กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับเครื่องจักร ปั้นจั่น และหม้อน้ำ พ.ศ. 2564

สารบัญของฉบับนี้

1. หมวด ๑ เครื่องจักรมาตรา ๖–๕๕ · 50
2. ส่วนที่ ๑ บททั่วไปมาตรา ๖–๒๑ · 16
3. ส่วนที่ ๒ เครื่องปั๊มโลหะมาตรา ๒๒–๒๕ · 4
4. ส่วนที่ ๓ เครื่องเชื่อมไฟฟ้ำและเครื่องเชื่อมก๊ำซมาตรา ๒๖–๓๓ · 8
5. ส่วนที่ ๔ รถยกมาตรา ๓๔–๔๒ · 9
6. ส่วนที่ ๕ ลิฟต์มาตรา ๔๓–๔๘ · 6
7. ส่วนที่ ๖ เครื่องจักรสำหรับใช้ในกำรยกคนขึนทำงำนบนที่สูงมาตรา ๔๙–๕๔ · 6
8. ส่วนที่ ๗ รอกมาตรา ๕๕ · 1
9. หมวด ๒ ปั้นจั่นมาตรา ๕๖–๙๒ · 37
10. ส่วนที่ ๑ บททั่วไปมาตรา ๕๖–๗๒ · 17
11. ส่วนที่ ๒ ปั้นจั่นเหนือศีรษะและปั้นจั่นขำสูงมาตรา ๗๓–๗๕ · 3
12. ส่วนที่ ๓ ปั้นจั่นหอสูงมาตรา ๗๖–๘๑ · 6
13. ส่วนที่ ๔ รถปั้นจั่นและเรือปั้นจั่นมาตรา ๘๒–๘๕ · 4
14. ส่วนที่ ๕ อุปกรณ์ที่ใช้เกี่ยวกับปั้นจั่นมาตรา ๘๖–๙๒ · 7
15. หมวด ๓ หม้อนำ หม้อต้มที่ใช้ของเหลวเป็นสื่อนำควำมร้อนมาตรา ๙๓–๑๑๘ · 26
16. ส่วนที่ ๑ บททั่วไปมาตรา ๙๓–๑๐๖ · 14
17. ส่วนที่ ๒ หม้อนำมาตรา ๑๐๗–๑๐๙ · 3
18. ส่วนที่ ๓ หม้อต้มที่ใช้ของเหลวเป็นสื่อนำควำมร้อนมาตรา ๑๑๐–๑๑๒ · 3
19. ส่วนที่ ๔ ภำชนะรับควำมดันมาตรา ๑๑๓–๑๑๕ · 3
20. ส่วนที่ ๕ ภำชนะบรรจุก๊ำซทนควำมดันมาตรา ๑๑๖–๑๑๘ · 3
21. หมวด ๔ กำรคุ้มครองควำมปลอดภัยส่วนบุคคลมาตรา ๑๑๙–๑๒๑ · 3

ปรารภ

เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๕๒ ก หนา้ ๓ ราชกิจจานุเบกษา ๖ สิงหาคม ๒๕๖๔ กฎกระทรวง กำหนดมำตรฐำนในกำรบริหำร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับเครื่องจักร ปั้นจั่น และหม้อนำ พ.ศ. ๒๕๖๔ อำศัยอำนำจตำมควำมในมาตรา ๕ วรรคหนึ่ง และมาตรา ๘ วรรคหนึ่ง แห่งพระรำชบัญญัติ ควำมปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. ๒๕๕๔ รัฐมนตรีว่ำกำรกระทรวงแรงงาน ออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี

