Pamādavihārīsutta
When a mendicant lives without restraint regarding the senses, they are negligent. If they have restraint, they are diligent.
ฉบับหลวงปมาทวิหารีสูตร
ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง
พระนครสาวัตถี ฯลฯ พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดง ภิกษุผู้อยู่ด้วยความประมาทและภิกษุผู้อยู่ด้วยความไม่ประมาท เธอทั้งหลายจงฟังเถิด ก็ภิกษุเป็นผู้อยู่ด้วยความประมาทอย่างไร ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อภิกษุไม่สำรวมจักขุนทรีย์อยู่ จิตย่อมแส่ไปในรูปทั้งหลายที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุ เมื่อภิกษุมีจิตแส่ไปแล้ว ปราโมทย์ก็ไม่มี เมื่อปราโมทย์ไม่มี ปีติก็ไม่มี เมื่อปีติไม่มี ปัสสัทธิก็ไม่มี เมื่อปัสสัทธิไม่มี ภิกษุนั้นก็อยู่ลำบาก จิตของภิกษุผู้มีความลำบาก ย่อมไม่ตั้งมั่น เมื่อจิตไม่ตั้งมั่นธรรมทั้งหลายก็ไม่ปรากฏ เพราะธรรมทั้งหลายไม่ปรากฏ ภิกษุนั้นก็ถึงความนับว่าเป็นผู้อยู่ด้วยความประมาทแท้จริง ฯลฯ เมื่อภิกษุไม่สำรวมชิวหินทรีย์ จิตย่อมแส่ไปในรสทั้งหลายที่พึงรู้แจ้งด้วยลิ้น เมื่อภิกษุมีจิตแส่ไปแล้ว ฯลฯ ภิกษุนั้นก็ถึงความนับว่าเป็นผู้อยู่ด้วยความประมาทแท้จริง ฯลฯ เมื่อภิกษุไม่สำรวมมนินทรีย์อยู่ จิตย่อมแส่ไปในธรรมารมณ์ทั้งหลายที่พึงรู้แจ้งด้วยใจ เมื่อภิกษุมีจิตแส่ไปแล้ว ปราโมทย์ก็ไม่มี ปราโมทย์ไม่มี ปีติก็ไม่มี เมื่อปีติไม่มี ปัสสัทธิก็ไม่มี เมื่อปัสสัทธิไม่มี ภิกษุนั้นก็อยู่ลำบาก จิตของภิกษุผู้มีความลำบากย่อมไม่ตั้งมั่น เมื่อจิตไม่ตั้งมั่น ธรรมทั้งหลายก็ไม่ปรากฏ เพราะธรรมทั้งหลายไม่ปรากฏ ภิกษุนั้นก็ถึงความนับว่าเป็นผู้อยู่ด้วยความประมาทแท้จริง ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้อยู่ด้วยความประมาท ด้วยประการฉะนี้ ฯ
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้อยู่ด้วยความไม่ประมาทอย่างไร เมื่อภิกษุสำรวมจักขุนทรีย์อยู่ จิตก็ไม่แส่ไปในรูปทั้งหลายที่พึงรู้แจ้งด้วยจักษุ เมื่อภิกษุนั้นมีจิตไม่แส่ไปแล้ว ปราโมทย์ก็เกิด เมื่อภิกษุเกิดปราโมทย์แล้ว ปีติก็เกิด เมื่อภิกษุมีใจเกิดปีติ กายก็สงบ ภิกษุผู้มีกายสงบ ก็อยู่สบาย จิตของภิกษุผู้มีความสุขก็ตั้งมั่น เมื่อจิตตั้งมั่นแล้ว ธรรมทั้งหลายก็ปรากฏ เพราะธรรมทั้งหลายปรากฏ ภิกษุนั้นก็ถึงความนับว่าเป็นผู้อยู่ด้วยความไม่ประมาทแท้จริง ฯลฯ เมื่อภิกษุสำรวมชิวหินทรีย์อยู่ จิตก็ไม่แส่ไปในรสทั้งหลายที่พึงรู้แจ้งด้วยลิ้น ฯลฯ เมื่อภิกษุสำรวมมนินทรีย์อยู่ จิตก็ไม่แส่ไปในธรรมารมณ์ทั้งหลายที่พึงรู้แจ้งด้วยใจ เมื่อภิกษุมีจิตไม่แส่ไปแล้ว ปราโมทย์ก็เกิด เมื่อภิกษุเกิดปราโมทย์แล้ว ปีติก็เกิด เมื่อภิกษุมีใจเกิดปีติ กายก็สงบ ภิกษุผู้มีกายสงบแล้ว ก็อยู่สบาย จิตของภิกษุผู้มีความสุขก็ตั้งมั่น เมื่อจิตตั้งมั่นแล้ว ธรรมทั้งหลายก็ปรากฏ เพราะธรรมทั้งหลายปรากฏ ภิกษุนั้นก็ถึงความนับว่าเป็นผู้อยู่ด้วยความประมาท ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้อยู่ด้วยความไม่ประมาท ด้วยประการฉะนี้ ฯ
จบสูตรที่ ๔
- 0.1
Saṁyutta Nikāya 35.97
Linked Discourses 35.97
- 0.2
10. Saḷavagga
10. The Sixes
Pamādavihārīsutta
One Who Lives Negligently
- 1.1
“Pamādavihāriñca vo, bhikkhave, desessāmi appamādavihāriñca.
“Mendicants, I will teach you who lives negligently and who lives diligently.
- 1.2
Taṁ suṇātha.
Listen …
- 1.3
Kathañca, bhikkhave, pamādavihārī hoti?
And how does someone live negligently?
