐำนรำก” หมำยควำมว่ำ ค่ำหน่วยแรงต้ำนทำนที่ดิน ฐำนรำกสำมำรถรองรับน้ำหนักบรรทุกได้อย่ำงปลอดภัย “เสำเข็ม” หมำยควำมว่ำ เสำที่ตอก กด หรือหล่ออยู่ในดินฐำนรำกเพื่อรับน้ำหนักบรรทุก ของอำคำร “แรงต้ำนทำนที่ยอมให้ของเสำเข็ม” หมำยควำมว่ำ แรงต้ำนทำนกำรรับน้ำหนักบรรทุก ได้อย่ำงปลอดภัยของเสำเข็ม “แรงต้ำนทำนสูงสุดของเสำเข็ม” หมำยควำมว่ำ แรงต้ำนทำนกำรรับน้ำหนักบรรทุกสูงสุด ของเสำเข็มซึ่งคำนวณได้จำกรำยงำนกำรสำรวจดินฐำนรำกหรือประเมินจำกผลกำรทดสอบเสำเข็ม โดยวิธีสถิตยศำสตร์หรือวิธีพลศำสตร์ “กำรทดสอบแรงต้ำนทำนของเสำเข็มโดยวิธีสถิตยศำสตร์แบบคงน้ำหนักบรรทุก” หมำยควำมว่ำ กำรทดสอบกำรรับน้ำหนักโดยคงน้ำหนักกดทับบนหัวเสำเข็มในแต่ละช่วงของน้ำหนักบรรทุกทดสอบ ตำมระยะเวลาและอัตรำกำรทรุดตัวของเสำเข็ม “พื้นผิวประสิทธิผลของเสำเข็ม” หมำยควำมว่ำ ผลคูณของควำมยำวของเสำเข็มกับควำมยำว ของเส้นล้อมรูปที่สั้นที่สุดของหน้ำตัดปกติของเสำเข็มนั้น “ระยะหุ้มเสำเข็ม” หมำยควำมว่ำ ควำมหนำของคอนกรีตที่หุ้มเสำเข็ม “ระยะหุ้มขอบเสำเข็ม” หมำยควำมว่ำ ระยะสั้นที่สุดจำกขอบนอกของเสำเข็มต้นริมสุด ถึงขอบนอกสุดของฐำนคอนกรีต “ระยะหุ้มหัวเสำเข็ม” หมำยควำมว่ำ ระยะจำกผิวบนของเสำเข็มที่ฝังอยู่ในฐำนคอนกรีต ถึงส่วนล่ำงสุดของฐำนคอนกรีต “กำแพงกันดิน” หมำยควำมว่ำ โครงสร้ำงที่สร้ำงเป็นกำแพงเพื่อป้องกันกำรเคลื่อนตัวของดิน “ผู้ออกแบบและคำนวณ” หมำยควำมว่ำ วิศวกรสำขำวิศวกรรมโยธำตำมกฎหมำยว่ำด้วยวิศวกร ซึ่งทำหน้ำที่จัดทำรายการคำนวณ แบบแปลน และรำยละเอียดในกำรก่อสร้ำงอำคำรด้ำนวิศวกรรม เลม่ ๑๔๐ ตอนที่ ๕๓ ก หนา้ ๑๒ ราชกิจจานุเบกษา ๓๑ สิงหาคม ๒๕๖๖ “รำยงำนกำรสำรวจดินฐำนรำก” หมำยควำมว่ำ เอกสำรซึ่งแสดงผลกำรสำรวจชั้นดินฐำนรำก หรือผลกำรทดสอบคุณสมบัติทำงวิศวกรรมของดินฐำนรำกที่เพียงพอต่อกำรคำนวณเสถียรภำพและ ควำมมั่นคงแข็งแรงของฐำนรำกของอำคำรได้ และรับรองโดยสถำบันที่เชื่อถือได้ “สถำบันที่เชื่อถือได้” หมำยควำมว่ำ

(๑) ส่วนรำชกำรหรือหน่วยงำนของรัฐที่มีภำรกิจหลักเกี่ยวกับงำนด้ำนวิศวกรรมด้ำนกำรออกแบบ และคำนวณ กำรพิจำรณำตรวจสอบ หรือกำรให้คำปรึกษำ

(๒) นิติบุคคลซึ่งเป็นผู้ได้รับใบอนุญำตประกอบวิชำชีพวิศวกรรมควบคุมตำมกฎหมำย ว่ำด้วยวิศวกรที่มีวัตถุประสงค์ในกำรให้คำปรึกษำแนะนำด้ำนวิศวกรรม ซึ่งมีวิศวกรระดับวุฒิวิศวกร สำขำวิศวกรรมโยธำตำมกฎหมำยว่ำด้วยวิศวกร เป็นผู้ให้คำปรึกษำแนะนำ

(๓) สถำบันอุดมศึกษำที่มีกำรเรียนกำรสอนหรืองำนวิจัยในเรื่องที่เกี่ยวข้อง และเป็นไป ตำมหลักเกณฑ์ที่อธิบดีกรมโยธำธิกำรและผังเมืองประกาศกำหนด

ลิงก์อ้างอิงตรึงฉบับด้วย ?v=2566 — ถ้าวันหนึ่งมีฉบับแก้ไขถูกนำเข้า ลิงก์นี้จะยังชี้ฉบับเดิม

ตัวบทนี้คือฉบับที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ณ ปีที่ระบุ ไม่ใช่ฉบับรวมการแก้ไข มาตราที่ถูกแก้ไข เพิ่ม หรือยกเลิกภายหลังจะไม่ปรากฏ — ระบบยังไม่ได้ตรวจสถานะบังคับใช้ปัจจุบัน

ที่มาของตัวบทนี้

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา · ตัวบทกฎหมายที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา — การพิจารณาของผู้ดำเนินการ (ไม่ใช่สัญญาอนุญาต ไม่ใช่ความเห็นที่ปรึกษากฎหมาย) · sha256:167dafcbf89c · 2026-08-23