๓. เอกาสนทายกเถราปทาน

๓๖ในที่ไม่ไกลจากภูเขาหิมพานต์ มีภูเขาลูกหนึ่งชื่อกสิกะ ข้าพเจ้าได้สร้างอาศรมและบรรณศาลาไว้อย่างสวยงาม

๓๗ข้าพเจ้ามีนามว่านารทะ แต่คนทั้งหลายเรียกว่ากัสสปะ ครั้งนั้น ข้าพเจ้าแสวงหาทางบริสุทธิ์อาศัยอยู่ที่ภูเขากสิกะ

๓๘พระชินเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้ทรงถึงความสำเร็จแห่งธรรมทั้งปวง ทรงประสงค์วิเวก จึงเสด็จมาทางอากาศ

๓๙ข้าพเจ้าเห็นพระรัศมีของพระองค์ ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ซึ่งกำลังเสด็จมาเหนือยอดไม้ จึงจัดแจงเตียงไม้และปูลาดหนังสัตว์ไว้ {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๓ หน้า : ๓๖} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๔๓. สกิงสัมมัชชกวรรค] ๒. เอกทุสสทายกเถราปทาน

๔๐ครั้นปูลาดอาสนะเสร็จแล้วประนมมือเหนือศีรษะ ประกาศถึงความโสมนัสแล้ว ได้กราบทูลอย่างนี้ว่า

๔๑ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นนักปราชญ์ ผู้ทรงเป็นผู้นำ ขอพระองค์ผู้เป็นดังศัลยแพทย์ผู้ถอนลูกศร ผู้เยียวยาความเดือดร้อน ได้โปรดประทานการเยียวยาแก่ข้าพระองค์ ผู้ถูกความกำหนัดครอบงำด้วยเถิด

๔๒ข้าแต่พระมุนี ชนเหล่าใดมีความต้องการบุญ พบเห็นพระองค์ผู้เป็นพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐที่สุด ชนเหล่านั้นย่อมถึงความสำเร็จประโยชน์ที่ยั่งยืน (และ)เขาเหล่านั้นจะพึงเป็นผู้ไม่แก่

๔๓ข้าพระองค์หาได้มีไทยธรรมถวายพระองค์ไม่ เพราะข้าพระองค์บริโภคผลไม้ที่หล่นเอง ข้าพระองค์มีแต่อาสนะนี้ โปรดประทับนั่งบนเตียงไม้เถิด

๔๔พระผู้มีพระภาค ผู้ไม่มีความสะดุ้ง ผู้เป็นดุจราชสีห์ ได้ประทับนั่งบนเตียงไม้แล้ว สักครู่จึงได้ตรัสคำนี้ว่า

๔๕ท่านจงเบาใจเถิด อย่าได้กลัวเลย ท่านได้แก้วมณีโชติรสแล้ว อาสนะที่ท่านปรารถนาทั้งหมด จักสำเร็จบริบูรณ์แก่ท่าน

๔๖บุญที่บุคคลบำเพ็ญไว้ดีแล้วในเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยม เป็นบุญไม่น้อยเลย ผู้ที่ตั้งจิตไว้ดีแล้วสามารถจะถอนตนเองขึ้นได้ {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๓ หน้า : ๓๗} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๔๓. สกิงสัมมัชชกวรรค] ๓. เอกาสนทายกเถราปทาน

๔๗ด้วยการถวายอาสนะนี้ และด้วยเจตนาที่ตั้งไว้มั่น เขาจะไม่ตกนรกเลยตลอด ๑๐๐,๐๐๐ กัป

๔๘เขาจักเป็นจอมเทพครองเทวสมบัติตลอด ๕๐ ชาติ จักเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๘๐ ชาติ

๔๙และจักได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์นับชาติไม่ถ้วน จักมีความสุขในที่ทุกสถานเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในสังสารวัฏ

๕๐ครั้นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตตระ ผู้เป็นนักปราชญ์ตรัสดังนี้แล้ว ได้เสด็จเหาะขึ้นสู่ท้องฟ้า เหมือนพญาหงส์ในอากาศ

๕๑ยานคือช้าง ยานคือม้า วอและคานหาม ข้าพเจ้าก็ได้รับมาครบถ้วน นี้เป็นผลแห่งการถวายอาสนะที่เดียว

๕๒เมื่อข้าพเจ้าเข้าป่าแล้วต้องการอาสนะ บัลลังก์ดังจะรู้ความดำริของข้าพเจ้าก็ปรากฏขึ้น

๕๓เมื่ออยู่ท่ามกลางน้ำต้องการที่นั่ง บัลลังก์ดังจะรู้ความดำริของข้าพเจ้าก็ปรากฏขึ้น

๕๔ข้าพเจ้าเกิดในกำเนิดใดๆ คือจะเกิดเป็นเทวดาหรือมนุษย์ก็ตาม บัลลังก์ ๑๐๐,๐๐๐ แวดล้อมข้าพเจ้าอยู่ทุกเมื่อ

๕๕ข้าพเจ้าเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพทั้ง ๒ คือ (๑) ภพเทวดา (๒) ภพมนุษย์ เกิดในตระกูลเพียง ๒ ตระกูล คือ (๑) ตระกูลกษัตริย์ (๒) ตระกูลพราหมณ์ {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๓ หน้า : ๓๘} พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อปทาน [๔๓. สกิงสัมมัชชกวรรค] ๓. เอกาสนทายกเถราปทาน

๕๖ข้าพเจ้าถวายอาสนะเพียงที่เดียวในเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยม รู้ทั่วถึงบัลลังก์คือธรรมแล้ว จึงอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ

๕๗ใน ๑๐๐,๐๐๐ กัป นับจากกัปนี้ไป ข้าพเจ้าได้ถวายทานไว้ในครั้งนั้น จึงไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายอาสนะที่เดียว

๕๘กิเลสทั้งหลายข้าพเจ้าก็เผาได้แล้ว ภพทั้งปวงข้าพเจ้าก็ถอนได้แล้ว ข้าพเจ้าตัดกิเลสเครื่องผูกพันได้แล้วอยู่อย่างผู้ไม่มีอาสวะ ดุจพญาช้างตัดเครื่องพันธนาการได้แล้วอยู่อย่างอิสระ

๕๙การที่ข้าพเจ้ามาในสำนักของพระพุทธเจ้า เป็นการมาดีแล้วโดยแท้ วิชชา ๓ ข้าพเจ้าได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว

๖๐คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพเจ้าก็ได้ทำให้แจ้งแล้ว คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าก็ได้ทำสำเร็จแล้ว ดังนี้แล ได้ทราบว่า ท่านพระเอกาสนทายกเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้ เอกาสนทายกเถราปทานที่ ๓ จบ {ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๓๓ หน้า : ๓๙}