1. ส่วนที่ ๑ บททั่วไป

   16 มาตรา
2. ๖

   นำยจ้ำงต้องดูแลให้ลูกจ้างซึ่งทำงำนเกี่ยวกับเครื่องจักรปฏิบัติ ดังต่อไปนี (๑) สวมใส่เครื่องนุ่งห่มให้เรียบร้อยรัดกุม เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๕๒ ก หนา้ ๖ ราชกิจจานุเบกษา ๖ สิงหาคม ๒๕๖๔ (๒) ไม่สวมใส่เครื่องประดับที่อำจเกี่ยวโยงกับสิ่งหนึ่งสิ่งใดได้ (๓) รวบผมที่ปล่อยยำวเกินสมควรหรือทำอย่ำงหนึ่งอย่ำงใดให้อยู่ในลักษณะที่ปลอดภัย

3. ๗

   ในบริเวณที่มีกำรติดตัง กำรซ่อมแซม หรือกำรตรวจสอบเครื่องจักรหรือเครื่อง ป้องกันอันตรำยจำกเครื่องจักร นำยจ้ำงต้องติดป้ำยแสดงกำรดำเนินกำรดังกล่ำวโดยใช้เครื่องหมายหรือ ข้อควำมที่เข้ำใจง่ำยและเห็นได้ชัดเจน รวมทังจัดให้มีระบบ วิธีการ หรืออุปกรณ์ป้องกันมิให้เครื่องจักร นันทำงำน และให้แขวนป้ำย หรือแสดงเครื่องหมายหรือสัญลักษณ์ห้ำมเปิดสวิตช์ไว้ที่สวิตช์ของ เครื่องจักรด้วย

4. ๘

   ในกำรประกอบ กำรติดตัง กำรทดสอบ กำรใช้ กำรซ่อมแซม กำรบำรุงรักษำ กำรตรวจสอบ กำรรือถอน หรือกำรเคลื่อนย้ำยเครื่องจักร รถยก ลิฟต์ เครื่องจักรสำหรับใช้ในกำรยกคน ขึนทำงำนบนที่สูง นำยจ้ำงต้องปฏิบัติตำมรำยละเอียดคุณลักษณะและคู่มือกำรใช้งำนที่ผู้ผลิตกำหนดไว้ หำกไม่มีรำยละเอียดคุณลักษณะและคู่มือกำรใช้งำนดังกล่ำว นำยจ้ำงต้องดำเนินกำรให้วิศวกร เป็นผู้จัดทำรำยละเอียดคุณลักษณะและคู่มือกำรใช้งำนเป็นหนังสือ และต้องมีสำเนำเอกสำรดังกล่ำวไว้ ให้พนักงำนตรวจควำมปลอดภัยตรวจสอบได้ รำยละเอียดคุณลักษณะและคู่มือกำรใช้งำนตำมวรรคหนึ่ง ต้องเป็นภำษำไทยหรือภำษำอื่น ที่ลูกจ้างสำมำรถศึกษำและปฏิบัติเพื่อควำมปลอดภัยในกำรทำงำนได้ ในกรณีที่มีกำรเคลื่อนย้ำยเครื่องจักรที่มีนำหนักตังแต่ ๑ ตันขึนไปที่อำจก่อให้เกิดอันตรำย โดยสภำพของเครื่องจักร นำยจ้ำงต้องจัดให้มีแผนป้องกันอันตรำยจำกกำรเคลื่อนย้ำยดังกล่ำว และปฏิบัติตำมอย่ำงเคร่งครัด