- 1.4
Cakkhundriyaṁ asaṁvutassa, bhikkhave, viharato cittaṁ byāsiñcati cakkhuviññeyyesu rūpesu.
When you live with the eye faculty unrestrained, your mind becomes polluted when it comes to sights known by the eye.
- 1.5
tassa byāsittacittassa pāmojjaṁ na hoti.
When the mind is polluted, there’s no joy.
- 1.6
Pāmojje asati pīti na hoti.
When there’s no joy, there’s no rapture.
- 1.7
Pītiyā asati passaddhi na hoti.
When there’s no rapture, there’s no tranquility.
- 1.8
Passaddhiyā asati dukkhaṁ hoti.
When there’s no tranquility, there’s suffering.
- 1.9
Dukkhino cittaṁ na samādhiyati.
When one is suffering, the mind does not become immersed in samādhi.
- 1.10
Asamāhite citte dhammā na pātubhavanti.
When the mind is not immersed in samādhi, principles do not become clear.
- 1.11
Dhammānaṁ apātubhāvā pamādavihārītveva saṅkhaṁ gacchati …pe…
Because principles have not become clear, you’re reckoned to live negligently.
- 1.12
jivhindriyaṁ asaṁvutassa, bhikkhave, viharato cittaṁ byāsiñcati jivhāviññeyyesu rasesu,
When you live with the ear … nose … tongue … body …
- 1.13
tassa byāsittacittassa …pe…
- 1.14
pamādavihārītveva saṅkhaṁ gacchati …pe…
- 1.15
manindriyaṁ asaṁvutassa, bhikkhave, viharato cittaṁ byāsiñcati manoviññeyyesu dhammesu,
mind faculty unrestrained, your mind becomes polluted when it comes to ideas known by the mind.
- 1.16
tassa byāsittacittassa pāmojjaṁ na hoti.
When the mind is polluted, there’s no joy.
- 1.17
Pāmojje asati pīti na hoti.
When there’s no joy, there’s no rapture.
- 1.18
Pītiyā asati passaddhi na hoti.
When there’s no rapture, there’s no tranquility.
- 1.19
Passaddhiyā asati dukkhaṁ hoti.
When there’s no tranquility, there’s suffering.
- 1.20
Dukkhino cittaṁ na samādhiyati.
When one is suffering, the mind does not become immersed in samādhi.
- 1.21
Asamāhite citte dhammā na pātubhavanti.
When the mind is not immersed in samādhi, principles do not become clear.
- 1.22
Dhammānaṁ apātubhāvā pamādavihārītveva saṅkhaṁ gacchati.
Because principles have not become clear, you’re reckoned to live negligently.
- 1.23
Evaṁ kho, bhikkhave, pamādavihārī hoti.
That’s how someone lives negligently.
- 2.1
Kathañca, bhikkhave, appamādavihārī hoti?
And how does someone live diligently?
- 2.2
Cakkhundriyaṁ saṁvutassa, bhikkhave, viharato cittaṁ na byāsiñcati cakkhuviññeyyesu rūpesu,
When you live with the eye faculty restrained, your mind doesn’t become polluted when it comes to sights known by the eye.
- 2.3
tassa abyāsittacittassa pāmojjaṁ jāyati.
When the mind isn’t polluted, joy springs up.
- 2.4
Pamuditassa pīti jāyati.
Being joyful, rapture springs up.
- 2.5
Pītimanassa kāyo passambhati.
When the mind is full of rapture, the body becomes tranquil.
- 2.6
Passaddhakāyo sukhaṁ viharati.
When the body is tranquil, one feels bliss.
- 2.7
Sukhino cittaṁ samādhiyati.
And when blissful, the mind becomes immersed in samādhi.
- 2.8
Samāhite citte dhammā pātubhavanti.
When the mind is immersed in samādhi, principles become clear.
- 2.9
Dhammānaṁ pātubhāvā appamādavihārītveva saṅkhaṁ gacchati …pe…
Because principles have become clear, you’re reckoned to live diligently.
- 2.10
jivhindriyaṁ saṁvutassa, bhikkhave, viharato cittaṁ na byāsiñcati …pe…
When you live with the ear … nose … tongue … body …
- 2.11
appamādavihārītveva saṅkhaṁ gacchati.
- 2.12
Manindriyaṁ saṁvutassa, bhikkhave, viharato cittaṁ na byāsiñcati, manoviññeyyesu dhammesu,
mind faculty restrained, your mind doesn’t become polluted when it comes to ideas known by the mind.
- 2.13
tassa abyāsittacittassa pāmojjaṁ jāyati.
When the mind isn’t polluted, joy springs up.
- 2.14
Pamuditassa pīti jāyati.
Being joyful, rapture springs up.
- 2.15
Pītimanassa kāyo passambhati.
When the mind is full of rapture, the body becomes tranquil.
- 2.16
Passaddhakāyo sukhaṁ viharati.
When the body is tranquil, one feels bliss.
- 2.17
Sukhino cittaṁ samādhiyati.
And when blissful, the mind becomes immersed in samādhi.
- 2.18
Samāhite citte dhammā pātubhavanti.
When the mind is immersed in samādhi, principles become clear.
- 2.19
Dhammānaṁ pātubhāvā appamādavihārītveva saṅkhaṁ gacchati.
Because principles have become clear, you’re reckoned to live diligently.
- 2.20
Evaṁ kho, bhikkhave, appamādavihārī hotī”ti.
That’s how someone lives diligently.”
- 2.21
Catutthaṁ.
- แหล่งที่มา
- SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 ·
sn35.97 - ฉบับที่ใช้
- Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
- English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
- พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
- สิทธิ์การใช้งาน
- สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