Tatiyakoṭṭhikasutta
Mahākoṭṭhita explains to Sāriputta that ignorance is not understanding the aggregates in terms of the four noble truths, while knowledge is understanding the aggregates.
ฉบับหลวงโกฏฐิตสูตรที่ ๓ · ว่าด้วยความหมายของอวิชชาและวิชชา
ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง
พระนครพาราณสี. ท่านพระสารีบุตรนั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่งแล้ว ได้ถามท่านพระมหาโกฏฐิตะว่า ดูกรท่านโกฏฐิตะ ที่เรียกว่า อวิชชา อวิชชา ดังนี้ อวิชชาเป็นไฉนหนอแล และบุคคลเป็นผู้ประกอบด้วยอวิชชา ด้วยเหตุเพียงเท่าไร? ท่านพระมหาโกฏฐิตะกล่าวว่า ดูกรท่านผู้มีอายุ ปุถุชนผู้ไม่ได้สดับแล้วในโลกนี้ ย่อมไม่รู้ชัดซึ่งรูป ย่อมไม่รู้ชัดซึ่งเหตุเกิดแห่งรูป ย่อมไม่รู้ชัดซึ่งความดับแห่งรูป ย่อมไม่รู้ชัดซึ่งข้อปฏิบัติเครื่องให้ถึงความดับแห่งรูป ย่อมไม่รู้ชัดซึ่งเวทนา … ซึ่งสัญญา … ซึ่งสังขาร … ซึ่งวิญญาณ ย่อมไม่รู้ชัดซึ่งเหตุเกิดแห่งวิญญาณ ย่อมไม่รู้ชัดซึ่งความดับแห่งวิญญาณ ย่อมไม่รู้ชัดซึ่งข้อปฏิบัติเครื่องให้ถึงความดับแห่งวิญญาณ. ดูกรท่านผู้มีอายุ นี้เรียกว่า อวิชชา และบุคคลเป็นผู้ประกอบด้วยอวิชชา ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล.
เมื่อท่านพระมหาโกฏฐิตะกล่าวอย่างนี้แล้ว ท่านพระสารีบุตรจึงได้ถามว่า ดูกรท่านโกฏฐิตะ ที่เรียกว่า วิชชา วิชชา ดังนี้ วิชชาเป็นไฉนหนอแล และบุคคลเป็นผู้ประกอบด้วยวิชชา ด้วยเหตุเพียงเท่าไร? ท่านพระมหาโกฏฐิตะตอบว่า ดูกรท่านผู้มีอายุ อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วในธรรมวินัยนี้ ย่อมรู้ชัดซึ่งรูป ย่อมรู้ชัดซึ่งเหตุเกิดแห่งรูป ย่อมรู้ชัดซึ่งความดับแห่งรูป ย่อมรู้ชัดซึ่งข้อปฏิบัติเครื่องให้ถึงความดับแห่งรูป ย่อมรู้ชัดซึ่งเวทนา … ซึ่งสัญญา … ซึ่งสังขาร … ซึ่งวิญญาณ ย่อมรู้ชัดซึ่งเหตุเกิดแห่งวิญญาณ ย่อมรู้ชัดซึ่งความดับแห่งวิญญาณ ย่อมรู้ชัดซึ่งข้อปฏิบัติเครื่องให้ถึงความดับแห่งวิญญาณ ดูกรท่านผู้มีอายุ นี้เรียกว่า วิชชา และบุคคลเป็นผู้ประกอบด้วยวิชชา ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล.
จบ สูตรที่ ๑๐.
จบ อวิชชาวรรคที่ ๓.
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
- 0.1
Saṁyutta Nikāya 22.135
Linked Discourses 22.135
- 0.2
13. Avijjāvagga
13. Ignorance
Tatiyakoṭṭhikasutta
With Koṭṭhita (3rd)
- 1.1
Taññeva nidānaṁ.
The same setting.
- 1.2
Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṁ mahākoṭṭhikaṁ etadavoca:
Sāriputta said to Mahākoṭṭhita:
- 1.3
“‘avijjā, avijjā’ti, āvuso koṭṭhika, vuccati.
“Reverend Koṭṭhita, they speak of this thing called ‘ignorance’.
- 1.4
Katamā nu kho, āvuso, avijjā;
What is ignorance?
- 1.5
kittāvatā ca avijjāgato hotī”ti?
And how is an ignoramus defined?”
- 2.1
“Idhāvuso, assutavā puthujjano rūpaṁ nappajānāti, rūpasamudayaṁ nappajānāti, rūpanirodhaṁ nappajānāti, rūpanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ nappajānāti.
“Reverend, it’s when an unlearned ordinary person doesn’t understand form, its origin, its cessation, and the practice that leads to its cessation.
- 2.2
Vedanaṁ nappajānāti …pe…
They don’t understand feeling …
- 2.3
saññaṁ …
perception …
- 2.4
saṅkhāre …
choices …
- 2.5
viññāṇaṁ nappajānāti, viññāṇasamudayaṁ nappajānāti, viññāṇanirodhaṁ nappajānāti, viññāṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ nappajānāti.
consciousness, its origin, its cessation, and the practice that leads to its cessation.
- 2.6
Ayaṁ vuccatāvuso, avijjā;
This is called ignorance.
- 2.7
ettāvatā ca avijjāgato hotī”ti.
And this is how an ignoramus is defined.”
- 3.1
Evaṁ vutte, āyasmā sāriputto āyasmantaṁ mahākoṭṭhikaṁ etadavoca:
When he said this, Venerable Sāriputta said to him:
- 3.2
“‘vijjā, vijjā’ti, āvuso koṭṭhika, vuccati.
“Reverend Koṭṭhita, they speak of this thing called ‘knowledge’.
- 3.3
Katamā nu kho, āvuso, vijjā;
What is knowledge?
- 3.4
kittāvatā ca vijjāgato hotī”ti?
And how is a knowing one defined?”
- 4.1
“Idhāvuso, sutavā ariyasāvako rūpaṁ pajānāti, rūpasamudayaṁ pajānāti, rūpanirodhaṁ pajānāti, rūpanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti.
“Reverend, it’s when a learned noble disciple understands form, its origin, its cessation, and the practice that leads to its cessation.
- 4.2
Vedanaṁ …
They understand feeling …
- 4.3
saññaṁ …
perception …
- 4.4
saṅkhāre …
choices …
- 4.5
viññāṇaṁ pajānāti, viññāṇasamudayaṁ pajānāti, viññāṇanirodhaṁ pajānāti, viññāṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ pajānāti.
consciousness, its origin, its cessation, and the practice that leads to its cessation.
- 4.6
Ayaṁ vuccatāvuso, vijjā;
This is called knowledge.
- 4.7
ettāvatā ca vijjāgato hotī”ti.
And this is how a knowing one is defined.”
- 4.8
Dasamaṁ.
- 4.9
Avijjāvaggo tatiyo.
- 5.0
Tassuddānaṁ
- 5.1
Samudayadhamme tīṇi,
- 5.2
assādo apare duve;
- 5.3
Samudaye ca dve vuttā,
- 5.4
koṭṭhike apare tayoti.
- แหล่งที่มา
- SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 ·
sn22.135 - ฉบับที่ใช้
- Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
- English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
- พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
- สิทธิ์การใช้งาน
- สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