5. ๙

   นำยจ้ำงต้องดูแลให้ลูกจ้างซึ่งทำงำนกับเครื่องจักรตรวจสอบเครื่องจักรนันให้อยู่ ในสภำพใช้งำนได้ดีและปลอดภัยก่อนกำรใช้งำน โดยเครื่องจักรดังต่อไปนี นำยจ้ำงต้องจัดให้มี กำรตรวจสอบประจำปี (๑) เครื่องจักรที่ใช้ในงำนยกและงำนขนย้ำย ได้แก่ รถยก ระบบสำยพำนลำเลียง (๒) เครื่องจักรกลที่ใช้ในงำนดินและงำนถนน ได้แก่ รถแทรกเตอร์ รถตัก เครื่องจักรกล สำหรับงำนขุด รถบด รถขูดอุ้มดิน (scraper) รถเกรด (grader) รถปูแอสฟัลท์ติคคอนกรีต (asphaltic concrete paver) รถพ่นยำง (bitumen distributor หรือ sprayer) (๓) เครื่องจักรที่ใช้ในงำนคอนกรีต ได้แก่ เครื่องผสมคอนกรีต (concrete mixer) เครื่องสั่นคอนกรีต (concrete vibrator) เครื่องปั๊มคอนกรีต (concrete pumping machine) เครื่องยิงคอนกรีต (shotcrete machine) เครื่องพ่นปูนทรำย (mortar sprayer) รถคอนกรีตผสมเสร็จ (transit - mixer truck) (๔) เครื่องจักรที่ใช้ในงำนฐำนรำก ได้แก่ เครื่องตอกเสำเข็ม เครื่องจักรที่ใช้สำหรับงำนเจำะเสำเข็ม และกำแพงพืด เครื่องอัดนำปูน (cement grouting machine) เครื่องทำเสำเข็มดินผสมซีเมนต์ (soil cement column machine) เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๕๒ ก หนา้ ๗ ราชกิจจานุเบกษา ๖ สิงหาคม ๒๕๖๔ (๕) เครื่องจักรที่ใช้ในงำนขุด งำนเจำะ หรืองำนขุดเจำะอุโมงค์ ได้แก่ เครื่องอัดลม (air compressor) เครื่องเจำะหิน (drilling rock machine) เครื่องเจำะอุโมงค์ (tunnel boring machine) เครื่องดันท่อ (pipe jacking machine) แบ็กโฮ (backhoe) แดร็กไลน์ (dragline) รถตักหน้ำ- ขุดหลัง (front - end loader) (๖) เครื่องจักรที่ใช้ในงำนรือถอนทำลำย ได้แก่ เครื่องสกัด (jack hammer) คอนกรีตเบรคเกอร์ (concrete breaker) เครื่องตัดทำลำยโครงสร้ำง (demolition shears) (๗) เครื่องจักรอื่นที่อำจก่อให้เกิดอันตรำยจำกกำรใช้งำนตำมที่อธิบดีประกาศกำหนด กำรตรวจสอบตำมวรรคหนึ่ง ต้องมีสำเนำเอกสำรกำรตรวจสอบไว้ให้พนักงำนตรวจควำมปลอดภัย ตรวจสอบได้

6. ๑๐

   นำยจ้ำงต้องไม่ใช้หรือยอมให้ลูกจ้างใช้เครื่องจักรทำงำนเกินพิกัด หรือขีดควำมสำมำรถ ที่กำหนดไว้ในรำยละเอียดคุณลักษณะและคู่มือกำรใช้งำนตำมข้อ ๘

7. ๑๑

   ในกำรทำงำนเกี่ยวกับเครื่องปั๊มโลหะ เครื่องขัด เครื่องกัด เครื่องตัด เครื่องกลึง เครื่องไส เครื่องเจีย เครื่องเจำะ เครื่องพับ เครื่องม้วน หรือเครื่องจักรอื่นที่อำจก่อให้เกิดอันตรำย จำกกำรใช้งำนได้โดยสภำพตำมที่อธิบดีประกาศกำหนด นำยจ้ำงต้องจัดให้มีข้อควำมเกี่ยวกับวิธีการ ทำงำนกับเครื่องจักรนันติดไว้บริเวณที่ลูกจ้างทำงำน

8. ๑๒

   นำยจ้ำงต้องจัดให้มีกำรประเมินอันตรำยของเครื่องจักรที่อำจก่อให้เกิดอันตรำยจำก กำรใช้งำนถึงขันสูญเสียอวัยวะ ได้แก่ เครื่องจักรประเภทเครื่องบด เครื่องโม่ เครื่องตัดนำแข็ง เครื่องเลื่อยสำยพำน เครื่องเลื่อยวงเดือน เลื่อยยนต์ หรือเครื่องจักรอื่นตำมที่อธิบดีประกาศกำหนด โดยอย่ำงน้อยต้องประกอบด้วยกำรบ่งชีอันตรำย กำรประเมินควำมเสี่ยง และแผนบริหำรจัดการควำมเสี่ยง

