สังยุตตนิกาย สคาถวรรค เทวตาสังยุต อาทิตตวรรคที่ ๕ ฆฏิกรสูตรที่ ๑๐

พึงทราบวินิจฉัยในฆฏิกรสูตรที่ ๑๐ ต่อไป :-

บทว่า ผู้เข้าถึง ได้แก่ เข้าถึงแล้วด้วยอำนาจแห่งความเกิดขึ้น.

บทว่า เป็นผู้หลุดพ้นแล้ว ได้แก่ เป็นผู้หลุดพ้นแล้วด้วยความหลุดพ้นแห่งพระอรหัตผล ในระหว่างแห่งเวลาใกล้ชิดกับความอุบัติขึ้นในอวิหาพรหมโลก.

ในข้อนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสสังโยชน์เบื้องต่ำ ๕ อย่างนี้ว่า มานุสํ เทหํ แปลว่า กายของมนุษย์. ตรัสสังโยชน์อันเป็นส่วนเบื้องบน ๕ อย่างด้วยบทว่า ทิพฺพโยคํ แปลว่า ทิพยโยคะ นี้.

บทว่า อุปจฺจคุํ แปลว่า ก้าวล่วงแล้ว.

บทว่า ท่านอุปกะ เป็นต้น เป็นชื่อของพระเถระเหล่านั้น.

บทว่า ความฉลาด ในคำว่า ท่านเป็นผู้มีความฉลาด กล่าวสรรเสริญภิกษุเหล่านั้น นี้มีอยู่แก่บุคคลนี้ใด เพราะเหตุนั้น บุคคลนั้นจึงชื่อว่ามีความฉลาด.

อธิบายว่า ท่านเป็นผู้มีความฉลาด มีวาจาไม่มีโทษ กล่าวชมเชยสรรเสริญพระเถระเหล่านั้น คือตรัสว่า ดูก่อนเทวบุตร ท่านเป็นผู้ฉลาด.