๕. มหิสราชจริยา

อีกเรื่องหนึ่ง ในกาลที่เราเป็นกระบือ เที่ยวอยู่ในป่าใหญ่ มีกายอ้วนพี มีกำลังมาก ใหญ่โต ดูน่ากลัว

พื้นที่แห่งใดแห่งหนึ่งในป่านี้ อันเป็นที่อยู่ของฝูงกระบือ มีอยู่ที่เงื้อมภูเขาก็ดี ที่ซอกภูเขาก็ดี ที่โคนต้นไม้ก็ดี ที่ใกล้บึงก็ดี

เราเที่ยวไปในที่นั้นๆ เมื่อเราเที่ยวไปในป่าใหญ่ ได้เห็นสถานที่อันเจริญ เราจึงเข้าไปยังที่นั้น แล้วยืนพักอยู่และนอนอยู่ {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๓ หน้า : ๗๕๐} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย จริยาปิฎก [๒. หัตถินาควรรค] ๕. มหิสราชจริยา

ครั้งนั้น ลิงป่าตัวชั่วร้าย ไม่เจริญ ลอกแลก มาที่นั้น ถ่ายปัสสาวอุจจาระรดที่คอ ที่หน้าผาก ที่คิ้ว

ย่อมเบียดเบียนเราวันแรกครั้งหนึ่ง วันที่ ๒ วันที่ ๓ วันที่ ๔ ก็วันละครั้ง เราจึงถูกลิงนั้นเบียดเบียนตลอดกาลทั้งปวง

ยักษ์(เทวดา)เห็นเราถูกลิงเบียดเบียนได้กล่าวกับเราดังนี้ว่า “ท่านจงทำลิงชั่วช้าลามกตัวนี้ให้ฉิบหาย ด้วยเขาและกีบเสียเถิด”

เมื่อยักษ์กล่าวอย่างนี้ในครั้งนั้นแล้ว เราได้ตอบยักษ์นั้นว่า “เหตุไร ท่านจะให้เราเปื้อนซากศพอันลามกไม่เจริญเล่า”

ถ้าเราพึงโกรธต่อลิงนั้น เราก็จะพึงเลวกว่ามัน ศีลของเราจะพึงขาด และวิญญูชนทั้งหลายก็จะพึงติเตียนเรา

เราเป็นผู้บริสุทธิ์ ตายเสียยังประเสริฐกว่าความเป็นอยู่ที่น่าติเตียน เราจักเบียดเบียนผู้อื่น แม้เพราะเหตุแห่งชีวิตได้อย่างไร

ลิงนี้ดูหมิ่นเราได้อย่างนี้ ก็จักกระทำแม้แก่ผู้อื่นอย่างนี้ เขาก็จักฆ่ามันเสีย เราก็จักรอดตัวไป

บุคคลผู้มีปัญญา อดกลั้นคำดูหมิ่นในเพราะคำของคนเลว คนปานกลาง และคนชั้นสูง ย่อมได้สิ่งตามที่ใจปรารถนาอย่างนี้ ฉะนี้แล มหิสราชจริยาที่ ๕ จบ {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๓ หน้า : ๗๕๑}