9. ๑๓

   ในกำรทำงำนเกี่ยวกับเครื่องปั๊มโลหะ เครื่องเชื่อมไฟฟ้ำ เครื่องเชื่อมก๊ำซ หรือ เครื่องจักรชนิดอื่นที่อำจก่อให้เกิดอันตรำยจำกกำรใช้งำนได้โดยสภำพ นำยจ้ำงต้องใช้ลูกจ้างซึ่งผ่ำนกำรอบรม เกี่ยวกับขันตอนและวิธีการทำงำนที่ปลอดภัยในกำรทำงำนของเครื่องจักร กำรป้องกันอันตรำยจำกเครื่องจักร รำยละเอียดเกี่ยวกับโครงสร้ำงอุปกรณ์ กำรตรวจสอบและบำรุงรักษำอุปกรณ์ของเครื่องจักรนัน โดยวิทยำกรซึ่งมีควำมรู้ ควำมเชี่ยวชำญ และประสบกำรณ์กำรทำงำนเกี่ยวกับเครื่องจักรแต่ละประเภท ตำมหลักสูตรที่อธิบดีประกาศกำหนด

10. ๑๔

    นำยจ้ำงต้องดูแลให้พืนบริเวณรอบเครื่องจักรมีควำมปลอดภัยจำกควำมร้อน แสงสว่ำง เสียง ฝุ่น ฟูมโลหะ สำรเคมีอันตรำย หรือสิ่งกีดขวาง ที่อำจก่อให้เกิดอันตรำยต่อลูกจ้างหรือผู้ซึ่งเกี่ยวข้อง

11. ๑๕

    นำยจ้ำงต้องจัดให้มีวิธีการดำเนินกำรเพื่อป้องกันมิให้ลูกจ้างได้รับอันตรำยจำกกำรทำงำน เกี่ยวกับเครื่องจักร ดังต่อไปนี (๑) เครื่องจักรที่ใช้พลังงำนไฟฟ้ำต้องมีระบบหรือวิธีการป้องกันกระแสไฟฟ้ำรั่วเข้ำตัว ผู้ซึ่งเกี่ยวข้องหรือเครื่องจักรและต้องต่อสำยดิน ทังนี กำรติดตังระบบป้องกันกระแสไฟฟ้ำรั่วให้เป็นไป ตำมมำตรฐำนของสมาคมวิศวกรรมสถำนแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๕๒ ก หนา้ ๘ ราชกิจจานุเบกษา ๖ สิงหาคม ๒๕๖๔ (๒) เครื่องจักรที่ใช้พลังงำนไฟฟ้ำ สำยไฟฟ้ำที่ต่อเข้ำเครื่องจักรต้องเดินมำจำกที่สูง กรณีเดินสำยไฟฟ้ำบนพืนดินหรือฝังดินต้องใช้ท่อร้อยสำยไฟฟ้ำที่แข็งแรงและปลอดภัย (๓) เครื่องจักรชนิดอัตโนมัติต้องมีสีเครื่องหมายปิด - เปิด ที่สวิตช์อัตโนมัติตำมหลักสำกล และมีเครื่องป้องกันมิให้สิ่งหนึ่งสิ่งใดกระทบสวิตช์อันเป็นเหตุให้เครื่องจักรทำงำน (๔) เครื่องจักรที่มีกำรถ่ำยทอดพลังงำนโดยใช้เพลำ สำยพำน รอก เครื่องอุปกรณ์ล้อตุนกำลัง ต้องมีตะแกรงหรือที่ครอบปิดคลุมส่วนที่หมุนได้และส่วนส่งถ่ำยกำลังให้มิดชิด ถ้ำส่วนที่หมุนได้หรือ ส่วนส่งถ่ำยกำลังสูงกว่ำ ๒ เมตร ต้องมีรัวหรือตะแกรงสูงไม่น้อยกว่ำ ๒ เมตร กันล้อมมิให้บุคคล เข้ำไปได้ในขณะเครื่องจักรกำลังทำงำน สำหรับสำยพำนแขวนลอยหรือสำยพำนโซ่นำยจ้ำงต้องจัดให้มี เครื่องป้องกันอันตรำยจำกเครื่องจักรนัน (๕) เครื่องจักรที่มีใบเลื่อยวงเดือนหรือใบเลื่อยสำยพำน ต้องจัดให้มีเครื่องป้องกันอันตรำยจำก ใบเลื่อยของเครื่องจักรนัน (๖) เครื่องจักรที่ใช้เป็นเครื่องลับ ฝน หรือแต่งผิวโลหะแล้วก่อให้เกิดประกำยไฟในขณะทำงำน ต้องมีเครื่องปิดบังประกำยไฟหรือเศษวัสดุในขณะใช้งำนและต้องจัดให้อยู่ห่ำงจำกวัสดุเชือเพลิง (๗) เครื่องจักรที่ใช้ในกำรขึนรูปพลำสติกหรือวัสดุอื่นโดยลักษณะฉีด เป่ำ หรือวิธีการอื่น ต้องมีเครื่องป้องกันอันตรำยจำกเครื่องจักรนัน

