อัชฌัตตัตติกเหตุทุกะ
บาลีและคำแปล
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๔ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อัชฌัตตัตติกเหตุทุกะ
เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตต- *ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม อาศัยเหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ --------- ปฏิจฺจวาโร
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มี " ๒ สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนปฏิจจวาร
เหตุํ ภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นเหตุํ ภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็น อัชฌัตตธรรม โดยเหตุปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม โดยเหตุปัจจัย
เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อวิคเต นว ฯ
เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็น อัชฌัตตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
เหตุํ ภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา: นว ฯ
เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็น อัชฌัตตธรรม โดยอธิปติปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม โดยอธิปติปัจจัย
นอธิปติยา นว นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นวิปฺปยุตฺเต นว ฯ
เหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็น- *อัชฌัตตธรรม โดยอนันตรปัจจัย เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่เหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม โดยอนันตรปัจจัย
เหตุปจฺจยา นอธิปติยา นว ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๔ ในอธิปติปัจจัย มี " ๒ ในอนันตรปัจจัย มี " ๓ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๒ ในสหชาตปัจจัย มี " ๒ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๒ ในนิสสยปัจจัย มี " ๒ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๔ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒
นอธิปติปจฺจยา เหตุยา นว ฯ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ ปฏิจฺจวารสทิสา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ปญฺหาวาโร
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๔
เหตุ ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม เหตุสฺส ภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒
เหตุ ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม เหตุสฺส ภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นว ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น
เหตุยา ตีณิ อารมฺมเณ นว อธิปติยา นว อนนฺตเร นว สมนนฺตเร นว สหชาเต นว อญฺญมญฺเญ นว นิสฺสเย นว อุปนิสฺสเย นว อาเสวเน นว กมฺเม ตีณิ วิปาเก นว อาหาเร ตีณิ อวิคเต นว ฯ
นเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตต- *ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม อาศัยนเหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
เหตุ ภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม เหตุสฺส ภาวนายปหาตพฺพเหตุกสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ
ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒
นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๒ สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ตีณิ ฯ
นเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็น อัชฌัตตธรรม โดยอารัมมณปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นพหิทธา- *ธรรม โดยอารัมมณปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นพหิทธา- *ธรรม โดยอารัมมณปัจจัย นเหตุธรรมที่เป็นพหิทธาธรรม เป็นปัจจัยแก่นเหตุธรรมที่เป็นอัชฌัตต- *ธรรม โดยอารัมมณปัจจัย
นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ นว ฯ ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ --------- ปฏิจฺจวาโร
ในอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในอธิปติปัจจัย มี " ๔ ในอนันตรปัจจัย มี " ๒ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๔ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒
เหตุํ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ เหตุ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๔
เหตุยา นว อารมฺมเณ นว อวิคเต นว ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔
นเหตุํ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นเหตุ เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ
ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น อัชฌัตตัตติกเหตุทุกะ จบ
นเหตุยา เอกํ นอารมฺมเณ ตีณิ นอธิปติยา นว นอนนฺตเร ตีณิ นสมนนฺตเร ตีณิ นอญฺญมญฺเญ ตีณิ นอุปนิสฺสเย ตีณิ นปุเรชาเต นว นปจฺฉาชาเต นว นอาเสวเน นว นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก นว นอาหาเร เอกํ นอินฺทฺริเย เอกํ นฌาเน เอกํ นมคฺเค เอกํ นสมฺปยุตฺเต ตีณิ นวิปฺปยุตฺเต นว โนนตฺถิยา ตีณิ โนวิคเต ตีณิ ฯ