สังยุตตนิกาย นิทานวรรค กัสสปสังยุตต์ ฌานาภิญญาสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในฌานาภิญญาสูตรที่ ๙ ดังต่อไปนี้.

บทว่า ยาวเทว อากงฺขามิ ได้แก่ เท่าที่เราปรารถนา.

ส่วนต่อแต่นี้ เรากล่าวรูปาวจรฌาน ๔ โดยนัยเป็นต้นว่า วิวิจฺเจว กาเมหิ ดังนี้. อรูปสมาบัติ ๔ โดยนัยเป็นต้นว่า สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ดังนี้. นิโรธสมาบัติอย่างนี้ว่า สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ ดังนี้. และกล่าวอภิญญาเป็นโลกีย์ ๕ โดยนัยเป็นต้นว่า อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ดังนี้.

ในบทเหล่านั้น บทที่พึงกล่าวทั้งหมดนั้นให้พิสดารในวิสุทธิมรรค พร้อมด้วยพรรณนาตามลำดับบทและวิธีภาวนา.

บทว่า อาสวานํ ขยา ได้แก่ เพราะอาสวะสิ้นไป.

บทว่า อนาสวํ ได้แก่ ไม่เป็นปัจจัยของอาสวะ.

บทว่า เจโตวิมุตฺตึ ได้แก่ สมาธิในอรหัตผล.

บทว่า ปญฺญาวิมุตฺตึ ได้แก่ ปัญญาในอรหัตผล.

จบอรรถกถาฌานาภิญญาสูตรที่ ๙ -----------------------------------------------------