12. ๑๖

    นำยจ้ำงต้องบำรุงรักษำและดูแลเครื่องป้องกันอันตรำยจำกเครื่องจักรให้อยู่ในสภำพ ที่สำมำรถป้องกันอันตรำยได้

13. ๑๗

    นำยจ้ำงต้องจัดให้ทำงเดินเข้ำออกจำกพืนที่สำหรับปฏิบัติงำนเกี่ยวกับเครื่องจักร มีควำมกว้ำงไม่น้อยกว่ำ ๘๐ เซนติเมตร

14. ๑๘

    นำยจ้ำงต้องจัดทำรัว คอกกัน หรือเส้นแสดงเขตอันตรำย ณ บริเวณที่ตัง ของเครื่องจักรให้ลูกจ้างเห็นได้ชัดเจน และต้องดูแลไม่ให้ลูกจ้างซึ่งไม่เกี่ยวข้องเข้ำไปในบริเวณดังกล่ำว

15. ๑๙

    นำยจ้ำงต้องติดตังเครื่องป้องกันวัสดุตกหล่นบริเวณสำยพำนลำเลียงเพื่อให้เกิด ควำมปลอดภัยแก่ลูกจ้าง และต้องมีอุปกรณ์ฉุกเฉินที่สำมำรถหยุดกำรทำงำนของสำยพำนได้ทันทีติดตัง ไว้ในตำแหน่งที่เหมำะสม พร้อมใช้งำน และเห็นได้ชัดเจน

16. ๒๐

    นำยจ้ำงต้องควบคุมดูแลไม่ให้ผู้ซึ่งไม่เกี่ยวข้องเข้ำไปในบริเวณเส้นทำงสำยพำนลำเลียง

17. ๒๑

    นำยจ้ำงต้องจัดให้มีวิศวกรควบคุมดูแลกำรติดตังเครื่องจักรที่ควบคุมโดยระบบ อิเล็กทรอนิกส์หรือคอมพิวเตอร์ ในบริเวณพืนที่ที่มีกระแสไฟฟ้ำเหนี่ยวนำจนอำจมีผลทำให้กำรทำงำน ของเครื่องจักรผิดปกติและก่อให้เกิดอันตรำยต่อลูกจ้าง เลม่ ๑๓๘ ตอนที่ ๕๒ ก หนา้ ๙ ราชกิจจานุเบกษา ๖ สิงหาคม ๒๕๖๔